អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម អះអាងថា ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋមានការជឿជាក់ទៅលើការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត គឺរដ្ឋាភិបាលត្រូវហ៊ានចេញមុខដាក់ពាក្យប្តឹងយោធានិងថ្នាក់ដឹកនាំថៃ ទៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិដើម្បីទាមទារយកទឹកដីដែលយោធាថៃចូលបំពានកាន់កាប់ខុសច្បាប់មកឲ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះវិញ។ ការអះអាងរបស់អ្នកឃ្លាំមើលបែបនេះ គឺ បន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន នៅក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិ បានផ្ញើសារអំពាវនាវដល់ជនរួមជាតិទាំងមូល ឲ្យជឿជាក់លើរាជរដ្ឋាភិបាល ដែលដឹកនាំដោយកូនប្រុសរបស់លោក គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំពោះការស្វែងរកដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន ដែលយោធាថៃចូលកាន់កាប់ដីខុសច្បាប់នៅទីតាំងមួយចំនួន។
ក្រោយសង្គ្រាមត្រូវបានបញ្ចប់កាលពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ យោធាថៃបន្តរំកិលចូលដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា ឈ្លាន ពានតាមអំពើចិត្ត ដោយមិនគោរពច្បាប់ និងមិនឱ្យតម្លៃលើកិច្ចការទូតម្តងណាឡើយ សូម្បីសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅក៏ដោយ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនមានវិធានការទប់ស្កាត់សកម្មភាពឈ្លានពានជាក់ស្តែងនេះឡើយ ក្រៅតែពីការធ្វើសកម្មភាពការទូត ប្រមូលភស្តុតាង និងរង់ចាំវិធានការច្បាប់ និងមិនប្តឹងយោធាថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ជុំវិញបញ្ហានេះឡើយ។
ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា បានឲ្យដឹងថា ប្រជាពលរដ្ឋ មិនអាចជឿជាក់ទៅលើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយសារតែ ក្រោយពីសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពុំបានធ្វើសកម្មភាពតបតជាមួយភាគីថៃដើម្បីទាមទារយកដីដែលយោធាថៃទន្ទ្រានកាន់កាប់ខុសច្បាប់នោះទេ ក្រៅតែពីអង្គុយអំពាវនាវឲ្យពលរដ្ឋជឿជាក់មកលើការដឹកនាំរបស់ខ្លួន ខណៈដីចេះតែបន្តបាត់បង់។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា បន្ថែមទៀតថា ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋជឿជាក់ទៅលើការដឹកនាំរបស់ខ្លួន គឺរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវបង្ហាញអំពីការធ្វើទំនើបកម្មយោធា ដើម្បីការពារជាតិ ដំឡើងកំរិតការទូតក្នុងការទាមទារយកទឹកដីដែលយោធាថៃទន្ទ្រានយក និង ត្រូវដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា៖ «បើចង់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមានការជឿជាក់មកលើរដ្ឋាភិបាលយើងត្រូវពិនិត្យមើលទី១ លទ្ធភាពនៃការដាក់ពាក្យប្តឹងរដ្ឋាភិបាលថៃ និងយោធាថៃទៅតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ជាពិសេសតុលាការ ICJ ពាក់ព័ន្ធរឿងវិវាទព្រំដែននេះគឺត្រូវធ្វើឡើងជាផ្លូវការទៅតាមនីតិវិធី ទាំងនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ យើងឃើញហើយមានការផ្តល់លទ្ធភាពមកដល់កម្ពុជាក្នុងការប្តឹងទាមទារឲ្យមានការរកយុត្តិធម៌ជូនប្រទេសកម្ពុជាជាដើម ក៏ប៉ុន្តែមេដឹកនាំបច្ចុប្បន្នមិនទាន់មានការដាក់បណ្តឹងជាផ្លូវការណាមួយដើម្បីឲ្យខាងតុលាការអន្តរជាតិ គេមាវិធានការស៊ើបនិងចាត់វិធានការទៅលើភាគីថៃនៅឡើយទេ»។
ការអះអាងរបស់ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែររូបនេះ គឺបន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសា អំពាវនាវដល់ជនរួមជាតិទាំងមូល ឲ្យបន្តជឿជាក់លើរាជរដ្ឋាភិបាល ដែលដឹកនាំដោយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំពោះការប្ដេជ្ញាស្វែងរកដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន ដែលយោធាថៃចូលកាន់កាប់ដីខុសច្បាប់នៅទីតាំងមួយចំនួន។
លោក ហ៊ុន សែន បន្ថែមទៀតថា ចំពោះការប្តេជ្ញាចិត្តដ៏ខ្ជាប់ខ្ជួន និងឥតងាកក្នុង ការស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានា ក៏ដូចជាការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន និងការចូលកាន់កាប់ដី ខុសច្បាប់នៅទីតាំងមួយចំនួនពីសំណាក់ប្រទេស ធ្វើតាមរយៈយន្តការសន្តិវិធី ច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីនានា។ រាល់ការសម្រេចចិត្ត និងការអនុវត្ត របស់រាជរដ្ឋាភិបាល គឺផ្អែកលើឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិនិងប្រជាជនកម្ពុជា ព្រមទាំងការរួមរស់ជាមួយគ្នាដោយ សន្តិភាពជាមួយប្រទេសជិតខាង។
ទាក់ទងបញ្ហាព្រំដែននេះ រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក តាន់ ហ្សង់ហ្វ្រង់ស័រ បានលើកឡើងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន ក្រោយដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា នៅសាធារណរដ្ឋបារាំង នៅថ្ងៃទី៩ មេសា ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រាប់ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង (Emmanuel Macron) ថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ដាច់ខាតនូវទឹកដីខ្មែរដែលថៃបានឈ្លានពានយ៉ាងជ្រៅយកទៅកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ សព្វថ្ងៃនេះ។ ទោះទឹកដីទាំងនោះត្រូវថៃគ្រប់គ្រងក៏ដោយ ក៏នៅតែជាដែនដីស្របច្បាប់របស់កម្ពុជាដែរ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិកលោក សេង វណ្ណលី បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថា ការអំពាវនាវរបស់លោកហ៊ុន សែន ឲ្យពលរដ្ឋជឿជាក់លើរាជរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺធ្វើឲ្យពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះកាន់តែមានការឈឺចាប់ទៅវិញទេ ពីព្រោះដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលបណ្តោយឲ្យមានអំពើឆបោកអនឡាញកើតមាននៅតាមព្រំដែន ជាហេតុធ្វើឲ្យប្រទេសថៃយកលេសទន្ទ្រានយកដីរបស់ពលរដ្ឋនៅតាមព្រំដែន។
លោក វណ្ណ សេងលី បន្ថែមទៀតថា ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋមានជំនឿលុះត្រាតែរដ្ឋាភិបាលដាក់ទោសទណ្ឌទៅលើមន្ត្រីដែលកាងឲ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជន និងយកផលប្រយោជន៍ជាតិជាធំ ជាងជាងកាងឲ្យប្រជាយោជន៍បុគ្គលនិងបក្សពួកនិយម។
ក្រោយសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសថៃ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានចោទថា កងកម្លាំងថៃបានឈ្លានពានចូលកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរយ៉ាងជ្រៅដោយរំលោភលើច្បាប់អន្តរជាតិ ទោះមានកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីអាមេរិក និងចិន រួមទាំងយន្តការរបស់អាស៊ាន ក៏ដោយ។ទាហានថៃកំពុងគ្រប់គ្រងទឹកដីខ្មែរចំនួន៤តំបន់នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ រួមមាន តំបន់ច១ តំបន់អូរភ្លុកដំរី តំបន់ស្ពានជ័យជំនះ (តំបន់ស្ពានមេទឹក) និងតំបន់ច្រកព្រំដែនជ័យជំនះ ឬច្រក៥៦ (ថ្មដា)។ ចំណែកខេត្តបន្ទាយមានជ័យ យោធាថៃបានរាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកដីខ្មែរចំនួន ៣តំបន់ ដែលមាន ២០ទីតាំង ដោយដាក់ពង្រាយលួសបន្លា និងទូកុងតឺន័រ ១០៥ទូ ដែលគិតជាផ្ទៃដីសរុបមានទំហំ៧៦៣ហិកតារ។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមរូបនេះ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទប់ស្កាត់ភាពគឃ្លើនរបស់ភាគីថៃលើដីជាក់ស្តែងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដំឡើងកម្រិតការទូតឱ្យកាន់ខ្ពស់ដើម្បីទាមទារឲ្យថៃ ដកយោធាពីទឹកដីកម្ពុជា ប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ រួមទាំងត្រូវធ្វើទំនើបកម្មវិស័យយោធា ពង្រឹងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ស្ដារប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីឱ្យមានឯកភាពជាតិពិតប្រាកដផងដែរ៕
