កងទ័ពខ្មែរមួយចំនួន ដែលកំពុងឈរជើងនៅតាមតំបន់ព្រំដែន អះអាងថា នៅក្នុងស្ថាប័នការពារជាតិរបស់កម្ពុជា មានការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយគ្រប់បែបយ៉ាង រាប់តាំងពីការបង្កើតឈ្មោះទាហានខ្មោច ការលក់ឈ្មោះទាហាន ការកិបកេងសម្ភារៈ និងហិរញ្ញវត្ថុ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់កងទ័ព និងការបែងចែកបក្ខពួកជាដើម។ ពួកគាត់ថា ករណីនេះ បានបង្កឱ្យកម្លាំងការពារជាតិចុះខ្សោយ ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជា ចាញ់សង្គ្រាមបាត់បង់ទឹកដី។
បន្ទាប់ពីនៅសល់ជីវិត ដោយបានរួចរស់ពីសង្គ្រាមជាមួយថៃមក ពេលនេះទាហានខ្មែរមួយចំនួនបានបញ្ចេញរឿងរ៉ាវ អំពើពុករលួយក្នុងវិស័យកងទ័ព ដែលពួកគាត់បានលាក់ទុកក្នុងចិត្តជាយូរមកហើយ។
ទាហានខ្មែរម្នាក់ កំពុងឈរជើងនៅព្រំដែនខេត្តព្រះវិហារ ថ្លែងក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានអះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ ថា ការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយក្នុងវិស័យកងទ័ព បានក្លាយជាទម្លាប់ដ៏សាមញ្ញទៅហើយ ដោយមានការប្រព្រឹត្តចាប់តាំងពីថ្នាក់លើកំពូលចុះមកក្រោម ដោយតូចស៊ីតាមតូច ធំស៊ីតាមធំ រកស៊ីទាំងនៅក្នុងជុំរុំ ដោយកិបកេងទាំងរបបកូនទាហាន។ លោកបន្តថា អំពើពុករលួយនៅក្នុងជួរកងទ័ព ដែលសម្បូរជាងគេនោះ គឺការបង្កើតទាហានខ្មោច ដើម្បីស៊ីប្រាក់ខែ ការ កួកជេ លក់ឈ្មោះទាហាន ការកិបកេងរបបទាហាន និងការរត់ការដើម្បីឡើងស័ក្ដិជាដើម។
យោធាទី១៖ «ចង់ពង្រឹងកងទ័ពឬ ចង់ពង្រឹងវិស័យយោធាឬ ២០០ឆ្នាំទៀតក៏មិនអាចធ្វើបានដែរ ទាល់តែរដ្ឋាភិបាល មានឆន្ទៈម៉ឺងម៉ាត់មួយ ទៅលើមន្ត្រីតាំងពីក្រសួងការពារជាតិ រហូតដល់ថ្នាក់ក្រោមផុតលេខ»។
កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ដែលជាស្ថាប័នកងទ័ពជាតិរបស់កម្ពុជា បានបង្កើតឡើងវិញ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយមានការរួមបញ្ចូលគ្នានូវកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធពីបក្សនយោបាយ និងក្រុមរណសិរ្សផ្សេងៗគ្នា និងក្រោយមក មានការចូលរួមសមាហរណកម្មជាបន្តបន្ទាប់ របស់ទ័ពខ្មែរក្រហម ដែលតស៊ូនៅតាមតំបន់ព្រំដែន បន្ទាប់ពីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន សែន សន្យាផ្ដល់អំណាច និងបុណ្យស័ក្ដិដល់ពួកគេ។
ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយរដ្ឋប្រហារទម្លាក់នាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១ គឺសម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ កាលពីឆ្នាំ១៩៩៧ មកលោក ហ៊ុន សែន បានក្ដោបក្ដាប់អំណាចយោធាផ្ដាច់មុខទាំងស្រុង ដោយលោកបានបង្កើតកងអង្គរក្សBHQមួយបន្ថែមទៀតកាលពីឆ្នាំ២០០៩ ដើម្បីការពារអំណាចគ្រួសាររបស់លោក និងបញ្ចូលកូនចៅសែស្រឡាយឱ្យកាន់តំណែងសំខាន់ៗក្នុងជួរកងទ័ព។
យ៉ាងណាមិញ វិស័យការពារជាតិកម្ពុជា ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គ្រួសារត្រកូលហ៊ុន រយៈពេលជាង ៣០ឆ្នាំមកនេះ បានបង្កើតឱ្យមានអំពើពុករលួយចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ នៅក្នុងជួរកងទ័ព ដោយមេទាហានគ្រាក់ៗ ដែលស្និទ្ធជាមួយមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច បានយកតួនាទី និងអំណាចទៅកាងមុខរបររកស៊ី និងប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ រហូតក្លាយជាអ្នកមាន ខណៈកូនទាហាន ដែលរំពឹងលើប្រាក់ខែ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត បានធ្លាក់ខ្លួនក្រ រហូតអ្នកខ្លះ កាន់ផ្តិលដើរសុំទានទៀតផង។
ពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថភាពវិញ យោធាខ្មែរបានអះអាងថា ក្រៅពីបង្កើតអំពើពុករលួយហើយនោះ ការហ្វឹកហ្វឺន និងបំពាក់បំប៉នបច្ចេកទេសសម្រាប់យោធា ក៏នៅមានក្រិតផងដែរ ដោយមួយឆ្នាំទល់មួយឆ្នាំ ទាហានខ្មែរភាគច្រើន ស្ទើរតែមិនបានហ្វឹកហាត់ និងចាប់កាន់អាវុធបាញ់នោះទេ ហើយទាហានខ្មែរភាគច្រើន ត្រូវមេបញ្ជាការតាមអង្គភាព ប្រើឱ្យធ្វើការសំណង់ រហូតទាល់តែមានសង្គ្រាមផ្ទុះឡើង ទើបកងទ័ពមានឱកាសចាប់កាន់អាវុធតតាំងជាមួយសត្រូវ។
ទាហានទី១៖ «រាល់ថ្ងៃទាហានស្រុកខ្មែរ មានពូកែច្បាំងអី បើទៅធ្វើសំណង់គឺពូកែ។ ទាហានស្រុកខ្មែរ និយាយឱ្យត្រង់ហ្មង។ ហើយទាហានដូចពួកខ្ញុំនេះ មិនបាច់និយាយទេ អារឿងរៀបឥដ្ឋ និងប្រយោលហ្នឹង។ ប៉ុន្តែបើនិយាយពីយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាម គឺអត់ចេះទេ។ ពេលមានសង្គ្រាម បានគេបញ្ចេញកាំភ្លើងឱ្យយើង»។
កងទ័ពខ្មែរអះអាងទៀតថា បើនិយាយពីវិស័យការពារជាតិរបស់កម្ពុជានៅក្នុងសម័យសន្តិភាពរបស់លោក ហ៊ុន សែន នេះវិញ មិនត្រឹមតែមានភាពកន្តឿប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានភាពជរាថែមទៀត ដោយអាវុធទំនើបៗ ត្រូវបានបំពាក់ឱ្យកងអង្គរក្ស ដែលការពារគ្រួសារមេដឹកនាំ ខណៈកងទ័ពខ្មែរដែលចេញច្បាំងភាគច្រើន បានប្រើប្រាស់អាវុធច្រែះចាប់ ជំនាន់សហភាពសូវៀត ដែលសល់ពីសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិល ដូចជា បេ ប្រឆាំងរថក្រោះ RPG កាំភ្លើង AK-47 កាំជ្រួចហ្វូង BM-21 និងយន្តហោះ MIG-17 ដែលចតទុកចោលជាដើម។
ចំណែករឿងប្រកាន់បក្ខពួកនិយមវិញ ទាហានខ្មែរម្នាក់ ដែលកំពុងឈរជើងនៅខេត្តព្រះវិហារ ថ្លែងក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានអះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា លោកឈរជើងនៅព្រំដែនជិត ២០ឆ្នាំហើយ ប៉ុន្តែនៅតែគ្មានស័ក្ដិពាក់នោះទេ ទោះបីជាលោកបានឆ្លងកាត់សមរភូមិជាច្រើនលើក និងមានស្នាដៃក៏ដោយ។
ទាហានទី២៖ «អត់ខ្សែអត់បក្ខពួកពិបាកណាស់បង។ ទោះបីយើងមានស្នាដៃធំប៉ុណ្ណា ក៏គេនៅតែបំបាត់ឈ្មោះយើង»។
សព្វថ្ងៃ វិស័យការពារជាតិនៅស្រុកខ្មែរ បានគ្រប់គ្រងតាមបែបគ្រួសារបក្ខពួកនិយម តាំងពីគល់ រហូតដល់ចុងទៅហើយ ដោយប្រមុខមេដឹកនាំ បានផ្ទេរតួនាទីក្នុងវិស័យនេះ បន្តទៅឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកគេ។ ក្នុងនោះលោក ហ៊ុន សែន គឺជាមេ នាំអាទិ៍ មុនគេ ដោយលោកបានផ្ទេរតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ឱ្យទៅលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលជាកូន ខណៈកូនប្រុសលោកម្នាក់ទៀត គឺលោក ហ៊ុន ម៉ានិត ត្រូវបានតែងតាំងជា អគ្គនាយកដ្ឋានស្រាវជ្រាវចារកិច្ច ក្រសួងការពារជាតិ និងជាមេបញ្ជាការរងកងទ័ពជើងគោក។ ចំណែក លោក ទៀ បាញ់ បានផ្ទេរតំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ ទៅឱ្យកូនប្រុស គឺលោក ទៀ សីហា។ រីឯលោក ទៀ វិញ ដែលជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹក បានផ្ទេរតំណែងទៅឱ្យកូនប្រុស គឺលោក ទៀ សុខា ដូចគ្នាដែរ។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទង អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា និងអ្នកនាំពាក្យអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ(ACU) លោក សយ ច័ន្ទវិចិត្រ ដើម្បីសុំការបកស្រាយជុំវិញរឿងនេះបានទេ នៅថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ។ ចំណែក លោក ឱម យិនទៀង ដែលជាប្រធានស្ថាប័ននេះ បានបដិសេធ មិនផ្ដល់បទសម្ភាសន៍។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ឃើញថា ដើម្បីលុបបំបាត់អំពើពុករលួយនៅក្នុងវិស័យយោធាបាន លុះត្រាតែរុះរើ រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងនៅក្នុងស្ថាប័នការពារជាតិចោល និងបង្កើតឱ្យស្ថាប័ននេះ ក្លាយជាស្ថាប័នឯករាជ មិនចំណុះឱ្យគណបក្សនយោបាយនោះឡើយ។ លោកបន្តថា ក្រៅពីលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ កម្ពុជាត្រូវតែធ្វើទំនើបកម្ម និងអភិវឌ្ឍវិស័យយោធា តាមរយៈការចម្រាញ់ និងអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស ឱ្យចូលបម្រើក្នុងវិស័យមួយនេះ។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា៖ «ខ្ញុំនិយាយនេះ មិនមែនក្នុងន័យបន្ទោសបង្អាប់ទៅលើយោធា ដែលលោកហ៊ានលះបង់ជីវិត ស្មោះស្ម័គ្រ ដើម្បីការពារជាតិនោះទេ។ ប៉ុន្តែយើងបន្ទោសនេះ គឺសំដៅទៅដល់មេដឹកនាំ ដែលអសមត្ថភាពពង្រឹងវិស័យយោធាឱ្យរឹងមាំ»។
យោធិនខ្មែរ លើកឡើងថា អំពើពុករលួយក្នុងវិស័យការពារជាតិ គឺជាមូលហេតុចម្បង ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជា បានចាញ់សង្គ្រាម និងធ្វើឱ្យថៃចូលមកឈ្លានពានកម្ពុជា ព្រោះអំពើពុករលួយនេះ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ សមត្ថភាពយោធា និងកម្លាំងការពារជាតិចុះខ្សោយ។ ពួកគាត់លើកឡើងថា ក្នុងនាមលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលរៀនចប់បណ្ឌិតយោធា ពីសហរដ្ឋអាមេរិក លោកគួរតែប្រើចំណេះដឹងរបស់ខ្លួន ដើម្បីអភិវឌ្ឍ និងធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិ និងជៀសវាងការយកកងទ័ព មកធ្វើជាឧបករណ៍ផ្នែកនយោបាយតទៅទៀត៕
