សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (Adhoc) ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលកែមាត្រា ៤៩៤ និង ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដោយថា បទចោទប្រកាន់«ញុះញង់»នៃមាត្រានេះ ត្រូវបានអាជ្ញាធរ និងរដ្ឋាភិបាលយកមកអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយ ដើម្បីរឹតត្បិតសិទ្ធី សេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋក្នុងការបញ្ចេញមតិ។ អាដហុកថា ការរឹតត្បិតសេរីភាព បញ្ចេញមតិ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា។
សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុករកឃើញថា ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ មិនមានភាពល្អប្រសើរនោះទេ បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ ជាពិសេស បញ្ហាប្រឈមនឹងនិន្នាការរឹតត្បិតលំហសេរីភាពមូលដ្ឋាន សិទ្ធិ នយោបាយ និងបញ្ហាប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។
ការអះអាងនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងរបាយការណ៍របស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុកចំនួន១៩ទំព័រ មានចំណង ជើងថា ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស «ឆ្លុះបញ្ចាំងការ អនុវត្តសេរីភាពមូលដ្ឋាន ឆ្នាំ២០២៥» ដែល ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា។
សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក រកឃើញថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ករណីរំលោភ សិទ្ធិ និងការរឹតត្បិតសេរីភាពមានចំនួន ២១៥ ករណី ដែលមានជនរងគ្រោះ និងអ្នកទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ជាង ១ម៉ឺន៥ពាន់ (១៥,០៣៩)នាក់ ក្នុងនោះ ស្ត្រី ៥០.៣% ដែលភាគច្រើនជាអ្នកមានជីវភាពក្រីក្រ និងជំពាក់បំណុល ធនាគារ។ ការរឹតត្បិត និងរំលោភសិទ្ធិសេរីភាព ភាគច្រើន គឺផ្តោតលើសកម្មជននយោបាយ និងសកម្មជនសង្គម រួមមាន អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកសារព័ត៌មាន សហជីព និងក្រុមយុវជន រួមទាំងអ្នកប្រើប្រាស់ បណ្ដាញសង្គម ក្នុងការបញ្ចេញមតិ។
អាដហុកថា ការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពធ្វើឡើងក្រោមរូបភាពជាការគំរាមកំហែង ដើម្បីបំបាក់ស្មារតីជនរងគ្រោះ ការរិះគន់រដ្ឋាភិបាលការបង្ខំឲ្យទទួលយកដំណោះស្រាយ និងការប្រើប្រាស់បទចោទ«ញុះញង់» តាមមាត្រា ៤៩៤ និងមាត្រា ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌលើអ្នកបញ្ចេញមតិ។
អាដហុកចាត់ទុក ការប្រើបទចោទប្រកាន់ «ញុះញង់» ក្នុងមាត្រា ៤៩៤ និង៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដើម្បីគ្រប់គ្រងមតិរិះគន់ ការគំរាមកំហែងសកម្មជននិង ការប្រើ អំពើហិង្សាក្នុងដំណាក់កាលសួរចម្លើយថា បានប៉ះពាល់ដល់ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋ ខណៈសកម្មភាពនេះ អាចប៉ះពាល់ដល់កាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិរបស់ កម្ពុជា និងទំនុកចិត្តសាធារណៈលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌និងដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យផងដែរ។
អនុប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ដីធ្លី និងធនធានធម្មជាតិ នៃ សមាគមការពារសិទ្ធិ មនុស្សអាដហុក លោក យិន ម៉េងលី ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ថា បើរដ្ឋាភិបាលនៅតែបណ្ដោយឲ្យមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាព បញ្ចេញមតិកើតឡើងទៀត វានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់ រដ្ឋាភិបាល នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ លោកថា កន្លងមក សហគមន៍អន្តរជាតិ បានទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលស្ដារបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឲ្យប្រសើរឡើងវិញ បើមិនដូច្នេះទេ កម្ពុជានឹងរងទណ្ឌកម្មបន្ថែមទៀត។
លោក យិន ម៉េងលី៖ «បើសិននៅបន្តទៀត វាអាចកើតមានខ្លាំងថែមទៀត ទៅលើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ហើយនឹងបញ្ហាមុខមាត់របស់រដ្ឋាភិបាលនោះឯង។ កាលណា មានបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចកើត អ៊ីចឹងហើយ រដ្ឋាភិបាលថា មិនប៉ះពាល់រដ្ឋាភិបាលទេ ប៉ុន្តែប៉ះពាល់ទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ឧទាហរណ៍បើសិនជាមានបញ្ហាហ្នឹង កើតឡើង ពាក់ព័ន្ធនឹងកម្មករ ពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកបញ្ជាទិញ។ អ៊ីចឹងអាហ្នឹងហើយ ដែលជាផលប៉ះពាល់ ពីបញ្ហាផ្សេងៗ ដែលមានដោយសារការរឹតត្បិត ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនេះឯង»។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះ ពីប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលោក ប៉ែន បូណា បានទេ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (Human Rights Watch) បានចេញរបាយការណ៍ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ដោយរកឃើញថា ចាប់តាំងពីលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឡើងកាន់តំណែង ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សកាន់តែដាំក្បាល ចុះតាមរយៈការចាប់ខ្លួនអ្នករិះគន់ ក្រោមបទចោទ«ញុះញង់» ឬ«រួមគំនិតក្បត់»។ រីឯ តុលាការបានក្លាយ ជាឧបករណ៍នយោបាយចាំបង្ក្រាបអ្នកមានគំនិតផ្ទុយ ហើយការពារឥស្សរជននយោបាយបក្សកាន់អំណាច៕
