ក្រសួងការបរទេសថៃបានតវ៉ាជាបន្ទាន់ទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជា បន្ទាប់ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាម្នាក់ គឺលោក ងី ចន្ទ្រផល បានសរសេរលិខិតចំហមួយ ដោយស្នើឱ្យព្រះអនុជ ឬប្អូនស្រីរបស់ព្រះមហាក្សត្រថៃ គឺព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី មហាចក្រី សិរិនថន (Maha Chakri Sirindhorn) ឱ្យជួយសម្របសម្រួលឱ្យកម្ពុជា និងថៃចរចាគ្នារឿងជម្លោះព្រំដែនដោយសន្តិវិធី។
ក្រោយពីស្ងប់ស្ងាត់អស់មួយរយៈ ពេលនេះកម្ពុជាបានទទួលការព្រមានពីប្រទេសថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងការជ្រៀតជ្រែករឿងផ្ទៃក្នុងនយោបាយជាលើកទី៣ហើយ។
ក្រសួងការបរទេសថៃ បានបញ្ជាឱ្យតវ៉ាជាបន្ទាន់ ទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ទាក់ទងនឹងការលើកឡើងរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា គឺលោក ងី ចន្ទ្រផល ដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងលិខិតចំហមួយ ដែលភាគីថៃចោទថា មានខ្លឹមសារលើកឡើងពីរបបរាជានិយមថៃ ក្នុងបរិបទនៃស្ថានភាពកម្ពុជា-ថៃ កំពុងមានជម្លោះព្រំដែន និងបានប្រតិកម្មថា គឺជារឿងមិនសមរម្យ និងមិនអាចទទួលយកបាន។
ការតវ៉ានេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ (The Phnom Penh Post) កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមករា បានចុះផ្សាយលិខិតចំហរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភា មកពីកូតាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺលោក ងី ចន្ទ្រផល ស្ដីពីបញ្ហាសន្តិភាព បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងតម្រូវការបន្ទាន់ សម្រាប់ការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងរវាងកម្ពុជា និងថៃ។
នៅក្នុងលិខិតចំហនេះ លោក ងី ចន្ទ្រផល បានរម្លឹកអំពីទំនាក់ទំនងរវាងព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី មហាចក្រី សិរិនថន ជាមួយកម្ពុជា នៅក្នុងវិស័យសិក្សាអប់រំ និងប្រវត្តិនៃការខ្វែងគំនិតគ្នា ជុំវិញបញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ ដែលបានកំណត់ច្បាស់លាស់ ដោយសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ និងមានការបញ្ជាក់ជាថ្មី ដោយសាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ កាលពីឆ្នាំ១៩៦២ និងឆ្នាំ២០១៣ ដែលសម្រេចឱ្យកម្ពុជាឈ្នះក្ដី ក្នុងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ។
ក្នុងនោះលោក ងី ចន្ទ្រផល ក៏បានលើកឡើងពីសង្គ្រាមនៅតាមព្រំដែន កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ និងទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលភៀសសឹក ដោយលោកបានស្នើទៅកាន់ អង្គម្ចាស់ក្សត្រី មហាចក្រី សិរិនថន ឱ្យជួយសម្រួលដល់ភាគីទាំង២ បានចរចាគ្នាដោយសន្តិវិធី ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ។
អង្គម្ចាស់ក្សត្រី មហាចក្រី សិរិនថន គឺជាព្រះអនុជ ឬប្អូនស្រីបង្កើតរបស់ស្ដេច មហាវជិរ៉ាឡុងកន(Maha Vajiralongkorn) ឬស្ដេចរាមាទី១០ របស់ថៃបច្ចុប្បន្ន។ ម្ចាស់ក្សត្រីថៃអង្គនេះ ធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ ជាមួយប្រទេសកម្ពុជាជាងគេ ក្នុងចំណោមបណ្ដាសមាជិករាជវង្សថៃដទៃទៀត។
ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យស្ដីទី នៃក្រសួងការបរទេសថៃ លោក នីកនដេត ផ្លាំងគួន (Nikorndej Balankura) បានប្រកាសនៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ដោយអះអាងថា ការយកសមាជិករាជវង្សថៃ មកពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងបញ្ហាព្រំដែន គឺជាការជ្រៀតជ្រែកម្ដងទៀត របស់កម្ពុជាក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងប្រទេសថៃ ដែលជាការរំលោភលើក្រមសីលធម៌ជាមូលដ្ឋានក្នុងកិច្ចការទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋនឹងរដ្ឋ ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងមាត្រា ៦ នៃសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួម។
លោកបន្តថា ទាំងកម្ពុជា និងថៃ សុទ្ធតែជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញដូចគ្នា ដូច្នេះកម្ពុជាគួរតែដឹងច្បាស់ថា ការពាក់ព័ន្ធនឹងរបបរាជានិយម ក្នុងបញ្ហាទាក់ទងនឹងរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងពីរ គឺជារឿងដែលមិនសមរម្យនោះឡើយ។
ប្រទេសថៃជំរុញឱ្យកម្ពុជា ណែនាំមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្នុងរដ្ឋាភិបាល និងសភាកម្ពុជា ឱ្យបញ្ឈប់ការចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ឬមតិយោបល់ញុះញង់ និងបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់ និងសុច្ឆន្ទៈក្នុងការគោរពតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួម។ ក្រសួងការបរទេសថៃ បានបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃបានផ្ញើលិខិតតវ៉ាមួយច្បាប់ ទៅកាន់ភាគីកម្ពុជាទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ ហើយក៏បានផ្ញើលិខិតតប ទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកម្ពុជា ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងនេះផងដែរ។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការបកស្រាយពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោក ងី ចន្ទ្រផល ជុំវិញប្រតិកម្មរបស់ភាគីថៃ នេះបានទេ នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា ដោយលោកបានបដិសេធផ្ដល់សម្ភាស។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី យល់ឃើញថា បញ្ហានេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីការប្រើប្រាស់មនោសញ្ចេតនាបែបវប្បធម៌ និងពិធីការ បែបការទូតផ្លូវការ នៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកបន្តថា ខ្លឹមសារនៅក្នុងលិខិតចំហរបស់លោក ងី ចន្ទ្រផល ហាក់មានបំណងល្អ ក្នុងការស្វែងរកសន្តិភាពតាមរយៈឥស្សរជន ដែលធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងជិត ស្និតជាមួយកម្ពុជា។ ក៏ប៉ុន្តែការផ្ញើលិខិតទៅកាន់សមាជិករាជវង្សថៃ ជុំវិញបញ្ហាព្រំដែន គឺជាចំណុចរសើបបំផុតសម្រាប់ភាគីថៃ។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «នៅក្នុងបរិបទនយោបាយថៃ រាជវង្សគឺជាស្ថាប័នដែលស្ថិតនៅខ្ពស់បំផុត និងមិនត្រូវយកមកពាក់ព័ន្ធរឿងនយោបាយ ឬជម្លោះព្រំដែនឡើយ។ ហេតុផលនេះហើយ ទើបក្រសួងការបរទេសថៃ បកស្រាយថា កាយវិការនេះ គឺជាការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង និងជាការមិនផ្ដល់តម្លៃ ដល់វិស័យការទូតផ្លូវការដែលមានស្រាប់»។
លោក សេង វណ្ណលី បន្តទៀតថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ ភាគីកម្ពុជាគួរតែបញ្ជាក់ថា លិខិតនេះ គឺជាទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកនយោបាយ ឬពលរដ្ឋម្នាក់ ក្នុងនាមជាមិត្តភាព ដោយមិនមែនជាគោលជំហររបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលចង់រំលងយន្តការរដ្ឋបាលរបស់ភាគីថៃនោះឡើយ។ លោកបញ្ជាក់ថា ការចរចាដោយប្រើប្រាស់យន្តការការទូត ដោយការអត់ធ្មត់ និងការបកស្រាយដោយយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ គឺជាផ្លូវចរចាដ៏រឹងមាំ ដើម្បីជៀសវាងពីការដុតបញ្ឆេះ នៃចរន្តជាតិនិយមរបស់ប្រទេសទាំងពីរ និងធ្វើឱ្យកម្ពុជា អាចរក្សាមិត្តភាព និងបូរណភាពទឹកដី ដែលមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់។
កន្លងមកប្រទេសថៃ បានចោទប្រកាន់កម្ពុជា ថាបានជ្រៀតជ្រែកក្នុងរឿងកិច្ចការនយោបាយរបស់ថៃ ចំនួន២ដងមកហើយ ដោយលើកទី១ គឺបានកើតឡើងប្រធានដោយសារព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ធ្វើឱ្យបែកធ្លាយសំឡេងសន្ទនាគ្នា ជាមួយអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អ្នកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ (Paetongtarn Shinawatra) ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងចរចាបើកព្រំដែនឡើងវិញ រហូតអ្នកស្រីត្រូវតុលាការធម្មនុញ្ញថៃដកហូតតំណែង និងករណីលោក ហ៊ុន សែន បានបរិហារកេរ្តិ៍អតីតមេដឹកនាំថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ (Thaksin Shinawatra) ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រមាថព្រះមហាក្សត្រថៃ រហូតលោកត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ។
អ្នកឃ្លាំមើលយល់ឃើញថា ការលូកដៃកកូរកកាយរឿងនយោបាយថៃ ដែលកើតចេញពីទំនាស់បុគ្គល របស់លោក ហ៊ុន សែន នេះ គឺជាដើមចម ដែលធ្វើឱ្យផ្ទុះសង្គ្រាមតាមព្រំដែន។
ចំណែកការចោទប្រកាន់លើកទី២ គឺកើតឡើងបន្ទាប់ពីទេសរដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺលោក កែវ រ៉េមី លើកឡើងថា ប្រសិនបើនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អានុទីន ចានវីរៈគុល ចាញ់ឆ្នោត នោះលទ្ធភាពនៃការផ្ទុះសង្គ្រាមនៅតាមព្រំដែនលើកទី៣ រវាងកម្ពុជា និងថៃ នឹងថយចុះ។ អ្នកនយោបាយថៃ បានចោទថា ករណីនេះ គឺជាល្បិចរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជា ថា មានបំណងសម្អុយប្រជាប្រិយភាពរបស់គណបក្សប្រឆាំង តាមរយៈការប្រើប្រាស់ឧបាយកល ឧទ្ទេសនាម ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃយល់ច្រឡំថា គណបក្សទាំងនោះ គឺជាបក្ខពួក ឬជាសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយមេដឹកនាំកម្ពុជា៕
