សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញចេញសាលដីកាតម្កល់សេចក្តីសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញឱ្យសកម្មជននយោបាយ និងសង្គម ៣រូប ជាប់ពន្ធនាគារម្នាក់ៗ១៨ខែ ក្នុងសំណុំរឿងចំនួន បី ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើស «ញុះញង់»។ មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស យល់ថា រដ្ឋាភិបាលគួរពិចារណាដោះលែងសកម្មជននយោបាយ និងសង្គម ព្រមទាំងអ្នកទោសមនសិការទាំងអស់ឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ មុនការបោះឆ្នោតមកដល់។
សមាជិកក្រុមការងារបណ្តោះអាសន្នរបស់គណបក្សកម្លាំងជាតិខេត្តកំពង់ស្ពឺ លោក ឌឹម គៀង និងអតីតអ្នកគាំទ្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងបច្ចុប្បន្នជាអ្នកគំាទ្រគណបក្សកម្លាំងជាតិវ័យ៤៩ ឆ្នាំ លោក ឃូ ហាំងមាង ត្រូវបន្តជាប់ពន្ធនាគារ និងជាប់ពិន័យជាប្រាក់ ២លានរៀល ដូចគ្នា តាមសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៣ តុលា នេះ។ ចំណែកអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម និងជាកម្មករដឹកគ្រឿងសំណង់លោក ឈឿន ឈាន សាលាឧទ្ធរណ៍សម្រេចបន្ថយពិន័យពី៥លានរៀលមកនៅត្រឹម៤លានរៀលវិញ និងត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ១៨ខែដូចគ្នា។
អាជ្ញាធរ បានចាប់ខ្លួនសកម្មជននយោបាយ និងសង្គមទាំង៣រូប កាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០២៥។
លោក ឌឹម គៀង ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់២ករណី ពីបទ “ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម” និងបទ “ប្រមាថ” ដោយផ្អែកលើសារសន្ទនាឯកជនមួយរបស់លោក។
លោក ឃូ ហាំមាង ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនក្នុងហាងកាហ្វេមួយកន្លែង នៅក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប និងត្រូវតុលាការចោទប្រកាន់ពីបទ«ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»ពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ហោះសារលើបណ្តាញសង្គមពាក់ព័ន្ធបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជាថៃ ។
ចំណែក កម្មករដឹកសម្ភារៈសំណង់លោក ឈឿន ឈាន ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនខណៈដែលលោកកំពុងបើកបរឡានដឹកគ្រឿងសំណង់មួយ ក្នុងខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញពាក់ព័ន្ធការចែករំលែក និងបញ្ចេញមតិលើបណ្តាញសង្គម។ លោកត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញចោទប្រកាន់ ៣ករណី ពីបទ«ញុះញង់ឱ្យមានការរើសអើង» «បរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ» និងបទ «ជេរប្រមាថជាសាធារណៈ» និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៥លានរៀល និងសងសំណងទៅដើមបណ្តឹងចំនួន ៤០ លានរៀល។
អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក សុខ គឹមសេង ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា លោកសោកស្តាយដែលរដ្ឋាភិបាលបន្តឃុំខ្លួនសកម្មជននយោបាយ និងមនសិការទាំងអស់ក្នុងពន្ធនាគារ ហើយពលរដ្ឋ ជាម្ចាស់អំណាច ម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី និងជាម្ចាស់ជោគវាសនានៃជាតិ មិនអាចទទួលបានការគោរព សិទ្ធិ សេរីភាព បានពេញលេញនៅចំពោះមុខច្បាប់។ លោកទទូចឲ្យគណបក្សកាន់អំណាចសព្វថ្ងៃ គោរពសិទ្ធិមនុស្សឲ្យបានពេញលេញស្របតាមច្បាប់ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
លោក សុខ គឹមសេង៖ «មានជម្រើសតែមួយទេ ដែលប្រទេសជាតិយើងត្រូវតែរៀបចំឡើងវិញ គឺការសាមគ្គីភាព ឯកភាពផ្ទៃក្នុងតាមរយៈការផ្សះផ្សា។ អ៊ីចឹង ដើម្បីយើងអាចសាមគ្គីភាព ឯកភាពផ្ទៃក្នុងបាន ទាល់តែយើងចាប់ផ្តើមសាមគ្គីគ្នា ចាប់ផ្តើមកុំលាបពណ៌គ្នា កុំចោទប្រកាន់គ្នា កុំប្រើប្រាស់នូវប្រព័ន្ធតុលាការដើម្បីចោទប្រកាន់។ ហើយយើងងាកមកជជែកគ្នា តាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ដោយទុកលទ្ធភាពឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកសម្រេច។ ប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមនៅក្នុងការរៀបចំ ក្នុងនាមគាត់ជាម្ចាស់ប្រទេស ក្នុងនាមគាត់ជាម្ចាស់អំណាច គាត់សម្រេច របៀបដឹកនាំរបៀបម៉េច ថ្នាក់ដឹកនាំរបៀបម៉េច អាហ្នឹងសម្រេចទុកលើគាត់។»
ចំណែក នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា កន្លងមក មានការរិះគន់ច្រើនពីសហគមន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ អំពីការរឹតត្បិតសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ពាក់ព័ន្ធការចាប់ខ្លួន ការផ្តន្ទាទោសលើសកម្មជនគណបក្សនយោបាយ សង្គម បរិស្ថាន សិទ្ធិមនុស្ស ជាដើម។ លោកថា ការបន្តឃុំខ្លួនសកម្មជនទាំងនោះ គឺជាការបន្តឲ្យមានការរិះគន់បន្ថែមទៀតមកលើកម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធការរឹតត្បិតលំហសេរីភាព និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។
លោក អំ សំអាត៖ «សហគមន៍អន្តរជាតិ ឬក៏អង្គការសហប្រជាជាតិហ្នឹង ក៏អំពាវនាវឱ្យមានការបើកលំហទៅលើសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ លំហស៊ីវិល និងលំហនយោបាយ លំហរសារព័ត៌មាន ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណា ឱ្យបរិយាកាសនៃការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ដូចជាការបោះឆ្នោតជាតិខាងមុខនេះ គឺមានបរិយាកាសល្អប្រសើរ ហើយការបោះឆ្នោតប្រកបដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។ ហើយបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង គឺគេទទូចសុំឱ្យមានការដោះលែងទៅលើសកម្មជនទាំងអស់ហ្នឹងឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញណា៎»។
កាលពីខែកក្កដា អំឡុងពេលបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាតិ ទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជាលោក ថម អេនដ្រូ (Tom Andrews) បានបង្ហាញក្តីបារម្ភចំពោះការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។ លោកក៏ធ្លាប់បានលើកឡើង និងបង្ហាញក្តីបារម្ភជុំវិញ ការរឹតត្បិតសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន និងលំហស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។ លោក ថម អេនដ្រូ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា «មិនគួរមានបុគ្គលណាម្នាក់ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារដោយសារតែការប្រើប្រាស់សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេនោះឡើយ»។ បច្ចុប្បន្ន អ្នកនយោបាយ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនដីធ្លី សហជីព អ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាង១០០នាក់ ត្រូវអាជ្ញាធរ និងតុលាការ បន្តឃុំខ្លួន ដោយសារតែភាពសកម្មនិយម ឬការបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេ។
មន្ត្រីគណបក្សជំទាស់ និងមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបើកទូលាយលំហសេរីភាពបញ្ចេញមតិ លំហសេរីភាពសង្គមស៊ីវិល និងធានាការគោរពសិទ្ធិនយោបាយ ព្រមទាំងដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ សង្គម និងមនសិការទាំងអស់ឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ខណៈប្រទេសកំពុងឈានទៅរកការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៧ និង២០២៨៕
