អ្នកឃ្លាំមើលលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរតែមានយន្តការច្បាស់លាស់ ក្នុងការទាមទារទឹកដីពីថៃមកវិញ ជាជាងពឹងផ្អែកតែទៅលើការចរចាទ្វេភាគី និង ការបកស្រាយគេចវេះពីបញ្ហាជាក់ស្ដែង។ ការលើកឡើងនេះ ស្របពេល យោថៃកំពុងពង្រីកការរាយលួសបន្លាតាមព្រំដែន និងបង្កើនសកម្មភាពសាងសង់លេណដ្ឋាន និងទីតាំងយោធាជាច្រើននៅលើទឹកដីខ្មែរ ដែលពួកគេកំពុងកាន់កាប់។
ខណៈដែលយោធាថៃកំពុងតែមមាញឹក នឹងការសាងសង់លេណដ្ឋានធំៗ និងពង្រីកសកម្មភាព រាយលួសបន្លាយ តាមព្រំដែនទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ រដ្ឋាភិបាល កម្ពុជាឯណោះវិញ នៅតែនៅពុំទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ ក្នុងដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ជាមួយថៃឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ អ្នកឃ្លាំមើលរិះគន់ថា របៀបធ្វើការរបស់មេដឹកនាំត្រកូល«ហ៊ុន» នេះជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំសម្រាប់ប្រទេសជាតិ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសាថា លោកគ្មានជំនឿចិត្ត លើលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃនោះទេ ប្រសិនបើនៅតែបន្ត ដោះស្រាយបញ្ហារបៀប លួចលាក់ បិទបាំង និង គ្មានជំហរច្បាស់លាស់ ទៅលើយន្តការណាមួយ ដូចសព្វថ្ងៃនេះ។
លោកថា ជម្រើសដែលកម្ពុជាមានប្រៀបលើភាគីថៃ គឺការប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ និងការពឹងប្រទេសបារាំង ឱ្យធ្វើជាសាក្សី ក៏ប៉ុន្តែ លោកសោកស្ដាយ ដែលរដ្ឋាភិបាល បានជួបជាមួយប្រធានាធិបតីបារាំង លោកអេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង (Emanuel Macron) ប៉ុន្តែ បែរជាគ្មានការពឹងអាស្រ័យឱ្យប្រទេសមហាអំណាចមួយ នេះជួយ ហើយប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិក៏គ្មាន។
លោក ម៉ែន ណាត៖ «ជាដំណោះស្រាយវាទល់តែរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងដែលមានក្រសួងការពារជាតិ និងក្រសួងការបរទេសជាសេនាធិការត្រូវធ្វើការងារឱ្យបានខ្លាំង។ ក្រសួងការពារជាតិ ត្រូវតែចាត់វិធានការស្របច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឈ្លានពាន។ រីឯក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ត្រូវតែសុំអន្តរាគមន៍ពីអន្តរជាតិឱ្យបានខ្លាំងក្លា ដើម្បីដាក់សម្ពាធថៃឱ្យត្រូវតែដកកងទ័ពចេញពីទឹកដីកម្ពុជា។ ចំណែកឯនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងក្រុមការងារត្រូវតែប្រញាប់បញ្ជូនពាក្យបណ្ដឹងប្ដឹងថៃទៅកាន់តែ តុលាការអន្តរជាតិឱ្យបានលឿន»។
បច្ចុប្បន្នយោធាថៃកំពុងតែសស្រាក់សស្រាំសម្បើមណាស់ ក្នុងការរាយលួសបន្លាសឹងតែគ្រប់ទីកន្លែងនៅលើដីខ្មែរ ដែលពួកគេកំពុងតែកាន់កាប់ ខណៈទាហានខ្មែរ បានត្រឹមតែឈរមើល និងថតវីដេអូ ហើយ ពេលខ្លះក៏បានទាស់សម្ដីគ្នា មួយប្រាវ ក៏ស្ងាត់ទៅវិញ។ នៅថ្ងៃទី០៨ ខែមេសានេះ យោធាថៃ បានដើររាយលួសបន្លាបន្ថែមទៀត ចូលមកលើដីខ្មែរ នៅតំបន់ជាយៗនៃប្រាសាទមាន់ធំ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ចំណែកនៅលើភ្នំ៣៥០ យោធាថៃ កំពុងតែសាងសង់រូបសំណាកទាហានថៃ ភ្ជាប់ជាមួយទង់ជាតិ និងផ្ទាំងថ្មដ៏ធំ ដើម្បីបង្ហាញពីការពលីរបស់យោធាថៃ។
រីឯ នៅថ្ងៃទី០៩ ខែមេសា មេបញ្ជាការទ័ពជើងគោកថៃ បានបង្ហាញប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន ពីសកម្មភាពយ៉ាងមមាញឹករបស់យោធាថៃ ប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ ដែលបានសាងសង់លេណដ្ឋានជាច្រើន នៅលើទឹកដីខ្មែរ ក្នុងនោះមានលេណដ្ឋានជិត២០០(១៨២)តំបន់។ លេណដ្ឋានទាំងនោះ ធ្វើអំពីស៊ីម៉ង់ និងកងកៅស៊ូដ៏រឹងមាំ និងមានចំនួន១១៧ហើយដែលពួកគេបានសាងសង់រួច ខណៈ ៦៥ផ្សេងទៀតកំពុងតែដំណើរការ។ ចំណែកតំបន់ផ្សេងៗទៀត ដូចជាតំបន់ថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់ តំបន់ភ្នំទ្រព្យ ភ្នំខ្មោច និងទីតាំងជិតច្រកចូលទៅមុខ វត្តគិរីស្វារៈ ខេត្តព្រះវិហារ ក៏ថៃកំពុងតែ សាងសង់ផ្លូវបេតុង និងរាយលួសបន្លាជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ។
ទន្ទឹមគ្នានោះរដ្ឋាភិបាល កំពុងដំណើរការលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ ស្ដីពីព្រំដែនគោក និង MOU ឆ្នាំ២០០១ស្ដីអំពីការអភិវឌ្ឍធនធានសមុទ្រជាមួយកម្ពុជាផងដែរ។
ជុំវិញរឿងនេះ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ឆ្លើយតបនឹងការពិចារណារបស់ប្រទេសថៃ ដោយបញ្ជាក់ថា ការចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈ នៃការយោគយល់ គ្នា(MOU)ឆ្នាំ២០០១ គឺធ្វើឡើងបង្ហាញពីឆន្ទៈនយោបាយ និងបំណងធ្វើការរួមគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ ដើម្បីទាញប្រយោជន៍ពីធនធានដែនសមុទ្រត្រួតគ្នា និងកំណត់ព្រំដែន សមុទ្រស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ដូច្នេះកម្ពុជាសោកស្ដាយប្រសិនបើថៃដកខ្លួនចេញមែន។
ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័ន អធិបតេយ្យជាតិ ព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ថាការដែលភាគីថៃពិចារណាលុប MOU ទាំងដែនគោក និងដែនសមុទ្រ ជាមួយកម្ពុជា ហើយ យោធាថៃកំពុងតែបង្កើនសកម្មភាពឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរស្ទើររាល់ថ្ងៃនេះផងនោះ នេះបង្ហាញច្បាស់ថា ថៃនឹងកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរជាអចិន្ត្រៃយ៍។ លោកថា ថៃនឹងមិនប្រគល់ទឹកតាំងនោះដោយងាយៗនោះឡើយ ខណៈរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុង«អសមត្ថភាព» ក្នុងការទាមទារទឹកដី គ្មានប្រៀបលើឆាកអន្តរជាតិនិង មិនប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិផងនោះ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ដូច្នេះបើសិនបើថៃលុបចោលMOU២០០០ មែន ជម្រើសនៃការចរចាទ្វេភាគី គឺចាប់ហើយ។ ដីនោះក៏ថៃមិនប្រគល់មកឱ្យយើងដែរ ហើយកម្ពុជាមានតែប្រើយន្តការអន្តរជាតិតាមរយៈការប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ ICJ ប្ដឹងថៃទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១នោះទេ បានអាចដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃវិញបាន»។
អ្នកឃ្លាំមើលថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនគួរបណ្ដែតបណ្ដោយឱ្យបញ្ហាព្រំដែនបន្តអូសបន្លាយយូរ ទាំងគ្មាន យន្តការច្បាស់លាស់ បែបនេះទេ ព្រោះធ្វើឱ្យភាគីថៃចេះតែបន្តប្រមាថមើលងាយកងទ័ពខ្មែរ និង បន្តសកម្មភាព ឈ្លានពានដីខ្មែរកាន់តែជ្រៅ។ ទន្ទឹមគ្នានោះពួកគាត់ថា ការដែល កម្ពុជាពឹងអាស្រ័យតែ លើការចរចាទ្វេភាគី ជាមួយថៃតែមួយគត់ ខណៈភាគីថៃតែងតែបដិសេធ មិនចូលតុចរចាផងនោះ គឺបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ហាក់យកបញ្ហាបូរណភាពទឹកដី និងជីវិតពលរដ្ឋរាប់ម៉ឺននាក់ ដែលបាត់បង់ដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែងជា ការលែងសើច៕
