ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររាប់ពាន់គ្រួសារ ដែលកំពុងរងគ្រោះ ដោយសារតែសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ នៅតាមព្រំដែន កំពុងជួបទុក្ខលំបាកបន្តកើនឡើងទ្វេដង ជាពិសេស ការរស់នៅពុំសូវមាន ផាសុកភាព ដោយសារតែកង្វះអាហារហូបចុក ទឹកស្អាត អនាម័យ និងទីជម្រកសមរម្យបណ្ដាលឱ្យកើតជំងឺឆ្លងជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈដំណោះស្រាយ ពីរដ្ឋាភិបាល ក៏បន្តស្ងាត់សូន្យឈឹង។
រយៈពេល៤៣ថ្ងៃហើយ ដែលជនភៀសសឹក រាប់ពាន់គ្រួសារ នៅតាមខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃ ដូចជាខេត្ត បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ ព្រះវិហារ និងខេត្តពោធិ៍សាត់ មិនទាន់បានត្រឡប់ទៅភូមិកំណើតវិញ ដោយសារតែ ផ្ទះអ្នកភូមិខ្លះ ស្ថិតក្នុងតំបន់ក្រហម និងខ្លះទៀត ត្រូវបានយោធាថៃកាន់កាប់ ក្រោយពីចប់សង្គ្រាម២១ថ្ងៃ ។ ក្នុងនោះខេត្តដែលមាន ជនភៀសសឹកច្រើនជាងគេ គឺខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក្នុងតំបន់ ភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ និងតំបន់បឹងត្រកួន ស្រុកថ្មពួក។
អ្នកភូមិដែលកំពុងរស់នៅជំរំជនភៀសសឹក មកពីតំបន់បឹងត្រកួន ភូមិត្រពាំងសំរោង ឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក កញ្ញា ល សុខប៉ាវ ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា ថា ស្ថានភាព ជនភៀសសឹកឥឡូវនេះ កាន់តែលំបាកទ្វេដង ព្រោះថា អំណោយសប្បុរសជន ក៏កាន់តែខើច មិនសូវមានដូចមុន។ បញ្ហានេះ ធ្វើឱ្យគ្រួសារកញ្ញា ប្រឈមបញ្ហាខ្វះខាតអាហារហូបចុក ទឹកស្អាត សម្រាប់បរិភោគ ចំណែក បង្គន់អនាម័យវិញមានចំនួនតិច តែអ្នកប្រើប្រាស់មានចំនួនច្រើន ធ្វើឱ្យពួកគាត់ប្រឈម កើតជំងឺឆ្លង ក្ដៅខ្លួន ផ្ដាសាយ និងក្អក ព្រោះខ្វះអនាម័យ។
ទន្ទឹមគ្នានោះ កញ្ញាថា រាល់ថ្ងៃ សឹងតែចង់រត់ចេញពីជំរំម្ដងៗ ព្រោះថា ការរស់នៅក្នុងជំរំនេះ គឺ មានតែការចំណាយ តែគ្មានចំណូល។ បន្ថែមពីនោះ កញ្ញាថា ជនភៀសសឹកភាគច្រើនមានអារម្មណ៍ធុញថប់ និងស្មុគស្មាញ នៅពេលគិតដល់រឿងអនាគតម្ដងៗ។ កញ្ញាថា មកទល់ពេលនេះជាង១ខែហើយ ដែលបានចាកចេញពីភូមិកំណើត ចំណែកដំណោះស្រាយពីរដ្ឋាភិបាលក៏គ្មាន។ កញ្ញាថាពេលខ្លះ មានអារម្មណ៍ថា ហាក់រស់ដូចស្លាប់ ព្រោះលែងមានក្ដីសង្ឃឹមអ្វីទៀតក្នុងជីវិត ចំណែក ផ្ទះសម្បែង និងដីធ្លី ត្រូវបានពួកយោធាថៃ រំលោភយកអស់។
កញ្ញា ល សុខប៉ាវ៖ «បើសិនបញ្ហាព្រំដែននេះបន្តអូសបន្លាយជាអ៊ីចឹងទៀត ខ្ញុំពិបាករស់នៅ ប្រសិនត្រូវបង្ខំចិត្ត គិតពីផ្លូវផ្សេងទៀតហើយបង។ ព្រោះពិបាកនៅ ជាក់ស្ដែងដូចម៉ាក់ខ្ញុំគាត់ត្រូវលេបថ្នាំរម្ងាប់អារម្មណ៍ ហើយថ្នាំនឹងពេលគាត់លេបហើយ ត្រូវធ្វើទុក្ខ។ គាត់ត្រូវការញាំទឹកច្រើន គាត់ត្រូវការចូលបន្ទប់ទឹកញឹក បញ្ហាទាំងហ្នឹង សុទ្ធតែខ្ញុំកំពុងតែជួប។ កាលគាត់នៅផ្ទះ មិនសូវក្រឡាស់អ្វីនោះទេ តែដល់ពេលមកនៅនេះ តង់កៅស៊ូ តូច ធ្វើបាយ ធ្វើទឹកនៅហ្នឹង ញាំនៅនឹងអង្កើលតែខ្លួនបានបន្តិចៗ»។
រីឯ ជនភៀសសឹកដទៃទៀត នៅតំបន់បឹងត្រកួន ដែលបានមកប្រជុំគ្នា ចំនួន៤ភូមិ មានភូមិត្រពាំងសំរោង ភូមិថ្នល់បំបែក ភូមិសាមគ្គី និងភូមិមានរិទ្ធិ ស្ថិតក្នុងស្រុកថ្មពួកដែរនោះ ពួកគាត់បានលើកឡើងថា នៅក្នុងជំរំភៀសសឹកនេះ មានរឿងដ៏ឈឺចាប់មួយគឺ នៅពេលដែលសប្បុរសជន បរិច្ចាគអំណោយ អាជ្ញាធរបានប្រមូលមកដាក់ក្នុងឃ្លាំងរួម ប៉ុន្តែពេលយកមកបែងចែក ដល់ជនភៀសសឹក គឺគ្មានតម្លាភាព និងប្រកាន់បក្ខពួក។ ករណីនេះ អ្នកខ្លះដែលពុំមែនជា បក្ខពួកខាងអាជ្ញាធរ ពុំទទួលបានអំណោយនោះឡើយ ឬ បើទទួលបាន ក៏ក្នុងចំនួនតិចតូចបំផុត។ ដូច្នេះ ពួកគាត់ទទូចឱ្យសប្បុរសជន បើយកអំណោយមក ចែកដល់ជនភៀសសឹក សូមចែកដោយផ្ទាល់ដៃ កុំដាក់ក្នុងឃ្លាំង ព្រោះថាមានរឿងអយុត្តិធម៌ជាច្រើន។
ចំណែកជនភៀសសឹកម្នាក់ទៀត ដែលកំពុងរស់នៅ ក្នុងជំរំភៀសសឹក ក្នុងបរិវេណ វត្តចាន់ស៊ី ស្ថិត ក្នុងស្រុកអូរជ្រៅ លោក ព្រំ ចិត្ត លើកឡើងថា នៅក្នុងជំរំនេះ មានជនភៀសសឹកជិត២ពាន់គ្រួសារ មកពី ភូមិជោគជ័យ និងព្រៃចាន់។ លោកថា ជនភៀសសឹក កំពុងតែជួបការលំបាកក្នុងការរស់នៅ រួម ដោយអារម្មណ៍តែលតោល ខណៈរស់មួយថ្ងៃគិតមួយថ្ងៃ ។ លោកបន្តថា ពេលខ្លះ គិតច្រើនពេក ដេកពុំសូវលក់ និង បារម្ភពីអនាគតកូនតូចៗក្នុងបន្ទុកគ្រួសារ មិនដឹងត្រូវអ្វីបន្តទៀត ព្រោះផ្ទះ និងដីធ្លីត្រូវ យោធាថៃយកអស់។ លោកថា បច្ចុប្បន្នមានតែសង្ឃឹមលើរដ្ឋាភិបាលឱ្យជួយទាមទារដីធ្លី ពីថៃមកវិញ បើពុំដូច្នោះទេ ពលរដ្ឋកាន់តែលំបាក។
លោក ព្រំ ចិត្ត៖ «សម្រាប់ខ្ញុំវិញគឺចង់សំណូមពររដ្ឋាភិបាល ក្នុងពន្លឿនផ្ដល់ទីជម្រកពិតប្រាកដណាមួយ។ ខ្ញុំចង់បានតែប៉ុណ្ណឹង។ វាអាចមានផលលំបាករឿងជំងឺដង្កាត់ ហើយជីវភាពយើង កាន់តែដុនដាបទៅមុខ»។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីពុំអាចទាក់ទង ប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ដើម្បីឆ្លើយតបជុំវិញរឿងនេះបានទេ នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា។ ទោះជាយ៉ាងណា កាលពីពេលកន្លងទៅ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់បានទទូចឱ្យជនភៀសសឹកទាំងអស់រក្សាភាពអត់ធ្មត់ ហើយ ជឿជាក់លើរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការការដំណោះស្រាយបញ្ហានេះដោយសន្តិវិធី។
ទោះជាបែបនេះក្ដី អ្នកឃ្លាំមើលលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដឹកនាំដោយ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងតែដើរដល់ផ្លូវទាល់ច្រក ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ជនភៀសសឹក មិនអាចត្រឡប់ទៅភូមិកំណើតវិញបាន ក្រោយពីយោធាថៃ កាន់កាប់ និងមិនព្រមមកចរចាទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជា។ ក្នុងនោះ អ្នកឃ្លាំមើលថា កម្ពុជាមិនអាចទាមទារ ដីពីថៃបានវិញឡើយ ប្រសិនបើកម្ពុជានៅតែបន្តប្រើយន្តការចរចាទ្វេភាគី ដោយមិនប្ដឹងថៃ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ។
ទាក់ទិនរឿងនេះ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គិមអេង លើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែគិតគូរពីទុក្ខលំបាករបស់ជនភៀសសឹកឱ្យបានដិតដល់ ជាពិសេស ត្រូវរៀបចំទីជម្រក អាហារហូបចុក ទឹកស្អាត និងបង្គន់អនាម័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ទន្ទឹមគ្នានោះ លោកថា រដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវពន្លឿនការដោះស្រាយ បញ្ហាដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែងជូនពលរដ្ឋឱ្យបានលឿនផងដែរ មិនត្រូវរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ បែបនេះឡើយ។
លោក យង់ គិមអេង៖ «ទីជម្រកគួរតែឱ្យមានភាពសមរម្យ សម្រាប់ពួកគាត់ទៅ អាចនឹងជួយដល់ពួកគាត់អាចរស់នៅបាន កុំឱ្យគាត់ប៉ះពាល់ខាងផ្លូវចិត្តហ្នឹងធ្ងន់ធ្ងរ។ នេះជារឿងសំខាន់។ ខ្ញុំគិតថាភាគីពាក់ព័ន្ធ និងរដ្ឋាភិបាលគួរតែពន្លឿនដោះស្រាយជូនពួកគាត់ ហើយនឹងគិតគូរអំពីការស្នាក់នៅ ហូបចុក និងបញ្ហាសុខភាព អនាម័យគ្រប់បែបយ៉ាង»។
អង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (Licadho) នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា បានលើកឡើង នៅក្នុងរបាយការណ៍រកឃើញថា ក្រោយពីសង្គ្រាមឈ្លានពាន របស់យោធាថៃមកលើកម្ពុជាមក ចំនួនផ្ទះសម្បែង ជាច្រើន នៅក្នុងភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ និងតំបន់បឹងត្រកួន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ត្រូវបាន កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ ឈូសឆាយ និងបំផ្លិចបំផ្លាញ ចោលអស់ខ្ទេចខ្ទី ហើយការបំផ្លិចបំផ្លាញ ផ្ទះសម្បែង របស់ជនស៊ីវិលនេះ គឺជាសកម្មភាព រំលោភលើអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ និងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ៕
