តុលាការផ្ដន្ទាទោសសកម្មជន ២៣ តុលា ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារពី ១៨-២៤ ខែក្នុងសំណុំរឿងCLV-DTA។ គ្រួសារ និងសង្គមស៊ីវិល ខកចិត្ត និងអំពាវនាវ ឲ្យតុលាការទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ ពួកគេវិញ។
សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា បានប្រកាសសាលក្រម ផ្ដន្ទាទោស សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា និងលោក សាន សិទ្ធ ព្រមទាំងសកម្មជន ៧ នាក់ទៀត ឲ្យជាប់ ពន្ធនាគារ២ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ម្នាក់ៗចំនួន ៤ លានរៀល ខណៈលោកស្រី សែម សុផល លោក ធែល ធីលែន និងកញ្ញា ពៅ នីតា និងជនជាប់ចោទផ្សេងទៀត តុលាការសម្រេចឲ្យជាប់ពន្ធនាគារចន្លោះពី ១៨ ទៅ២២ខែ ពីបទ «ញុះញង់ បង្ក ឲ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការរិះគន់ ទៅលើ គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណកម្ពុជា-ឡាវ និង វៀតណាម CLV-DTA។
មេធាវីការពារក្តីឲ្យសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសលោក អែម ចន្ថា ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសាថា កូនក្ដីរបស់លោក នឹងបន្តប្តឹងទៅកាន់សាលាឧទ្ធរណ៍ ដើម្បីជំទាស់នឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានី ភ្នំពេញ ។ ក្រៅពីបង្ហាញជំហរប្ដឹងជំទាស់នោះ លោកថា កូនក្ដីរបស់លោកក៏ចង់ សម្ដែងមតិ បន្ទាប់ពីតុលាការកាត់ឲ្យពួកគាត់ជាប់ពន្ធនាគារដែរ ប៉ុន្តែមិនមានអ្នកសារព័ត៌មាន អាចសម្ភាសពួក គាត់នៅក្នុងបន្ទប់សវនាការបាន។
លោកបញ្ជាក់ថា សម្រាប់អ្នកជាប់ពន្ធនាគារ ២ ឆ្នាំ គឺនៅសល់តែ ៣ ខែទៀត ប៉ុណ្ណោះ នឹងត្រូវដោះលែង ខណៈអ្នកជាប់ពន្ធនាគារ២២ ខែ ក៏កាន់តែជិតដល់ថ្ងៃ ដោះលែងដូចគ្នា ពីព្រោះពួកគាត់បានអនុវត្តទោសគ្រប់ចំនួន ដែលតុលាការកាត់ ទោស។ លោកយល់ថា ការឃុំខ្លួនកូនក្ដីរហូតដល់ថ្ងៃប្រកាសសាល ក្រមនេះ ជា រឿងអយុត្តិធម៌ចំពោះកូនក្ដីរបស់លោក។
លោក អែម ចន្ថា៖ «កូនក្ដីតែងតែអះអាង និងធានាថា នឹងចូលរួមគ្រប់នីតិវិធី ហើយ មែនទែនទៅរឿងវាស៊ើបអង្កេតមូលហើយ វាអត់មានអីទៀត ហើយការព្រួយបារម្ភ អំពីការគេចខ្លួនអីមិនមានទេ ព្រោះមានការធានាច្បាស់លាស់ ហើយបើមានការធានាច្បាស់លាស់ ចាំបាច់ដាក់ឃុំអី ប៉ុន្តែតុលាការនៅតែបន្តឃុំ ហើយដល់ប្រកាស ហើយជិតគ្រប់។ នេះវាចង់មិនចង់យើងថា អង្ករក្លាយទៅជាបាយហើយយើង ត្រូវតែហូរចង់និយាយអ៊ីចឹង។ បាទ! ពួកគាត់ថា នឹងប្ដឹងឧទ្ធរណ៍។ សំណូមពរទៅ តុលាការដែរ ក្នុងការអនុវត្តនីតិវិធីច្បាប់ធ្វើម៉េច ឲ្យបានផ្ដល់នូវភាពយុត្តិធម៌ សម្រាប់កូនក្ដី សម្រាប់ជនជាប់ចោទនៅក្នុងអង្គហេតុ អង្គច្បាប់មួយចំនួន»។
សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីស លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា និងលោក សាន សិទ្ធ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ច នៃស្នងការដ្ឋាននគរបាល ខេត្តសៀមរាប ចាប់ឃាត់ខ្លួននៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤។ រីឯលោកស្រី សែម សុផល ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤។
បងស្រីរបស់កញ្ញា ភឹង សោភា គឺកញ្ញា ភឹង សុភ័ណ្ឌ លើកឡើងថា កញ្ញាមិនសប្បាយចិត្តចំពោះការសម្រេចរបស់តុលាការ ពីព្រោះប្អូនស្រីរបស់កញ្ញា ជាប់ ពន្ធនាគារយូរហើយ គួរតែតុលាការព្យួរទោសពួកគាត់ដែលនៅសល់ ប៉ុន្តែបែរជា ឲ្យប្អូន របស់កញ្ញាអនុវត្តទោស ២ឆ្នាំ ហើយពិន័យប្រាក់ ៤ លានរៀលបន្ថែមទៀត។ កញ្ញាយល់ថា សកម្មភាពដែលប្អូនស្រីរបស់ខ្លួន និងលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន និងលោក សាន សិទ្ធ បានធ្វើកន្លងមក ជារឿងត្រឹមត្រូវ។
កញ្ញា ភឹង សុភ័ណ្ឌ៖ «គួរតែមានការ អាចថា ព្យួរទោស ឬមួយក៏ ការអនុវត្តត្រឹមដំណាក់ការឃុំ ប៉ុន្តែដោយឡែកមើលឃើញថា អនុវត្តទោស២ឆ្នាំហើយនឹងការផាកពិន័យ តាមកំណត់នៃច្បាប់អ៊ីចឹង។ អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថា វាប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច អ្វីដែលបានបាត់បង់នៅពេលដែលគាត់នៅក្នុងឃុំ។ អ៊ីចឹងវាប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច គ្រួសារហើយហ្នឹង នូវការខាតបង់នានា ដែលគាត់បានជាប់ឃុំកន្លងមកហ្នឹង»។
រីឯប្រពន្ធលោក សាន សិទ្ធ គឺលោកស្រី ស្វាយ ពៅ ខកចិត្ត និងចាត់ទុកការ ឃុំខ្លួនប្ដីលោកស្រី និងសកម្មជន ផ្សេងៗរហូតជិត ២ ឆ្នាំនេះថា ជារឿងអយុត្តិធម៌។ លោកស្រីស្នើឲ្យតុលាការទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ និង ដោះលែងពួកគាត់ឲ្យមានសេរីភាពវិញ។
លោកស្រី ស្វាយ ពៅ៖ «ដូចតុលាការបានចោទប្រកាន់ថា បទញុះញង់ តែផ្ទុយទៅវិញ អត់ទេ។ អត់មានបទញុះញង់ទេ សាន សិទ្ធ អ្នកទាំងបីហ្នឹង និយាយទៅគាត់ជាពលរដ្ឋសកម្ម។ សកម្មឲ្យពលរដ្ឋចេះដាំដុះ មានសីល ៥ ពលរដ្ឋ និងមន្ត្រីចេះស្រឡាញ់គ្នា ពលរដ្ឋ និងពលរដ្ឋចេះចងក្រងគ្នា រាប់អានគ្នា ដល់ឥឡូវចោទពីបទញុះញង់អ៊ីចឹង ខ្ញុំថា អត់យុត្តិធម៌សម្រាប់ពួកគាត់ទាំង ៣នាក់ទេ»។
ជាមួយគ្នានេះដែរ កូនប្រុសលោកស្រី សែម សុផល គឺយុវជន ផល្លា ផានិត សោកស្ដាយ និងចាត់ទុក ការសម្រេចនេះថា នឹងធ្វើឲ្យពលរដ្ឋបាត់បង់ ជំនឿលើប្រព័ន្ធតុលាការ។
យុវជន ផល្លា ផានិត៖ «ខ្ញុំមើលឃើញថា វាអយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ គ្រាន់តែបញ្ចេញមតិតិចតួច ឬក៏ស៊ែរតាមហ្វេសប៊ុកអីតិចតួចអ៊ីចឹង។ គាត់គ្មានគម្រោងអីណា ទៅជាមេបាតុកម្ម ព្រោះគាត់ត្រឹមតែជាពលរដ្ឋសាមញ្ញម្នាក់ គ្រាន់តែគោលនយោបាយគាត់ខុសពីគណបក្សកាន់អំណាច អ៊ីចឹងទៅវាផ្ទុយគ្នាបន្តិច វាមិន អាចចាប់គាត់ដាក់ទោសរាប់ឆ្នាំហើយ ទើបតែម្ភៃខែ ជិតចូលម្ភៃមួយខែ ទើបគាត់កាត់ក្ដី សម្រេចក្ដីថា គាត់មានទោស»។
សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសចំនួន ៣នាក់រួមមាន លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា និង លោក សាន សិទ្ធ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចនៃស្នងការដ្ឋាន នគរបាលខេត្តសៀមរាប ចាប់ឃាត់ខ្លួននៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤។ ការ ចាប់ ខ្លួននេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីពួកគាត់បាននិយាយអំពីការបញ្ចូលខេត្តចំនួន ៤ របស់ប្រទេសកម្ពុជា ដូចជា ខេត្តរតនគិរី មណ្ឌលគិរី ក្រចេះ និង ខេត្តស្ទឹងត្រែង ទៅក្នុងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណ ជាមួយប្រទេសឡាវ និង វៀតណាម (CLV-DTA)។ ទោះបីជាអាជ្ញាធរ ចាប់ខ្លួនសកម្មជនទាំង ៣នាក់ ទាក់ទងនឹងការ អត្ថាធិប្បាយអំពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណនេះក៏ដោយ ក្រោយការតវ៉ារបស់ ពលរដ្ឋខ្មែរ ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសម្រេច លុបចោលគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ត្រីភាគីនេះវិញ ប៉ុន្តែតុលាការមិនបានដោះលែង អ្នកដែលរិះគន់ពីគម្រោងនេះឲ្យមានសេរីភាពវិញនោះទេ។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) ឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសាថា ក្នុងចំណោមជនជាប់ចោទទាំង ៣៧ រូប មានតែ ១៤ រូបប៉ុណ្ណោះ មានវត្តមានស្ដាប់សាលក្រមរបស់ពួកគេនៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសានេះ។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) សោកស្ដាយ ចំពោះសាលក្រមរបស់ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានសម្រេច ផ្ដន្ទាទោសសកម្មជនកិច្ចព្រម ព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសចំនួន ៣ រូប ឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២ ឆ្នាំ និង ពិន័យ ជាប្រាក់ចំនួន ៤ លានរៀល ក្នុងម្នាក់ៗ ដែលជាកម្រិតទោស អតិបរិមា សម្រាប់បទញុះញង់។
CCHR ដែលបានតាមដានករណីនេះមើលឃើញថា ការសម្ដែងមតិរបស់ពួកគេអំពី តំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ កម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម មិនគួរជាបទល្មើសនោះទេ។ ការសម្ដែងមតិរបស់ពួកគេមិនបានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិ និងកិត្តិយសរបស់អ្នកដទៃ ឬហានិភ័យដល់ការការពារសន្តិសុខជាតិ ឬសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ថា ជាការរឹតត្បិតសម្រាប់ការបញ្ចេញមតិនោះទេ។
នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក សេង សុវឌ្ឍនា អំពាវនាវ ដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ឲ្យគោរព និងលើកកម្ពស់សេរីភាពបញ្ចេញមតិ ពីព្រោះជា សេរីភាពមូលដ្ឋានដ៏សំខាន់មួយ ដែលត្រូវបានធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ ដែលកម្ពុជាបានផ្ដល់សច្ចាប័ន និងមានកាតព្វកិច្ចត្រូវលើកកម្ពស់៕
