ទាហានខ្មែរដែលឈរជើងនៅតាមព្រំដែនថៃ អះអាងថា មេបញ្ជាការនៅតាមភូមិភាគបានដាក់បទបញ្ជាហាមមិនឱ្យពលទាហាន និងនាយទាហានថ្នាក់ក្រោម បញ្ចេញមតិ ឬផ្ដល់ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងទុក្ខលំបាករបស់ខ្លួននោះឡើយ ដោយសំអាងថា គឺជារឿងកិច្ចការរបស់យោធា ដែលត្រូវរក្សាការសម្ងាត់។ មិនតែប៉ុណ្ណោះទាហានខ្មែរបន្តថា ថ្នាក់លើបានព្រមានបណ្ដេញចេញពីក្របខ័ណ្ឌកងទ័ព និងដកហូតតួនាទី ប្រសិនបើទាហានណាម្នាក់ បានផ្ដល់ព័ត៌មានអំពីកងទ័ពទៅស្ថាប័នសារព័ត៌មាន ដោយគ្មានការឯកភាពពីក្រសួងការពារជាតិ។
នៅតាមតំបន់ព្រំដែនថៃ មានព្រឹត្តិការណ៍ជាច្រើនបានកើតឡើង ក៏ប៉ុន្តែរឿងរ៉ាវទាំងនេះ ត្រូវបានស្ថាប័នការពារជាតិបិទខ្ទប់ ដែលធ្វើឱ្យកងទ័ពខ្មែរ មានអារម្មណ៍មិនស្ងប់ ព្រោះតែមិនអាចនិយាយរៀបរាប់ពីបញ្ហាទាំងនោះបាន។
ទាហានម្នាក់ឈរជើងនៅព្រំដែនខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ថ្លែងក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញអត្តសញ្ញាណដោយបារម្ភពីតួនាទី បានអះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថា អង្គភាពរបស់លោកបានទទួលបទបញ្ជាពីថ្នាក់លើ ដោយហាមមិនឱ្យផ្ដល់ព័ត៌មានទៅកាន់ស្ថាប័នណាមួយនោះឡើយ ទោះបីជាព័ត៌មានទាំងនោះ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការសម្ងាត់នៃវិជ្ជាជីវៈ ដែលប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិក៏ដោយ។ លោកបន្តថា ករណីនេះ គឺជាការបំបិទសិទ្ធិ ដោយមិនផ្ដល់ឱកាសឱ្យទាហានបញ្ចេញមតិ ឬលាតត្រដាងអំពីស្ថានភាពការលំបាករបស់កងទ័ពខណៈនៅក្នុងស្ថាប័នការពារជាតិ ពោរពេញទៅដោយអំពើពុករលួយ អយុត្តិធម៌ និងការប្រកាន់បក្ខពួក។
ទាហានអះអាងថា កន្លងមកសេនាធិការយោធាធ្លាប់ព្រមាន និងដាក់ពិន័យលើទាហានជាច្រើននាក់មកហើយ បន្ទាប់ពីពួកគេបង្ហោះខ្លឹមសារនៅលើបណ្ដាញសង្គម ដែលបង្ហាញពីអំពើពុករលួយនៅក្នុងស្ថាប័នការពារជាតិ ព័ត៌មានដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការស្លាប់របស់យោធា និងការលួចវាយឆ្មក់របស់កងទ័ពថៃមកលើកងទ័ពខ្មែរ ដោយសេនាធិការយោធាបានចោទថា ព័ត៌មានទាំងនេះបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទឹកចិត្តកងទ័ព។ ទាហានទាំងនោះ ខ្លះត្រូវបានថ្នាក់លើកាត់ឈ្មោះចេញពីក្របខ័ណ្ឌកងទ័ព ខ្លះត្រូវទម្លាក់ឋានន្តរសក្ដិ និងខ្លះទៀត ត្រូវព្យួរតួនាទីជាដើម។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ទាហានឈរជើងនៅតំបន់ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានអះអាងក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះថា ទាហានដែលឈរជើងនៅជួរមុខ ជាញឹកញាប់ត្រូវទាហានថៃបើកការវាយឆ្មក់ និងធ្វើសកម្មភាពចូលឈ្លានពានទឹកដីស្ទើររាល់ថ្ងៃ ក៏ប៉ុន្តែព័ត៌មានទាំងនេះ ត្រូវទីបញ្ជាការភូមិភាគទី៤ រាំងខ្ទប់មិនឱ្យផ្សព្វផ្សាយចេញមកក្រៅនោះឡើយ។ លោកបន្តថា ក្រៅពីនេះ សូម្បីតែបញ្ហាប្រឈមរបស់កងទ័ព ដូចជាការខ្វះខាតសម្ភារៈ មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន និងព័ត៌មានអំពីការបាត់ខ្លួន និងការស្លាប់របស់ទាហាន ក្នុងពេលបំពេញភារកិច្ចនៅតាមព្រំដែន ក៏ថ្នាក់លើបានបិទខ្ទប់ផងដែរ។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគទី៤ លោក ពៅ ហេង និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា ដើម្បីសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះបានទេ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា។
មាត្រា២០ ច្បាប់ស្ដីពី លក្ខន្តិកៈទូទៅចំពោះយោធិន នៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ឆ្នាំ១៩៩៧ ចែងថា យោធិនត្រូវមានកាតព្វកិច្ចរក្សាការសម្ងាត់អំពីហេតុការណ៍ ព័ត៌មាន ឬលិខិត និងការសម្ងាត់ខាងវិជ្ជាជីវៈ ដែលខ្លួនបានដឹងនៅក្នុងពេលបំពេញភារកិច្ច។ មាត្រាដដែលបញ្ជាក់ថា ការបញ្ចេញព័ត៌មានអ្វីមួយ លុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងការពារជាតិ។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានអ្នកឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត យល់ឃើញថា មេដឹកនាំកម្ពុជាបានគ្រប់គ្រងស្ថាប័នការពារជាតិតាមរូបមន្តរបស់ខ្មែរក្រហម ដែលក្រុមកម្មាភិបាលនៃរបបនេះ ចូលចិត្តលាក់ការណ៍ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ និងប្រជាប្រិយភាពរបស់ក្រុមខ្លួន ទោះបីជាព័ត៌មានទាំងនោះ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងការណ៍សម្ងាត់យោធាក៏ដោយ។ លោកបន្តថា ការរាំងខ្ទប់ព័ត៌មានដែលចេញពីតំបន់ព្រំដែន នឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើមេដឹកនាំ និងធ្វើឱ្យទាហានថៃ មានឱកាសវាយឆ្មក់មកលើទាហានខ្មែរ តាមអំពើចិត្ត។
លោក ម៉ែន ណាត៖ «អ៊ីចឹងបញ្ជាក់ថា សព្វថ្ងៃមេដឹកនាំ គឺសុទ្ធតែជាមនុស្សគ្មានសមត្ថភាព ឬមានគោលជំហរខ្សោយ។ ហើយនៅពេលខ្លួនឯងគ្មានសមត្ថភាព ក៏ប្រើវិធីសាស្ត្រទប់ស្កាត់សកម្មភាពរបស់ទាហាននៅជួរមុខហ្នឹង ធ្វើឱ្យគាត់នៅស្ងៀម អត់មានព័ត៌មានផ្សាយទៅខាងក្រៅឱ្យបានទូលំទូលាយ ទើបធ្វើឱ្យភាគីឈ្លានពាន គេប្រមាថយើង គេនិយាយអ្វីក៏បាន ព្រោះដោយសារអត់មានព័ត៌មានតុល្យភាពណាមួយទប់ទល់ជាមួយព័ត៌មានពួកគេ»។
ទាហានខ្មែរអះអាងថា ក្នុងអំឡុងផ្ទុះសង្គ្រាមនៅតាមព្រំដែនថៃ រដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងការពារជាតិ បានលាក់បាំង និងបំភ្លៃព័ត៌មានជាច្រើនស្ដីពីស្ថានភាពនៅតាមតំបន់ព្រំដែន ដោយក្រសួងការពារជាតិ តែងតែប្រកាសថា កងទ័ពខ្មែរបានឈរជើងការពារយ៉ាងរឹងមាំ នៅតាមតំបន់សមរភូមិ ដែលខុសពីការពិតទាហានខ្មែរ ត្រូវទាហានថៃវាយសន្ធប់ រហូតត្រូវបាត់បង់លទ្ធភាពការពារ និងវាយបក។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងការពារជាតិ បានបិទបាំង និងផ្សាយព័ត៌មានកុហកពលរដ្ឋ អំពីការបាត់បង់ភូមិសាស្ត្រមួយចំនួន ដែលត្រូវទាហានថៃចូលកាន់កាប់។
រហូតមកដល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងការពារជាតិ នៅតែបន្តបិទបាំងព័ត៌មានដែលចេញពីតំបន់ព្រំដែននៅឡើយ ស្ថាប័នទាំងនេះ តែងតែផ្សព្វផ្សាយថា ស្ថានភាពនៅតាមព្រំដែន មានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ខណៈទាហានខ្មែរនៅជួរមុខ បានអះអាងថា ពួកគេត្រូវទាហានថៃលួចបាញ់ប្រហារ ជេរប្រមាថ និងគំរាមបាញ់សម្លាប់ជាញឹកញាប់៕
