អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បោះបង់ចោលសកម្មភាពការទូតខ្យល់ ដោយងាកមកគោរពនីតិរដ្ឋផ្ទៃក្នុងដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនពីការទន្ទ្រានរបស់យោធាថៃ បន្ទាប់ពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ បានបន្តធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដីក្បែរតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ភាគខាងជើង នៃវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ព្រមទាំងរាយលួសបន្លាប្រវែងប្រមាណ ១០០ ម៉ែត្រ និងដាក់ពង្រាយរថពាសដែក នៅតំបន់បុស្សស្បូវ-ជាំតែ។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិកលោក សេង វណ្ណលី បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថាការដែលភាគីថៃមករំលោភបំពានទឹកដីកម្ពុជានៅក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារគឺជាលទ្ធផលបង្ហាញពីភាពកំសោយនៃរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលនៅតែប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រការទូតបែបអង្វរករ ដែលបង្ហាញពីការសម្បទានឲ្យថៃរំលោភបំពានកាន់តែខ្លាំងមកលើកម្ពុជា។
លោកថា ការខកខានប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិ រឺក៏បានប្រើប្រាស់សិទ្ធិស្វ័យយោធាឲ្យបានសមស្របបានធ្វើឲ្យការតវ៉ាតាមរយៈក្រដាសស្នាមជាង៧០០លើកកន្លងមកនេះគឺបង្ហាញអំពីការបាត់បង់ទម្ងន់នយោបាយរបស់កម្ពជានៅលើឆាកអន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ការឯកោខាងការទូតនេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យនោះទេ តែវាជាលទ្ធផលនៃផលវិបាកនៃកេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏សែនអាក្រក់នៃរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នដែលជាប់ជំពាក់ទៅនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ការបំផ្លាញប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ និងរឿងអាស្រូវនៃការឆបោកអនឡាញដែលធ្វើឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិបាត់បង់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុង។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «ដើម្បីបិទបញ្ចប់ការចូលរុះរាល់ឈ្លានពានរបស់ថៃជាបន្ទាន់រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែបោះបង់ចោលនូវមនោគមវិជ្ជាការទូតខ្យល់ ហើយងាកមកអនុវត្តវិធានការដាច់ខាតតាមរយៈការធ្វើអន្តរជាតិតូបនីយកម្មជម្លោះព្រំដែនទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអន្តរជាតិនិងការដាក់ពង្រាយកំលាំងជួរមុខដើម្បីបង្ហាញពីអធិបតេយ្យភាពពិតប្រាកដ»។
លោក សេង វណ្ណលី បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវធ្វើកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុងដោយស្តារនូវនីតិរដ្ឋ និងគោរពសិទ្ធិពលរដ្ឋ ពីព្រោះរដ្ឋាភិបាលដែលខ្វះនូវភាពស្អាតស្អំនិងខ្វះការគាំទ្រពីពលរដ្ឋខ្លួនឯងនឹងគ្មានថ្ងៃអាចបញ្ចុះបញ្ចូលពិភពលោកឲ្យជួយការពារទឹកដីរបស់ខ្លួនបានទេ។
ការអះអាងរបស់អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិក រូបនេះ បន្ទាប់ពី ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ថា នៅថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ បានធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដីក្បែរតំបន់ ប្រាសាទព្រះវិហារ ភាគខាងជើង នៃវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ និងរាយលួសបន្លាប្រវែងប្រមាណ ១០០ ម៉ែត្រ ព្រមទាំងដាក់ពង្រាយរថពាសដែក នៅតំបន់បុស្សស្បូវ-ជាំតែ ផងដែរ។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ដដែលថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តវ៉ាជំទាស់ជាផ្លូវការប្រឆាំងនឹងប្រទេសថៃ ចំពោះសកម្មភាពខុសច្បាប់ និងកើតឡើងដដែលៗរបស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ នៅតំបន់ដែលកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ក្នុងឃុំស្រអែម ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ កម្ពុជាក៏បានបដិសេធយ៉ាងដាច់ខាតចំពោះការប៉ុនប៉ងណាមួយ ក្នុងការធ្វើឱ្យខូចស្ថានការណ៍ ដោយបង្កើតការកាន់កាប់លើដីជាក់ស្តែង (fait accompli on the ground) ព្រមទាំងតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះសកម្មភាពទាំងឡាយដែលរំលោភអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា ក្រោមអនុសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៤ និងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៧។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាឈ្លានពានរបស់យោធាថៃមកលើកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់នោះអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យកម្ពុជា ២៣ តុលា លោក គឹម សុខ បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថា ប្រសិនចង់ឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដែលធ្វើឲ្យភាគីថៃញញើតឈប់ទន្ទ្រានឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរទៀតនោះគឺរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវប្រមូលឯកសារពាក់ព័ន្ធ និងភស្តុតាងទាំងអស់ និងសំណុំរឿងនៃការឈ្លានពាននានារបស់កងទ័ពថៃ ដាក់ទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។
លោក គឹម សុខ៖ «បើត្រឹមតែរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រកាសថ្កោលទោស ឫក៏រំលឹកភាគីថៃវាគ្មានឥទ្ធិពលអ្វីដទាល់តែសោះដែលធ្វើឲ្យភាគីថៃខ្លាចរអានោះ»។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមលើកឡើងថា ចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់ដែលបានចូលជាធរមាន កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥មក កងទ័ពថៃនៅតែបន្តចូលមករាយបន្លាលួស ដាក់ទូរកុងតឺន័រ ទន្ទ្រានយកទឹកដីខ្មែរជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ រីឯរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបានប្រើកម្លាំងទប់ស្កាត់ទៅនឹងការបន្តឈ្លានពានទឹកដីពីសំណាក់ភាគីថៃនោះទេ គឺបានត្រឹមតែចេញលិខិតថ្កោលទោសថៃ និងបញ្ជាឲ្យមន្ត្រីរបស់ខ្លួននាំក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន(AOT) ចុះសង្កេតការណ៍ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងរាយការណ៍អំពីស្ថានភាពព្រំដែន ព្រមទាំងពង្វក់ជនភៀសសឹកឲ្យនាំគ្នារាំច្រៀង។
ចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់កាលពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មក ពលរដ្ឋខ្មែរបានចែកចាយលើបណ្ដាញទំនាក់សង្គមហ្វេសប៊ុកជាបន្តបន្ទាប់ អំពីសកម្មភាពយោធាថៃដែលបានប្រើគ្រឿងចក្រជីកប្រឡាយផ្តាច់ផ្លូវ និងរាយបន្លាលួស ដាក់ពង្រាយទូកុងតឺន័រ សាងសង់លេណដ្ឋាន និងធ្វើសកម្មភាពជាច្រើនទៀតលើទឹកដីខ្មែរដែលពួកគេកំពុងកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់។
គណបក្សប្រឆាំង បានរកឃើញថា ក្នុងសង្គ្រាម២១ថ្ងៃកន្លងទៅ គឺកម្ពុជា បានបាត់បង់ទឹកដីរហូតដល់ជាង ៥៥ទីតាំង ដែលបណ្តាលឱ្យប្រជាជនខ្មែរជាង ១១ម៉ឺននាក់ បាត់បង់ដីធ្លី ទ្រព្យសម្បត្តិ និងផ្ទះសម្បែង ជាច្រើនកន្លែង៕
