សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា បានផ្ដន្ទាទោសអតីតព្រះសង្ឃលោក ជា វុទ្ធី ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ ១៨ខែ និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន២ លានរៀល ក្រោមបទ «ចោទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»។ ម្ដាយលោក ជា វុទ្ធី និងសង្គមស៊ីវិល ហៅការផ្ដន្ទាទោសនេះ ថា ជារឿងអយុត្តិធម៌ ដែលមិនអាចទទួលយកបាន។
អតីតព្រះសង្ឃ និងជាអ្នកសារព័ត៌មានពលរដ្ឋលោក ជា វុទ្ធី នៅថ្ងៃនេះ ត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានប្រកាសសាលក្រមដោយផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល ១៨ខែ និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ២លានរៀល។
លោក ជា វុទ្ធី បានមានប្រសាសន៍ ក្រោយប្រកាសសាលក្រមថា ការកាត់ទោសឱ្យលោកជាប់ពន្ធនាគារនេះ មានរយៈពេលយូរ ខណៈលោកមិនបានប្រព្រឹត្តដូចការចោទប្រកាន់របស់តុលាការឡើយ។
មេធាវីការពារក្ដីលោក ជា វុទ្ធី គឺលោក អែម ចន្ថា ចាត់ទុកសាលក្រមរបស់តុលាការជារឿងអយុត្តិធម៌ ដែលមិនអាចទទួលយកបាន។ លោកថា តុលាការច្រឡំលើអង្គហេតុ ដោយសារតែកូនក្ដីរបស់លោក មិនបានញុះញង់ជាសាធារណៈទេ ប៉ុន្តែ គ្រាន់តែនិយាយគ្នាក្នុងក្រុមពិភាក្សាឯកជនតូចមួយប៉ុណ្ណោះ។
លោកមេធាវី លោក អែម ចន្ថា លើកឡើងថា តុលាការមិនមានភស្តុតាងដាក់បន្ទុកគ្រប់គ្រាន់ទេ ហើយសមត្ថកិច្ច ដែលទៅឆ្លើយបំភ្លឺក្នុងសវនាការ ក៏ពុំមានភស្ដុដាក់បន្ទុក នៅចំពោះមុខអង្គសវនាការដែរ។
មេធាវីលោក អែម ចន្ថា៖ «កូនក្ដីខ្ញុំគឺការប្រើប្រាស់ Messenger គ្រុបឆាតនៅក្នុងនោះ។ ការប្រើប្រាស់ឆាត Messenger គ្រុប វាជារឿងឯកជន ហើយអ្វីដែលគាត់ ឆាតនោះ គឺគ្មានចេតនាពិតប្រាកដ ដោយសារគាត់និយាយលក្ខណៈឌឺដង របៀប ផ្លែផ្កា ដូចជាកំហឹង ឬការលេងសើចអ៊ីចឹងជាដើម។ មួយទៀត បើសិនជាគាត់ មានចេតនាគាត់យកហ្នឹងទៅបង្ហោះក្នុង Profile ជាសាធារណៈហើយ គាត់មិនមែន ឆាតលេងក្នុងគ្រុបទេ។ នេះហើយ វាសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថា មិនមានចេតនា ក្នុងការប្រព្រឹត្តទេ។ មិនមានចេតនាក្នុងប្រព្រឹត្តិនៅក្នុងច្បាប់មាត្រា ៤ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ គឺ មិនមានបទល្មើស ដែលជាការចោទប្រកាន់ គឺមិនអាចធ្វើទៅរួច។ មួយទៀត មាន ច្បាប់ណាដែលកំណត់ថា Messenger ឆាត ដែលជាគ្រុបឯកជននោះ ចាត់ទុកថា លើសពីពីរនាក់ទៅជាសាធារណៈគឺមិនអាចទេ អត់ទាន់មានច្បាប់និយាយទេ»។
ម្ដាយលោក ជា វុទ្ធី គឺលោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ដោយសំឡេងក្ដុកក្ដួល និងទ្រហោយំ ថា ជារឿងអយុត្តិធម៌ណាស់ និងជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកស្រី ទទួលយកមិនបានទេ ពីព្រោះ កូនប្រុសលោកស្រី មិនបានប្រព្រឹត្តកំហុសអ្វីទេ ដោយគ្រាន់តែនិយាយគ្នាក្នុងក្រុមឯកជនតូចមួយ។ ម្យ៉ាងទៀត លោកស្រីថា កូនប្រុសលោកស្រី ជាយុវជនដែលមានប្រវត្តិល្អ មានការ រាប់អានជាមួយអ្នកស្រុក ចូលចិត្តធ្វើបុណ្យ ជួយពលរដ្ឋភៀសសឹក និងជួយយុទ្ធជន ជួរមុខជាដើម។
លោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ មានប្រសាសន៍ថា លោកស្រី មិននឹកបាយ មិននឹកទឹក និងមានអារម្មណ៍តានតឹងខ្លាំង ក្រោយពីបានដឹងអំពីការកាត់ទោសរបស់តុលាការ។ លោកស្រីថា ពេលកូនជាប់ពន្ធនាគារ លោកស្រីអត់ទីពឹង មានការភ័យខ្លាច និងពិបាកក្នុងជីវិតស្ទើរតែមិនចង់រស់។ យ៉ាងណា លោកស្រីធ្លាប់ផ្ដាំផ្ញើប្រាប់កូនថា ត្រូវចេះស៊ូទ្រាំ ទោះប្រឈមនឹងការលំបាកដ៏អយុត្តិធម៌យ៉ាងណាក៏ដោយ។
លោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ៖ «លំបាកខ្លាំងចង់តែបង្ហើរជីវិតឱ្យផុតទៅចុះ ប៉ុនអាណិតកូនខ្លាចមកវិញ រកម៉ែអត់ឃើញ មិនចង់រស់នៅទេ ពិបាកណាស់ទៅមុខមិនរួច»។
លោកស្រីមានប្រសាសន៍ថា ដើម្បីធ្វើដំណើរទៅសួរសុខទុក្ខកូនម្ដងៗពីខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ទៅភ្នំពេញ លោកស្រី ត្រូវចំណាយ២០ម៉ឺនរៀល ដោយថវិកានេះ លោកស្រីសន្សំពីការស៊ីឈ្នួលចាំផ្ទះឲ្យគេម្ដងម្កាលនិងត្បិតត្បៀតមិនហ៊ានទិញ ម្ហូបអាហារ ប្រចាំថ្ងៃនោះទេ។
លោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ៖ «ខ្ញុំសុខចិត្តស៊ីបាយនឹងម្ជូរក្រសាំង ខ្ញុំអត់ហ៊ានដកទិញអីៗទេ ខ្លាចអត់មកសួរកូន ថ្ងៃណាគេអាណិតខ្ញុំ គេឱ្យត្រីខ្ញុំហូបខ្លះទៅថ្ងៃណាអត់ ខ្ញុំចិញ្ច្រាំប្រហុកទៅ ថ្ងៃណាមកផ្ទះកូនក្មួយសុំគេបានបន្តិចបន្តួចទៅ ក៏បេះក្រសាំងបេះអីលក់ស៊ីមួយពេលៗ ឱ្យតែមានអង្ករស៊ី ខ្ញុំអត់រើសទេរឿងម្ហូបធ្វើម៉េចខ្ញុំវាអត់»។
ជុំវិញរឿងនេះ មន្ត្រីគោលនយោបាយ និងតស៊ូមតិនៃអង្គការភាពជា ដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ ហៅកាត់ថាPED កញ្ញា ហេង គឹមសួរ លើកឡើងថា ករណីសិទ្ធិជជែកឯកជន ដែលគ្មានច្បាប់ចោទប្រកាន់សោះ បែរជាតុលាការចាត់ ទុកជាបទល្មើសដូច្នេះ គឺជារឿងអយុត្តិធម៌។ កញ្ញាបារម្ភថា ការបន្តគាបសង្កត់សិទ្ធិ សេរីភាពពលរដ្ឋបែបនេះ ធ្វើឱ្យសង្គមពុំមានការរីកចម្រើននោះទេ ពីព្រោះនេះប្រៀប ដូចជាជំងឺមួយ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋទូទៅ ខ្លាចការបញ្ចេញមតិ ស្រដៀងនឹងសម័យ ខ្មែរក្រហមដែរ។
កញ្ញា ហេង គឹមសួរ៖ «វាជាការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពមួយ វាប្រៀបដូចជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ដែលយករឿងឯកជនភាពរបស់សាម៉ីខ្លួនគេ យកមកចោទប្រកាន់ជាទោសញុះញង់។ សម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំគិតថា បើសិននៅតែបន្តធ្វើអ៊ីចឹងទៀត វានឹងលែង មានអ្នកនិយាយការពិត អ្នកដែលហ៊ាននិយាយការពិត អ្នកដែលចង់ឱ្យសង្គមនឹង ផ្លាស់ប្ដូរពីភាពអយុត្តិធម៌មកមានយុត្តិធម៌វិញ។ អ៊ីចឹង បើសិនជាវានៅតែបន្តកើត ឡើងទៀត ខ្ញុំគិតថាសង្គមយើងអត់អាចលូតលាស់បានទេ»។
លោក ជា វុទ្ធី ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួន កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ និងត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរ ដល់សន្តិសុខសង្គម តាមមាត្រា ៤៩៤ និង ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ បទចោទ ប្រកាន់អតីតព្រះសង្ឃរូបនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីលោកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមធ្វើការរិះគន់អំពីរឿងព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និង បញ្ហាជនភៀសសឹក។ មកដល់ពេលនេះ លោកជាប់ពន្ធនាគារ ប្រមាណ ៤ខែហើយ។
លោក ជា វុទ្ធី គឺជាអ្នកទោសមនសិការម្នាក់ ក្នុងចំណោមអ្នកទោសនយោបាយ និង អ្នកទោសមនសិការ យ៉ាងតិច១៣១នាក់ ដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ដោយសារការប្រើប្រាស់សេរីភាពបញ្ចេញមតិ។ អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ លោក ថម អេនឌ្រូ (Tom Andrews) ក៏បានដាស់តឿន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំៗនៅចំពោះមុខ ឱ្យដោះលែងអ្នកទោសមនសិការ និងអ្នកទោសនយោបាយទាំងអស់៕
