ក្នុងឱកាសខួបលើកទី៧៧ នៃទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ១០ធ្នូនេះ សង្គមស៊ីវិល និង គណបក្សនយោបាយក្រៅរដ្ឋាភិបាល អំពាវនាវឲ្យដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ អ្នកទោសមនសិការ ដើម្បីបើកច្រកបង្រួបបង្រួមជាតិ ក្នុងគ្រាដែលកងទ័ពថៃវាយលុកលើទឹកដីកម្ពុជា។
បើទោះជាកងទ័ពថៃកំពុងឈ្លានពានកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងតុលាការកម្ពុជា នៅតែបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអ្នកទោសនយោបាយ អ្នកទោសមនសិការ ដោយគ្មានការលើកលែង។
ក្នុងខួបលើកទី៧៧ នៃទិវាសិទ្ធិមនុស្សនៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ អង្គការសង្គមស៊ីវិល នៅប្រទេសកម្ពុជា និងគណបក្សនយោបាយក្រៅរដ្ឋាភិបាល ស្នើឲ្យមានការដោះលែង អ្នកទោសមនសិការទាំងអស់ ដែលសុទ្ធតែជាអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រយោជន៍ជាតិ។ សង្គមស៊ីវិលថា បើរដ្ឋាភិបាលភ្នំពេញឲ្យតម្លៃលើសិទ្ធិមនុស្ស និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស ពួកគេចាំបាច់ត្រូវដោះលែងអ្នកទោសមនសិការ។
ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាលោក រស់ សុដ្ឋា ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូថា ការដោះលែងអ្នកទោសមនសិការ ជាកត្តាសំខាន់មួយដើម្បីសម្រេចបំណងសាមគ្គីជាតិតែមួយ ហើយការតម្កល់ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ទើបជាដំណោះស្រាយជាតិ។ លោកថា គោលការណ៍និងគោលដៅ ចង់បានទាំងឡាយ គ្រាន់តែជាសុបិន្ដប៉ុណ្ណោះ បើការដឹកនាំប្រទេស មិនអនុវត្តឲ្យបានត្រឹមត្រូវ តាមមាគ៌ានៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស និងសេចក្ដីប្រកាសជាសកល ស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស ដែលជាមូលដ្ឋានរួមមួយ ធានានូវសន្តិភាព និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស។
លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរតែឆ្លុះបញ្ចាំងខ្លួនឯង ថា តើដឹកនាំយ៉ាងម៉េច បានជាចេះតែមានការប្រឆាំង?
លោក រស់ សុដ្ឋា៖ «ឥឡូវបញ្ហាវាចេះតែបែកបាក់ហើយ គឺត្រូវបង្រួបផ្សះផ្សាវាឡើងវិញ។ ការផ្សះផ្សាឡើងវិញ យើងយល់ជាសកលថា ការដោះលែងអ្នកទោសមនសិការហ្នឹង ជាផ្នែកមួយអ្វីដែលជាគោលបំណងយើងបានសម្រេច។ ឥឡូវនេះ គឺថាយើងរួមគ្នាដោះស្រាយការឈ្លានពានរបស់ថៃ ដូច្នេះទេ កុំឲ្យវាមានបញ្ហា ច្រើនពេកជាមួយថៃផង ជាមួយប្រជាជនផ្ទៃក្នុងផង បញ្ហាច្រើនណាស់ ហើយធ្វើឲ្យកាន់តែស្មុកស្មាញ ដែលចាំបាច់ថា ត្រូវតែមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ផ្ដល់តម្លៃទៅលើជាតិជាអាទិភាព បញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សជាអាទិភាព»។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះ ពីប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានទេ នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ។
ក្នុងពេលដែលទាហានថៃសម្រុកវាយប្រហារលើទឹកដីកម្ពុជា នៅភ្នំពេញវិញ តុលាការក៏បន្តអនុវត្តគម្រោងការកាត់សេចក្ដីអ្នកនយោបាយ និងសកម្មជន ដែលជាអ្នកទោសមនសិការដែរ។ បន្ទាប់ពីសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែធ្នូ ទើបតែសម្រេចបន្តដាក់ពន្ធនាគារលើសកម្មជនបរិស្ថាន ៥នាក់ ក្នុងនោះ មាន លោក ថុន រដ្ឋា លោក យីម លាងហ៊ី លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត កញ្ញា ភួន កែវរស្មី និងកញ្ញា ឡុង គន្ធា។ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ក៏គ្រោងនឹងបើកមានសវនាការលើសកម្មជនលោក ធី ថន និងសកម្មជននយោបាយ លោក មាន ចាន់ថុន និងលោកស្រី ស៊ឹង គន្ធា ពីបទ«រួមគំនិតក្បត់» នៅថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ។ រីឯ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ក៏នឹងបើកការជំនុំជម្រះលើក្ដីក្ដាំទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន នៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ខាងមុខនេះដែរ។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICAHDO) លោក អំ សំអាត ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ថា ការចាប់ និងឃុំខ្លួនអ្នកនយោបាយ សកម្មជនសង្គម សកម្មជនបរិស្ថាន សកម្មជនដីធ្លី មន្ត្រីសហជីព និងសកម្មជនជនសិទ្ធិមនុស្ស គ្មានអ្វីចំណេញទេ ហើយរងតែការរិះគន់។
លោកថា ក្នុងពេលមានការវាយប្រហារដោយកងទ័ពថៃលើកម្ពុជា នេះជាពេលវេលាដ៏សមស្រប សម្រាប់ការផ្ដល់សេរីភាពឲ្យអ្នកទោសមនសិការទាំងនោះវិញ ដើម្បីបង្ហាញពីស្មារតីរួបរួមជាតិក្នុងគោលដៅឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិនិងប្រជាពលរដ្ឋ។
លោក អំ សំអាត៖ «ខ្ញុំគិតថា ក្នុងកាលៈទេសៈនេះ គួរតែមានការដោះលែងពួកគេ ទាំងអស់គ្នាឱ្យមានសេរីភាពវិញ ដើម្បីចូលរួមចំណែកនៅក្នុងសង្គមជាតិ ជាពិសេស នៅក្នុងកាលៈទេសៈ ដែលសង្គមជាតិត្រូវការរួបរួមគ្នា ដើម្បីការពារឬក៏ឧត្ដមប្រយោជន៍ជាតិរបស់យើង ហើយបង្ហាញអំពីខ្មែរយើងចេះបង្រួបបង្រួម ចេះសាមគ្គីភាព ហើយខ្មែរយើងជាធ្លុងមួយ ដើម្បីបង្ហាញនូវការរួបរួមគ្នា ដើម្បីជាតិមាតុភូមិរបស់យើង»។
មកដល់ពេលនេះ អ្នកនយោបាយ ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ រួមមាន លោក ស៊ុន ចន្ធី លោក ថាច់ សេដ្ឋា លោក កាក់ កុម្ភារ លោក ហេង ចន្ធីសុទ្ធី ជាដើម រួមទាំងសកម្មជនជាច្រើនរូបទៀត ខណៈលោក កឹម សុខា ជាប់ឃុំក្នុងផ្ទះ។ ចំណែកឯ អ្នកទោសមនសិការមាន កញ្ញា សេង ធារី លោក កើត សារ៉ាយ លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា លោកស្រី អេង សុខា លោកស្រី សែម សុផល ជាដើម។
គណបក្សកម្លាំងជាតិ គណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ អំពាវនាវឲ្យបើកលំហសេរីភាពនយោបាយ សេរីភាពសារព័ត៌មាន សេរីភាពសម្ដែងមតិ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ អ្នកទោសមនសិការ ដើម្បីសាមគ្គីជាតិ។
បន្ថែមលើនេះទៀត គណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ក៏ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់លើពលរដ្ឋខ្មែរភៀសសឹក ឲ្យមានទីជម្រកសុវត្ថិភាព ម្ហូបអាហារ ទឹកពិសារ និងថ្នាំសង្កូវ។ រីឯគណបក្សកម្លាំងជាតិ បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាល យកសំណុំរឿងព្រំដែន ទៅប្ដឹងនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ និងស្នើរកអន្តរាគមន៍ពីសហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស៍ជាបន្ទាន់។ គណបក្សនេះ ក៏ស្នើដល់ភាគីថៃ ឲ្យគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស គោរពសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ ឆ្នាំ១៩០៧ បញ្ឈប់ការឈ្លានពានកម្ពុជា និងដោះលែងយុទ្ធជនខ្មែរទាំង ១៨នាក់៕
