បន្ទាប់ពីប្រទេសថៃរំលាយសភា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរបារម្ភសង្គ្រាមបន្តយូរទៀត ពីព្រោះអំណាចនៅថៃ ធ្លាក់ទៅលើកណ្ដាប់ដាប់ដៃពួកយោធាដែលនៅតែចិញ្ចឹមចិត្តធ្វើសង្គ្រាមឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អានុទីន ឆាន់វីរៈគុល (Anutin Charnvirakul) កាលពីថ្ងៃទី១១ ធ្នូ បានដាក់សំណើ សុំព្រះមហាក្សត្រថៃរំលាយសភា ដែលជាយន្តការត្រួសត្រាយផ្លូវឈានទៅរកការបោះឆ្នោតថ្មីមុនអាណត្តិ ដោយលោកអះអាងថា ជាការប្រគល់អំណាចជូនប្រជាជនថៃវិញ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការប្រកាសរំលាយសភាយ៉ាងតក់ក្រហល់ហើយដែលត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រថៃអនុញ្ញាតនៅពេលនេះ កំពុងធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ សម្ដែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង អំពីការកើនឡើងសន្ទុះនៃការបាញ់ផ្លោងរបស់កងទ័ពថៃចូលទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា។
ខណៈលោក អានុទីន អះអាងថា ការរំលាយសភាពុំប៉ះពាល់ដល់ការប្រយុទ្ធគ្នានៅតាមព្រំដែនថៃ-កម្ពុជានោះ ពលរដ្ឋខ្មែរថ្លែងសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ ប្រាប់ទូរទស្សន៍ អាស៊ីសេរី ថា ការរំលាយសភានៅប្រទេសថៃនេះ នាំឲ្យមានការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងថា ទាហានថៃនឹងបន្តឈ្លានពានកម្ពុជាទៀត។
ពលរដ្ឋ៖ «អ៊ីចឹងខ្មែរយើងចង់បានការឈប់បាញ់ដោយសារតែប្រជាពលរដ្ឋ នៅតាមមូលដ្ឋានមួយៗគ្រាប់ ភៀសសឹក បូកទាំងនៅភូមិខ្ញុំដែរ។ វាបាញ់នៅឃុំ ព្រះឃ្លាំង ស្រុកត្បែងមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ ហើយ F-16 បានទម្លាក់បានពីរគ្រាប់ ដែរ។ ថៃនៅបន្តពីម្សិលមិញបានទម្លាក់នៅស្រុកត្បែងមានជ័យផង នៅស្រុកជ័យសែន ផង និយាយទៅឆ្វេងមកជុំខេត្ត»។
យុវជន ភារុន ក៏យល់ឃើញដែរថា ការរំលាយសភានៅប្រទេសថៃ មិនមែនជា សញ្ញាឈប់បាញ់ទេ ប៉ុន្តែ ជាសញ្ញាបន្តសង្គ្រាម ព្រោះ ភាគីថៃតែងតែប្រើ ទម្លាប់បែបនេះ។ លោកថា កាលណារំលាយសភាហើយ កងទ័ពថៃជា អ្នកកាន់ កាប់ អំណាចទាំងស្រុង និងមានសិទ្ធិផ្ដាច់មុខ ក្នុងការសម្រេចចិត្ត ធ្វើសង្គ្រាម ខណៈកងទ័ពថៃនៅតែចង់បន្តសង្គ្រាមវាយចូលកម្ពុជា។
យុវជន ភារុន៖ «កាលណានាយករដ្ឋមន្ត្រីលាលែងរំលាយសភា អាហ្នឹង បើតាមគាត់និយាយមក គឺគាត់ផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចដល់ពលរដ្ឋវិញ។ អ៊ីចឹងដូចយើង ដឹងស្រាប់នៅថៃក្រៅពីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក្រៅពីសភា គឺសិទ្ធិធំជាងគេ គឺនៅមេទ័ព។ ខ្ញុំគិតថា នៅតែបន្តអ៊ីចឹង ដោយសារមេទ័ពរបស់ថៃនៅតែចង់ធ្វើសង្គ្រាម ជាមួយខ្មែរ។ ខ្ញុំគិតថា អត់ឈប់ទេ សង្គ្រាមនៅតែបន្ត»។
ស្របពេលកម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ដើម្បីទប់ទល់នឹងយោធាថៃឈ្លានពាន យុវជនរូបនេះថា ភាគីកម្ពុជាត្រូវប្រើយន្តការអន្តរជាតិបន្ថែមទៀត ដើម្បីតទល់នឹងថៃ ដូចជាការរៀបចំឯកសារ ភស្តុតាងដាក់ទៅកាន់តុលាការអន្តរ ជាតិឱ្យបានឆាប់រហ័ស។
យុវជន ភារុន៖ «សម្រាប់ខ្ញុំគិតថា ដូចអីដែលអ្នកវិភាគគាត់បានអ៊ីចឹង។ ខ្ញុំគិតថា ខ្មែរយើង ប្រសិនជាប្រយុទ្ធតទល់អាវុធនិងអាវុធ វានៅតែមានអ្នកជម្លៀសសឹក នៅតែមានបញ្ហាផ្លោងទៅវិញទៅមក។ ខ្ញុំគិតថា ការស្វែងរកជំនួយការទូតឬក៏ ប្ដឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ អាហ្នឹងជាផ្នែកមួយ ដែលអាចធ្វើឲ្យខ្មែរមានច្រកចេញ មួយទៀត ជាជាងយើងទៅប្រឈមមុខភ្ជង់កាំភ្លើងជាមួយថៃ»។
រីឯយុវតី ស្រីពៅ យល់ឃើញដែរថា កាលណារំលាយសភាថៃ ហើយយោធាថៃកាន់អំណាចនោះនឹងធ្វើឲ្យស្ថានការណ៍សង្គ្រាម កាន់តែអាក្រក់ទៅៗ។
ចំពោះភាគីកម្ពុជាវិញ កញ្ញា និយាយថា ដើម្បីទប់ទល់ស្ថានការណ៍អាក្រក់ ដែល បន្តកើតមានលោក ហ៊ុន សែន គួរតែបញ្ឈប់ការលើកឡើងនូវសារនយោបាយ បញ្ឆេះកំហឹងជាតិសាសន៍ ដែលនាំតែឡើងកំដៅសង្គ្រាម។ កញ្ញាបន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលគួរស្វែងរកការស្រុះស្រួលផ្ទៃក្នុងជាតិឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរកក់ក្ដៅ ហើយក្រសួងការពារជាតិក៏គួរតែផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានឲ្យបានឆាប់រហ័ស បើកលំហប្រព័ន្ធ ផ្សព្វផ្សាយ និង ដោះលែងអ្នកទោសមនសិការជាដើម។
យុវតី ស្រីពៅ៖ «យើងមានអ្នកទោសមនសិការច្រើនដែលបានជាប់ឃុំឃាំង ពេលដែលមុនមានសង្គ្រាម គឺបានចាប់ខ្លួន ក៏ប៉ុន្តែអំឡុងពេលមានសង្គ្រាមនេះពួកគាត់ក៏នៅតំបន់រងគ្រោះ តំបន់ដែលសៀមវាទម្លាក់គ្រាប់បែកមកអ៊ីចឹង គឺមានបញ្ហាមែនទែន។ អ្វីដែលខ្ញុំស្នើសុំ ចង់បានខ្លាំង គឺការរួបរួមគ្នា ជាសំខាន់ គឺស្មារតី ព្រោះថាឥឡូវកំពុងប៉ះពាល់ស្មារតីខ្លាំងមែនទែន។ អ៊ីចឹងស្មារតីជនជាតិ ខ្មែរដូចគ្នា ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលបើកឱកាស បើអាចដោះលែងអ្នកទោសមនសិការ អ្នកទោសសង្គមឲ្យគាត់មកនិយាយពីបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង ព្រោះអីពួកគាត់ក៏ជា សំឡេងមួយ សម្រាប់ផ្ញើទៅកាន់ពិភពលោកដែរ។ មួយវិញទៀតអ្នកក្រៅស្រុក ដោយសារតែខ្ញុំឃើញព័ត៌មានទាក់ទងនឹងលោក ជុន ច័ន្ទបុត្រ ពួកគាត់ចង់មក ស្រុកវិញ ដើម្បីផ្សាយព័ត៌មានពិត អ្វីដែលខ្ញុំចង់ឃើញពេលដែលគាត់ស្នើសុំទៅ តាមព័ត៌មានដែលខ្ញុំឃើញ លោក ហ៊ុន សែន បដិសេធសម្ដេច ហ៊ុន សែន បដិសេធ។ អ៊ីចឹងកន្លែងនេះ សំណូមពរពីខ្ញុំទៅក្នុងនាមជាកូនខ្មែរម្នាក់ គឺខ្ញុំចង់ឃើញ គាត់បើកឱកាសឲ្យសារព័ត៌មាន ទាំងក្នុងទាំងក្រៅស្រុក បើកហើយ ឲ្យពួកគាត់មកយកព័ត៌មានដោយផ្ទាល់ៗពីស្ថានភាពពិត ដែលកំពុងកើតមានឡើង ក្នុងជម្លោះហ្នឹង ដោយសារតែបញ្ហាសារព័ត៌មាន នេះ ហើយ ដែលយើងអត់សូវ បានព័ត៌មានទូលំទូទៅកាន់ពិភពលោក។ ភាគីថៃមានសារព័ត៌មានធំៗហើយគេ followច្រើនអ៊ីចឹង គេនិយាយអីក៏ខាង ពិភពលោក ជឿដែរ ជឿលឿន។ អ៊ីចឹងយើងចង់ឲ្យមានសារព័ត៌មានឯករាជ្យ សារព័ត៌មានសេរី ឲ្យបានច្រើនមកវិញបើអាចបើកមកវិញ ផ្ដល់ឱកាសពួកគាត់ចូលស្រុក យើង ព័ត៌មានពិត ព្រោះអីពួកគាត់មានអ្នក followច្រើន»។
អ្នកឃ្លាំមើលខ្លះលើកឡើងថា មធ្យោបាយដែលកម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់នៅពេលនេះដើម្បីទប់ទល់នឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ គឺការពង្រឹងកម្លាំងការពារខ្លួនឱ្យបានខ្លាំងក្លា និងរឹងមាំ និងត្រូវយកសំណុំរឿងព្រំដែន និងវិនាសកម្មបង្កឡើងដោយ យោធា ថៃប្តឹងទៅកាន់សហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស (PPA) តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) ឲ្យជួយរក ដំណោះស្រាយ៕
