អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេសព្រួយបារម្ភថា កម្ពុជានឹងទទួលរងឥទ្ធិពល និងការពឹងផ្អែកលើចិនកាន់តែខ្លាំង ដែលអាចធ្វើឱ្យប្រទេសក្រីក្រមួយនេះធ្លាក់ក្រោម «នឹមអាណានិគមសម័យថ្មី» របស់របបចិនកុម្មុយនិស្ត។ ការព្រួយបារម្ភនេះ កើតឡើងបន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ស្នើឱ្យប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង បន្តផ្ដល់ការគាំទ្រផ្នែកនយោបាយ និងជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដល់កម្ពុជា។ អ្នកឃ្លាំមើលព្រមានថា ការលម្អៀងទៅរកចិនកុម្មុយនិស្តកាន់តែខ្លាំង នឹងរឹតត្បិតឱកាសរបស់កម្ពុជាក្នុងការស្ដារ និងពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្ដាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យផ្សេងទៀត។
អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេសវាយតម្លៃថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ទៅកាន់ប្រទេសចិននាពេលថ្មីៗនេះ គឺមានគោលបំណងរឹតចំណងទំនាក់ទំនងរវាងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងបក្សកុម្មុយនិស្តចិនឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ ដើម្បីធានាពីចំណងមិត្តភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរឱ្យកាន់តែរឹងមាំ។ ទោះជាយ៉ាងណា ពួកគាត់ព្រមានថា ការបន្តពឹងផ្អែក និងលម្អៀងផ្នែកការទូតទៅរកមហាអំណាចចិនតែមួយ នឹងមិននាំមកនូវផលប្រយោជន៍យូរអង្វែងសម្រាប់កម្ពុជានោះទេ។
សាស្ត្រាចារ្យជំនាញការទូត និងកិច្ចការសកលនៃមហាវិទ្យាល័យអូស៊ីដិនថល (Occidental College) សហរដ្ឋអាមេរិក លោក អៀ សុផល ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីតាមអ៊ីមែល (Email) ថា ជំនួបរវាងមេបក្សកាន់អំណាចលោក ហ៊ុន សែន និងប្រធានាធិបតីចិនលោក ស៊ី ជីនពីង ថ្មីៗនេះបានបញ្ជាក់ពីភាពស៊ីជម្រៅ និងនិរន្តរភាពនៃទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន។ លោកថា លោក ហ៊ុន សែន នៅតែមានតួនាទីស្នូលក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយចិន ទោះបីបានផ្ទេរតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅកូនប្រុសច្បងគឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ដោយ។ លោកបន្ថែមថា កម្ពុជានៅតែជាដៃគូជិតស្និទ្ធមួយរបស់ចិននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយទីក្រុងប៉េកាំងកំពុងបន្តពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយកម្ពុជា លើវិស័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ។
អ្នកជំនាញការទូតរូបនេះព្រមានថា ទោះបីកម្ពុជាអាចទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពីទំនាក់ទំនងជាមួយចិនក៏ដោយ ហានិភ័យធំបំផុត គឺការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើចិន។ លោក អៀ សុផល ពន្យល់ថា នៅពេលដៃគូខាងក្រៅតែមួយមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ហិរញ្ញវត្ថុ នយោបាយ ទំនាក់ទំនងរវាងបក្ស និងបក្ស ព្រមទាំងវិស័យសន្តិសុខ នោះលំហនៃការធ្វើនយោបាយការបរទេសរបស់កម្ពុជានឹងកាន់តែរួមតូច ហើយកម្ពុជាក៏អាចពឹងផ្អែកលើចិនកាន់តែខ្លាំងទាំងផ្នែកនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រ។
ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចមិត្តភាពផ្លូវការរយៈពេល ៣ថ្ងៃ នៅប្រទេសចិន ចាប់ពីថ្ងៃទី២៥ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា កន្លងទៅនេះប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានជួបប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង (Xi Jinping) នាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន លោក លី ឈាង (Li Qiang) និងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលចិនផ្សេងទៀត។ លោក ហ៊ុន សែន ត្រូវបានគេមើលឃើញថា បានប្រើប្រាស់តួនាទីជាមេដឹកនាំគណបក្សកាន់អំណាចផង និងតួនាទីរដ្ឋាភិបាលជំនួសកូនប្រុសរបស់លោកផង ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងនយោបាយ សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយទីក្រុងប៉េកាំង។
ក្នុងជំនួបជាមួយលោក ស៊ី ជីនពីង កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ភាគីកម្ពុជា និងចិនមិនបានប្រកាសអំពីជំនួយ ឬប្រាក់កម្ចីថ្មីនោះទេ។ ប៉ុន្តែ លោក ហ៊ុន សែន បានស្នើដោយត្រង់ៗឱ្យភាគីចិនបន្តផ្ដល់ជំនួយ និងជំរុញអ្នកវិនិយោគចិនឱ្យបង្កើនការបណ្ដាក់ទុននៅកម្ពុជាបន្ថែម។ លោកក៏បានលើកឡើងលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា ចិនគឺជាដៃគូដ៏សំខាន់ ដែលកម្ពុជាមិនអាចខ្វះបានក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។
សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឱ្យដឹងថា កម្ពុជា និងចិនក៏បន្តឯកភាពការដឹកនាំឱ្យមានភាពបន្ស៊ីគ្នារវាងរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ របស់ចិន សម្រាប់បន្តអនុវត្តគម្រោង ច្រករបៀងអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្ម ច្រករបៀងត្រី និងអង្ករ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីកម្ពុជា-ចិន។ ក្រៅពីនេះ មេដឹកនាំកម្ពុជា និងចិន ក៏បានបន្តពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យការពារ សន្តិសុខ ទេសចរណ៍ វប្បធម៌ អប់រំ សុខាភិបាល បរិស្ថាន និងផ្លាស់ប្ដូរប្រជាជន និងប្រជាជន។
ចំណែកឯ វិស័យនយោបាយវិញ លោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ជំហរទៅកាន់ភាគីចិនថា កម្ពុជាប្ដេជ្ញាគាំទ្រគោលនយោបាយចិនតែមួយ និងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវរបស់ចិន ដោយឥតងាករេ និងគ្រប់កាលៈទេសៈ។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សកុម្មុយនិស្តចិន ក៏បានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាថ្មីមួយស្ដីពីការពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងគណបក្សទាំងពីរ រួមទាំងការបណ្ដុះបណ្ដាលយុវជនគណបក្ស និងការពង្រីកកិច្ចសន្ទនារបស់ឥស្សរជននយោបាយ។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក គឹម សុខ ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា កម្ពុជាកំពុងរអិលចូលទៅក្នុងឥទ្ធិពលរបស់ចិនកុម្មុយនិស្តកាន់តែជ្រៅ ដែលលោកចាត់ទុកថា ជារូបភាពនៃការគ្រប់គ្រង «ក្រោមអាណានិគមបែបថ្មី» ដោយរបបចិនកុម្មុយនិស្ត។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចទៅប្រទេសចិនថ្មីៗនេះគឺលោក ហ៊ុន សែន មានគោលបំណងស្វែងរកការគាំទ្រពីទីក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីពង្រឹង និងធានាការក្ដោបក្ដាប់អំណាចរដ្ឋាភិបាលត្រកូល ហ៊ុន ខណៈកម្ពុជាកំពុងប្រឈមសម្ពាធ និងទណ្ឌកម្មបន្ថែមពីបណ្ដាប្រទេសលោកសេរីពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន។
លោក គឹម សុខ បន្តថា ជំហររបស់លោក ហ៊ុន សែន ដែលបន្តផ្ដេកផ្ដួលលើចិននេះ ក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងគ្រាដែលកម្ពុជា និងអាមេរិកកំពុងស្វែងរកឱកាសស្ដារទំនាក់ទំនងការទូត និងវិស័យការពារជាតិ។
លោក គឹម សុខ៖ «កម្ពុជានឹងធ្លាក់ជាក់ស្ដែងទៅក្នុងការគ្រប់គ្រងបែបកុម្មុយនិស្តកូរ៉េខាងជើង។ ពីមុនយើងឃើញត្រឹមតែមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋាភិបាល ឥឡូវវាចូលដល់របបបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងបក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ នោះមានន័យថា ពួកគេកំពុងតែចងជាចង្កោមបក្សកុម្មុយនិស្ត ដើម្បីជួយពង្រឹងអំណាចគ្នា។ ហើយរបៀបពង្រឹងអំណាចហ្នឹង ទាំងបញ្ហាសន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ច។ បញ្ហាសន្តិសុខមានន័យថា នៅពេលដែលក្រុមគ្រួសារ ហ៊ុន ជួបប្រទះហានិភ័យដួលរលំអំណាច ចិនក៏អាចលូកដៃដោយប្រការណាមួយ។ នៅពេលដែលបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចចិនក៏អាចលូកដៃសម្រួលដោយប្រការណាមួយដែរ»។
ក្រៅពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ បញ្ហាឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ជាពិសេសអំពើឆបោកតាមអនឡាញ ក៏បានក្លាយជាប្រធានបទក្ដៅក្នុងជំនួបរវាងមេដឹកនាំកម្ពុជា និងចិន។ ភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋចិន ស៊ីនហួ (Xinhua) រាយការណ៍ថា ក្នុងជំនួបជាមួយមេបក្សកាន់អំណាចលោក ហ៊ុន សែន ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង សន្យាថា នឹងបង្កើតភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រផ្នែកសន្តិសុខជាមួយកម្ពុជា និងស្នើឱ្យរួមគ្នាបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ខណៈស្ថានការណ៍ក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកកំពុងមានភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំង។
សាស្ត្រាចារ្យជំនាញការទូត និងកិច្ចការសកលនៃមហាវិទ្យាល័យអូស៊ីដិនថល (Occidental College) សហរដ្ឋអាមេរិក លោក អៀ សុផល លើកឡើងថា គម្រោងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការភាពជាដៃគូផ្នែកសន្តិសុខ ភាគីចិនមានផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ក្នុងការទប់ស្កាត់អំពើឆបោកតាមអនឡាញ និងការជួញដូរមនុស្ស ដោយសារពលរដ្ឋចិនជាច្រើនបានក្លាយជាជនរងគ្រោះដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន។ លោកបន្ថែមថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះទំនងមិនមែនផ្ដោតតែលើការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាផ្នែកមួយនៃគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ទីក្រុងប៉េកាំង ក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកការពារជាតិ ការសម្របសម្រួលនយោបាយ និងពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ៕
