ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកបន្តដាក់ចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជាអាក្រក់បំផុត (Tier 3) ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស។ ចំណាត់ថ្នាក់អន់បំផុតនេះគឺដោយសារតែសហរដ្ឋអាមេរិករកឃើញថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានប្រឹងប្រែងលុបបំបាត់អំពើជួញដូរមនុស្សតាមស្តង់ដារអប្បបរមា និងមិនបានចាត់ការលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ រួមទាំងឧកញ៉ាគ្រាក់ៗដែលឃុបឃិតជាមួយឧក្រិដ្ឋជនជួញដូរមនុស្សទៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញនានាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
របាយការណ៍ស្ដីពីការជួញដូរមនុស្សនៅជុំវិញពិភពលោកប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ របស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែតុលា បានបន្តចាត់ចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជានៅកម្រិតទី៣ (Tier 3) ដែលមានន័យថា បញ្ហាជួញដូរមនុស្សនៅកម្ពុជានៅតែមានស្ថានភាពអាក្រក់ដដែល ដោយសាររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបរាជ័យបំពេញតាមស្តង់ដារអប្បបរមា ដើម្បីលុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្ស។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏រកឃើញការជាប់ពាក់ព័ន្ធ និងទទួលផលប្រយោជន៍ពីបទល្មើសរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួន ព្រមទាំងការអនុវត្តច្បាប់ដោយរើសមុខ ដែលធ្វើឱ្យមេខ្លោងពិតប្រាកដ និងអ្នកមានអំណាចមួយចំនួនគេចផុតពីការទទួលខុសត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់។
ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកលើកឡើងថា ទោះបីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្កើនការបង្ក្រាបមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញ និងចាប់ខ្លួនមេខ្លោងឧក្រិដ្ឋជនមួយចំនួនក៏ដោយ ក៏អាជ្ញាធរមិនទាន់បានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពលើម្ចាស់ទីតាំង និងមេខ្លោងកំពូលៗដែលឃុបឃិត ឬមានទំនាក់ទំនងជាមួយមន្ត្រីកម្ពុជាជួញដូរជនរងគ្រោះទៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅឡើយ។ លើសពីនេះ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលជាន់ខ្ពស់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល ទីប្រឹក្សាមេដឹកនាំកំពូល និងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់មួយចំនួនដែលត្រូវបានរាយការណ៍ថា បានទទួលផលប្រយោជន៍ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីការជួញដូរមនុស្សក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោក ថែមទាំងការពារប្រតិបត្តិការមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកទាំងនោះ និងបានបំភិតបំភ័យជនរងគ្រោះ ព្រមទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលព្យាយាមជួយផ្ដល់កិច្ចគាំពារលើជនរងគ្រោះក្នុងឧហ្សាហកម្មឆបោក។
របាយការណ៍ដដែលលើកឡើងថា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ សមាជិកគ្រួសារមន្ត្រី និងឧកញ៉ាគ្រាក់ៗមួយចំនួន ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាល រួមទាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ២រូប គឺលោក លី យ៉ុងផាត់ និង កុក អាន ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មរួចមកហើយនោះ មានជាប់ពាក់ព័ន្ធ ឬទទួលផលប្រយោជន៍ពីមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមរយៈការនាំជនរងគ្រោះទៅជួញដូរ និងបង្ខំឱ្យធ្វើការខុសច្បាប់ផ្ទុយពីឆន្ទៈពួកគេ។ លើសពីនេះ ទោះមានភស្តុតាងភ្ជាប់ទីតាំងឆបោកទៅនឹងក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនដែលពួកគេកាន់កាប់ និងគ្រប់គ្រងក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានអើពើចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់លើសមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំងពីររូបនេះឡើយ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការមនុស្សធម៌វិញ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិករកឃើញថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បរាជ័យក្នុងការផ្ដល់កិច្ចគាំពារដល់ជនរងគ្រោះដែលត្រូវបានជួយចេញពីមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា។ ក្នុងចំណោមជនបរទេសរាប់ម៉ឺននាក់ដែលបានចាកចេញពីកម្ពុជា ក្រោយសមត្ថកិច្ចបង្កើនប្រតិបត្តិការបង្ក្រាប និងបិទទីតាំងឆបោកតាមអនឡាញ អាជ្ញាធរមិនបានត្រួតពិនិត្យ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណជនរងគ្រោះនៃអំពើជួញដូរមនុស្សឱ្យបានត្រឹមត្រូវនោះទេ។
ជាមួយគ្នានេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិលក៏ត្រូវបានអាជ្ញាធររារាំងមិនឱ្យពិនិត្យស្វែងរកជនរងគ្រោះ ឬផ្ដល់សេវាជួយសង្គ្រោះដល់ជនបរទេសដែលកំពុងឃុំខ្លួននៅមណ្ឌលអន្តោប្រវេសន៍ដោយសេរីដែរ។ ការរឹតត្បិតនេះក៏បានធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះមួយចំនួនរស់នៅឯកោ គ្មានទីជម្រក អាហារ និងជំនួយចាំបាច់ ខណៈជនរងគ្រោះពីការជួញដូរផ្សេងទៀតនៅតែបន្តប្រឈមធ្លាក់ចូលក្នុងកណ្ដាប់ដៃក្រុមឧក្រិដ្ឋជនសាជាថ្មី។
របាយការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានកាត់ទោសអ្នកជួញដូរមនុស្សណាម្នាក់ដែលនាំជនរងគ្រោះពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិការក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកឡើយ ទោះបីមានការរាយការណ៍ទូលំទូលាយអំពីការធ្វើទារុណកម្ម និងការបង្ខំមនុស្សឱ្យប្រព្រឹត្តបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញក៏ដោយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ជនរងគ្រោះដែលត្រូវបានបោកបញ្ឆោត ឬបង្ខំឱ្យធ្វើការក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកមួយចំនួនបែរជាត្រូវបានឃុំខ្លួន និងរងការផាកពិន័យពីអាជ្ញាធររឿងបញ្ហាអន្តោប្រវេសន៍ ដោយសារតែឯកសារលិខិតឆ្លងដែនពួកគេត្រូវបានឧក្រិដ្ឋជនដកហូត និងបំផ្លាញ។ កាន់តែអាក្រក់ជាងនេះ មន្ត្រីមួយចំនួនទៀតថែមទាំងជំរិតទារជនរងគ្រោះ ដើម្បីជាថ្នូរដោះលែង និងផ្តល់អាហារ ហើយក្នុងករណីខ្លះ ជនរងគ្រោះត្រូវបានលក់បន្តទៅមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកផ្សេងទៀត។
យោងតាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមនុស្សប្រមាណ ១៥ម៉ឺននាក់ ត្រូវបានកេងប្រវ័ញ្ចឱ្យធ្វើការដោយបង្ខំនៅក្នុងបរិវេណមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកប្រមាណ ៣៥០កន្លែងនៅកម្ពុជាកាលពីឆ្នាំ២០២៥។ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះបានប្រើប្រាស់បណ្ដាញអ៊ីនធឺណិត និងបណ្ដាញសង្គម ដើម្បីបោកបញ្ឆោតជ្រើសរើសបុគ្គលិកនៅកម្ពុជា និងពីប្រទេសផ្សេងៗ ដោយសន្យាផ្ដល់ការងារប្រាក់ខែខ្ពស់។ បន្ទាប់មក ពួកគេបង្ខំជនរងគ្រោះឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកតាមអនឡាញដូចជា ការលេងល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់ ការឆបោកក្នុងវិនិយោគរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ ការក្លែងបន្លំខ្លួនធ្វើជាប៉ូលិស និងការឆបោកក្នុងទម្រង់ស្នេហាជាដើម។ កាន់តែអាក្រក់ជាងនេះ ជនរងគ្រោះដែលមិនអាចបំពេញតាមការកំណត់របស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនត្រូវប្រឈមនឹងអំពើហិង្សាធ្វើទារុណកម្ម ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទ និងការលក់បន្តទៅក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោកផ្សេងទៀត។
ទាក់ទងនឹងរឿងនេះ ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទងរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាអនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្សអ្នកស្រី ជូ ប៊ុនអេង ដើម្បីអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះបានទេនៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា។
ប្រធានគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាលោក ឆៃ ស៊ីណារិទ្ធ ធ្លាប់អះអាងថា កម្ពុជាតែងតែគិតគូរ ផ្ដល់អាទិភាពផ្នែកជំនួយមនុស្សធម៌ដល់ជនរងគ្រោះដែលត្រូវបានជួយសង្គ្រោះចេញពីមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញ។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានកម្មវិធីប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្ស និងទេសន្តប្រវេសន៍នៃអង្គការសង់ត្រាល់ (CENTRAL) លោក ឌី ថេហូយ៉ា លើកឡើង ថា របាយការណ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិកគឺផ្អែក លើការពិត ហើយរដ្ឋាភិបាលមិនទាន់ដោះស្រាយបញ្ហាជួញដូរមនុស្សឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយ។ លោកអំពាវនាវ ដល់រដ្ឋាភិបាលទទួលស្គាល់ការពិត និងយកចិត្តទុកដាក់នឹងការលាតត្រដាងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីចាត់ការលើមន្ត្រីដែលជាមេខ្លោង និងជួយសង្គ្រោះជនរងគ្រោះពីអំពើជួញដូរមនុស្សប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
លោក ឌី ថេហូយ៉ា៖ «ប្រសិទ្ធភាពទី១ គឺធ្វើម៉េចចាប់មេខ្លោង ឬអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងរឿងអំពើជួញដូរនេះឱ្យខានតែបាន ដើម្បីផ្ដន្ទាទោស ហើយដើម្បីបង្ហាញនូវភាពស្អាតស្អំដល់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយផ្ដល់យុត្តិធម៌ឱ្យប្រទេសកម្ពុជាដែរ ព្រោះប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាជាតិកម្ពុជាទាំងមូលហ្នឹង គឺរងអំពើអយុត្តិធម៌ពីឧក្រិដ្ឋជនទាំងអស់នេះ។ ចំណុចទី២ គឺរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែធ្វើកិច្ចការងារនេះឱ្យបានហ្មត់ចត់ ហើយមានការចូលរួមពីអង្គការសង្គមស៊ីវិល ជាតិ អន្តរជាតិ ដើម្បីចូលរួមលុបបំបាត់ កម្ចាត់ បោសសម្អាត អំពើឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញនេះ ដោយមានតម្លាភាព ដើម្បីឆ្លើយតបនូវបញ្ហានេះឱ្យបានស្អាត កុំឱ្យរងនូវការចោទប្រកាន់ពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងក្នុងពិភពលោក ដែលកំពុងតែតាមដានឃ្លាំមើល»។
ការកើនឡើងនៃអំពើជួញដូរមនុស្សនៅកម្ពុជាមិនមែនកើតមានឡើងតែនៅមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញប៉ុណ្ណោះទេ។ ក្នុងរបាយការណ៍ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកក៏លើកឡើងពីការជួញដូរមនុស្សក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗទៀតនៅកម្ពុជារួមមាន ការជួញដូរ និងបង្ខំស្ត្រីខ្មែរឱ្យទៅរៀបការជាមួយជនជាតិចិន ការកេងប្រវ័ញ្ចផ្លូវភេទ ពលកម្មដោយបង្ខំនៅលើទូកនេសាទ ការជួញដូរកម្លាំងពលកម្មនៅការដ្ឋានសំណង់ រោងចក្រ និងឡឥដ្ឋ ព្រមទាំងការកេងប្រវ័ញ្ច និងជួញដូរកុមារឱ្យធ្វើជាអ្នកសុំទាន ជាដើម។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២ មកកម្ពុជាបន្តស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់អាក្រក់បំផុតរបស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស ខណៈជនរងគ្រោះនៅតែបន្តកើនឡើងច្រើន ប៉ុន្តែមន្ត្រីគ្រាក់ៗដែលពាក់ព័ន្ធជំនួញខុសច្បាប់នេះនៅតែរួចផុតពីសំណាញ់ច្បាប់។
សហរដ្ឋអាមេរិកលើកឡើងថា អំពើពុករលួយ និងការឃុបឃិតគ្នារវាងមន្ត្រី និងបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋជនក្នុងបទល្មើសជួញដូរមនុស្ស គឺជាឧបសគ្គធំមួយដែលរារាំងដល់ការអនុវត្តច្បាប់នៅកម្ពុជា។ អាមេរិកព្រមានថា ការខកខានក្នុងការស៊ើបអង្កេត និងចាត់វិធានការលើមន្ត្រី និងអ្នកមានអំណាចដែលត្រូវបានចោទថា ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសទាំងនេះ មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីភាពទន់ខ្សោយនៃការអនុវត្តច្បាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្កើនហានិភ័យឱ្យជនរងគ្រោះធ្លាក់ក្នុងការកេងប្រវ័ញ្ច និងការជួញដូរមនុស្សសាជាថ្មីថែមទៀតផង។
ទោះបីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្កើនប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញ និងចាប់ខ្លួនជនសង្ស័យមួយចំនួនក៏ដោយ ក៏របាយការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែលើកឡើងពីបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ រួមមានការអនុវត្តច្បាប់ដោយរើសមុខ បញ្ហាអំពើពុករលួយ និងកង្វះកិច្ចគាំពារជនរងគ្រោះ។ អាមេរិកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបិទទីតាំងឆបោកតែមួយមុខ ក៏មិនអាចដោះស្រាយវិបត្តិឧក្រិដ្ឋកម្មនេះបានទេ ប្រសិនបើអ្នកនៅពីក្រោយបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្ម និងមន្ត្រីដែលត្រូវបានចោទថា ជាប់ពាក់ព័ន្ធ មិនត្រូវបានស៊ើបអង្កេតដោយហ្មត់ចត់ និងនាំមកទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់៕
