អ្នកឃ្លាំមើលថា កម្ពុជាក្រៅពីប្រើសិទ្ធិការពារខ្លួនតាមផ្លូវយោធាគឺត្រូវតែប្ដឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងការឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ខណៈដែលសហគមន៍អន្តរជាតិ កំពុងតែតាមដានជុំវិញការឈ្លានពាននេះ។
ការផ្ទុះអាវុធជាថ្មីរវាងកម្ពុជា-ថៃ នៅតាមខេត្តជាប់ព្រំដែន ចំនួន៤ថ្ងៃជាប់គ្នាមកនេះ បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិត ទាហាន ជនស៊ីវិល ផ្ទះសម្បែង និងសម្បត្តិសាធារណៈជាច្រើន។ ទន្ទឹមគ្នានោះ គេឃើញថា ទាហានថៃ បានប្រើប្រាស់អាវុធទំនើបៗ បាញ់ប្រហារ លើទីតាំងកងទ័ពនិងជនស៊ីវិលខ្មែរ យ៉ាងកម្រោល បណ្ដាល ឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរ ស្លាប់ និងរងរបួស ជាបន្តបន្ទាប់។
អ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ បណ្ឌិត រ៉ូ វណ្ណៈ ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូថា បើទោះជាពេលនេះគ្មានប្រទេសមហាអំណាចណាចេញថ្កោលទោស ការឈ្លានពានរបស់ថៃក្ដី ក៏សហគមន៍អន្តរជាតិខ្លះបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ព្រួយបារម្ភជុំវិញ ជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ ហើយបាន អំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងពីរទៅរកតុចរចាឡើងវិញ។ បន្ថែមពីនោះ លោកថា កម្ពុជា គួរតែប្រមូលភស្តុតាងឱ្យបានច្រើន ដើម្បីបង្ហាញសហគមន៍អន្តរជាតិ និងត្រៀមប្ដឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ។
ជាមួយគ្នានោះ លោកថា កម្ពុជាត្រូវយកបញ្ហានេះ ទៅដោះស្រាយ តាមរយៈកិច្ចការទូត និង កោះប្រជុំជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយប្រើប្រាស់យន្តការអាស៊ាន ដែលមានប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ជាអ្នកសម្របសម្រួល ក្នុងការកៀរគរប្រទេសដទៃទៀត ដើម្បីដាក់សម្ពាធទៅលើភាគីថៃឱ្យចូលតុចរចា។ ពិសេសជាងនោះ លោកថា កម្ពុជាត្រូវពង្រឹងសមត្ថភាពឱ្យខ្លាំង និងរួបរួមសាមគ្គីជាតិឱ្យរឹងមាំ នោះទើបធ្វើឱ្យកម្ពុជា កាន់តែស្វាហាប់ លើឆាក់អន្តរជាតិ។
បណ្ឌិត រ៉ូ វណ្ណៈ៖ «អ៊ីចឹងរឿងចាំបាច់បន្ទាន់នៅពេលនេះ គឺការពារបូរណភាពទឹកដីផង និងប្រើប្រាស់យន្តការការទូតផង ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាកុំឱ្យសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជានេះ វិវត្តន៍ទៅជាសង្គ្រាមរយៈពេលវែង»។
រីឯ អ្នកច្បាប់ និងអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វន់ ចាន់ឡូត បានបង្ហោះនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក នៅថ្ងៃទី១០ ខែ ធ្នូថា លោក គ្មានជំនឿទាល់តែសោះ លើការពឹងឱ្យអន្តរជាតិ មកជួយកម្ពុជា ក្នុងគ្រាលំបាកបែបនេះ ប្រសិនបើអ្នកនយោបាយខ្មែរមិនសាមគ្គីគ្នា តស៊ូ ពុះពារប្រឆាំងនឹងថៃ ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ដោយខ្លួនឯង។ ជាក់ស្ដែង លោកថា ជាង ៥ខែនេះកម្ពុជាបានគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកូឡាឡាំពួរក្ដី ភាគីថៃ ធ្វើអ្វីតាមអំពើចិត្ត ប្រើហិង្សាលើពលរដ្ឋខ្មែរស្លូតត្រង់ រំលោភបូកលើពលការិនីខ្មែរ និងបាញ់ជនស៊ីវិលស្លាប់នៅភូមិព្រៃចាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ហើយគ្មានអន្តរជាតិណាចេញមុខថ្កោលទោសថៃនោះទេ រហូតមកទល់ពេលនេះ ថៃបើកការបាញ់ប្រហារទាំងកម្រោលមកលើកម្ពុជាយ៉ាងគឃ្លើន។
លោកបន្ថែមថា ដើម្បីអាចវាយបំបាក់ភាពអំនួតរបស់ភាគីថៃបាន កម្ពុជាត្រូវតែប្រយុទ្ធឱ្យគេកោតខ្លាច កុំទៅសុំឱ្យគេជួយ និងបន្តឱ្យគេប្រមាថ ទោះបីជានៅសល់តែកាំបិត ពូថៅ ដំបង ត្រូវតាំងចិត្តថា នឹងប្រយុទ្ធការពារជាតិដល់ទីបញ្ចប់។ លោកថា បើកម្ពុជាមិនប្ដេជ្ញាម៉ឺងម៉ាត់ ពីឥឡូវទេ ប្រជាជាតិ នឹងរស់ក្នុងការប្រមាថជារៀងរហូត។
ចំណែក អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម បណ្ឌិត មាស នី បានបង្ហោះសារលើហ្វេសប៊ុក របស់លោកថា ដើម្បីចម្លងប្រទេសកម្ពុជា ឱ្យរួចផុតពីការ គំរាមពីប្រទេសជិតខាង ដូចជា ថៃ និងវៀតណាម កម្ពុជា មិនត្រូវធ្វើ ខ្លួនឱ្យគេអាណិត អាសូរទេ តែត្រូវធ្វើឱ្យគេសរសើរ និងកោតក្រែង នោះទើបហៅថា កម្ពុជាខ្លាំង និងអាចការពារទឹកដីបានយូរអង្វែង។ បន្ថែមពីនោះ លោកថា ការប្រើប្រាស់ យន្តការច្បាប់ប្ដឹងថៃ ទៅកាន់ស្ថាប័នអន្តរជាតិ ក៏ជារឿងចាំបាច់ផងដែរ។
ជុំវិញរឿងនេះទូរទស្សន៍ អាស៊ីសេរីពុំអាចទាក់ទងប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ដើម្បីឆ្លើយតប បានទេនៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ។ រីឯ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធីរិទ្ធ លើកឡើងយ៉ាងខ្លីថា ពេលនេះរដ្ឋាភិបាល គិតតែរួមគ្នាការពារទឹកដីប្រឆាំងសត្រូវឈ្លានពាន។
ចំណែកប្រព័ន្ធឃោសនារបស់រដ្ឋាភិបាលFresh News នៅថ្ងៃ ដដែលនេះបានផ្សាយថា ក្រោយពីជនស៊ីវិលខ្មែរចំនួន ៩នាក់ រួមនិងទារកម្នាក់បានស្លាប់ ដោយសារតែ ការបាញ់ប្រហារពីទាហានថៃចំនួន៥ថ្ងៃជាប់គ្នានេះ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កំពុងប្រមូលភស្តុតាង ដើម្បីប្ដឹងទៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC ។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពីរដ្ឋបាលប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald J. Trump) កាលពីយប់ថ្ងៃទី៩ ធ្នូ បានបង្ហាញក្ដីព្រួយបារម្ភចំពោះការប្រយុទ្ធគ្នាជាថ្មីរវាងកម្ពុជា និងថៃ ក្រោយកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរកបទឈប់បាញ់ និងសន្តិភាពរបស់អាមេរិក កំពុងបរាជ័យដោយសារយោធាថៃ មិនគ្រប់កិច្ចព្រមព្រៀង។ រីឯ អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក អង់តូនីញ៉ូ ហ្គូទែរ៉េ (António Guterres) នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ក៏បានលើកឡើងថា វិវាទព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ បានបណ្ដាលឲ្យមានជនស៊ីវិលស្លាប់ និងរបួសយ៉ាងច្រើន។ លោកជំរុញឲ្យភាគីទាំងពីរត្រូវតែការពារជនស៊ីវិល និងជួយសម្រួលដល់ការជួយសង្គ្រោះមនុស្សធម៌។ ចំណែក ប្រទេសបារាំង និងអូស្ត្រាលី បានបង្ហាញក្ដីព្រួយបារម្ភចំពោះការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំងពីរគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ អនុវត្តការអត់ធ្មត់ជាអតិបរមា និងចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ដើម្បីបន្ថយភាពតានតឹង។
ប្រធានអ្នកឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត លើកឡើងថា ខណៈពេលនេះ លោកគាំទ្រឱ្យរដ្ឋាភិបាល ប្រើប្រាស់សិទ្ធិការពារខ្លួនដោយអង់អាច និងម៉ឺងម៉ាត់ ក្នុងការបាញ់ប្រឆាំងទៅនឹងភាគីថៃដែលបានឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ដោយមិនត្រូវបន្ធូរបន្ថយឡើយ។ ជាមួយគ្នានោះ លោកថា កម្ពុជាក៏មិនត្រូវភ្លេចដែរ ក្នុងការប្រមូលភស្តុតាង ប្ដឹងថៃ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC ពាក់ព័ន្ធទាហានថៃបានប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ដូចជា ការប្រើយន្តហោះF-16 និង ដ្រូន (Drone) ទម្លាក់គ្រាប់កម្ទេចប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទព្រះវិហារ និងបាញ់សំដៅលើ តំបន់ជនស៊ីវិលខ្មែរបណ្ដាលឱ្យស្លាប់ និងរងបួសជាច្រើននាក់។
លោកជឿជាក់ថា កងទ័ពកម្ពុជា មានកម្លាំង និងយុទ្ធសាស្ត្រ គ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការច្បាំងជាមួយទាហានថៃ ព្រោះថាទាហានកម្ពុជា មានបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងសមរភូមិ សង្គ្រាម ហើយស្គាល់ភូមិសាស្ត្រ ឈរជើងច្បាស់ ជាងកងទ័ពថៃ។
លោក ម៉ែន ណាត៖ «ជាមួយគ្នានឹងក៏យើងអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែរ គឺរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា និង នាយករដ្ឋមន្ត្រីខ្មែរ ត្រូវតែ បន្តយន្តការការទូតជាមួយនឹងអន្តរជាតិ រៀបរាប់ប្រាប់គេ ថា យើងជាជនរងគ្រោះបើទោះបីជាយើង ប្រឹងគោរពបទឈប់បាញ់រយៈពេល៥ខែមកនេះក្ដី តែថៃមិនបានគោរពម្ដងណាសោះ។ អ៊ីចឹងយើងបង្ហាញឯកសារទៅគេទៅថា យើងពិតជាជនរងគ្រោះដោយសារតែ ការគឃ្លើនរបស់ថៃមកលើកម្ពុជាមែន»។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ម៉ោង១២ ថ្ងៃត្រង់ ចាប់តាំងពី យោធាថៃបើកការបាញ់ប្រហារមកលើកម្ពុជាចំនួន ៤ថ្ងៃជាប់ៗគ្នាមក មានជនស៊ីវិលចំនួន ៩នាក់ហើយបានស្លាប់ រួមនឹង ទារក ១នាក់ ហើយអ្នក រងរបួស មានចំនួន៤៦នាក់។ ក្នុងនោះ ពលរដ្ឋជាង១២សែន (១២៧ ១៣៣)នាក់ នៅខេត្ត ព្រះវិហារ ឧត្តរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ ពោធិ៍សាត់ និងបាត់ដំបង បានភៀសសឹកទៅកន្លែងសុវត្ថិភាព៕
