ពលរដ្ឋរស់នៅខេត្តរតនគិរី កំពុងប្រឈមកើតជំងឺអាសន្នរោគ ក្រោយក្រុមហ៊ុនឯកជនរបស់អ្នកមានអំណាច កំពុងសំងំធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែមាសនៅក្នុងឧទ្យានជាតិវិរៈជ័យ ដោយបង្ហូរសារធាតុគីមីចូលអូរធម្មជាតិ ឈ្មោះអូរតាបូក ដែលពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ ពលរដ្ឋស្នើឲ្យអាជ្ញាធរចុះទប់ស្កាត់ និងសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់ជាមុនសិន។
ពលរដ្ឋនៅឃុំតាវែងលើ អះអាង ថា ក្រុមហ៊ុនឯកជនរបស់អ្នកមានអំណាច សំងំធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែមាស នៅក្នុងឧទ្យានជាតិវិរៈជ័យ ស្រុកតាវែង ខេត្តរតនគិរី ដោយបានបង្ហូរសារធាតុគីមីចូលអូរតាបូកដែលជាអូរធម្មជាតិ និងបន្តហូរចូលទន្លេសេសាន ធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ កើតជំងឺរមាស់ និងប្រឈមមុខកើតជំងឺអាសន្នរោគ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់គ្រួសារនៅតំបន់នោះ ជាពិសេសនៅរដូវប្រាំងឈានចូលមកដល់នៅពេលខាងមុខនេះ។
ពលរដ្ឋរស់នៅឃុំតាវែងលើម្នាក់សុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ ដោយបារម្ភពីសុវត្ថិភាព អះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករាថា មានក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយ ដែលមិនស្គាល់ឈ្មោះ កំពុងឈូសឆាយធ្វើផ្លូវ និងសំងំធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែនៅខាងលើអូរតាបូក ហើយបានបង្ហូរសារធាតុគីមី ចូលក្នុងអូរធម្មជាតិ ឈ្មោះអូរតាបូក និងទន្លេ ធ្វើឲ្យពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតាមដងទន្លេសេសាន និងអូរតាបូក កើតជំងឺរមាស់។ លោកថា បច្ចុប្បន្នមានក្រុមហ៊ុនឯកជន ចំនួន៣ទៅ៤ កំពុងឈូសឆាយដីព្រៃនៅតំបន់នោះ ដោយពួកគេអះអាងថា កំពុងសិក្សាធ្វើវារីអគ្គិសនី និងរុករករ៉ែ។ ប៉ុន្តែលោកថា រហូតមកដល់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធមិនផ្សព្វផ្សាយឲ្យទូលំទូលាយ និងសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នោះទេ។
ពលរដ្ឋសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ៖ «ប្រើប្រាស់ទឹកនឹងវាអាចប៉ះពាល់ ដោយសារនៅខាងលើគេធ្វើវារីអគ្គិសនី និងមិនដឹងធ្វើអ្វីខ្លះទៀតទេ អ្នកនៅខាងក្រោមត្រូវការប្រើប្រាស់ទឹក អ្នកខ្លះទៅផឹកអាចមានជំងឺ អ៊ីចឹងមានការបារម្ភមានជំងឺសើស្បែក និងជំងឺផ្សេងៗ សុំឲ្យក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែពិគ្រោះយោបល់ ចុះសិក្សាពីផលប៉ះពាល់ មុនពួកគាត់ធ្វើអ្វី ត្រូវជួបពិគ្រោះយោបល់ជាមួយថ្នាក់មូលដ្ឋានជាមុនសិន ពីព្រោះអត់ដឹងអ្វីទាល់តែសោះ ដូចជាខ្ញុំ ដូចជាពលរដ្ឋនៅតាមដងអូរ និងរស់នៅតំបន់នេះ»។
ចំណែកមេភូមិអូតាបូក លោក ឈិន ចាន់ បានចុចបិទទូរស័ព្ទពេលដឹងថា អ្នកយកព័ត៌មានទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី។ ទោះជាយ៉ាងណា កាលពីខែវិច្ឆិកា លោកធ្លាប់អះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា ពិតជាមានពលរដ្ឋកើតជំងឺរមាស់ស្បែកប្រាកដមែន ហើយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានកំពុងតែតាមដាន និងស្រាវជ្រាវរកមូលហេតុនៃបញ្ហានេះ។
កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ កាសែតម៉ុងហ្កាបេ (Mongabay) បានចុះផ្សាយព័ត៌មានថា ក្រុមហ៊ុនរបស់កូនលោក ទ្រី ភាព កំពុងតែអនុវត្តសកម្មភាពជីកយករ៉ែមាសនៅក្នុងឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យដោយខុសច្បាប់ និងបំពុលប្រភពទឹកសំខាន់ៗ និងគំរាមកំហែងដល់ជីវិតសហគមន៍មូលដ្ឋាន ជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចព្រៅ ដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិតាបូក ស្រុកតាវែង ឃុំតាវែងលើ ខេត្តរតនគិរី។ កាសែត ម៉ុងហ្កាបេ អះអាងទៀតថា សន្តិសុខក្រុមហ៊ុនរបស់កូនលោក ទ្រី ភាព ឈ្មោះ គ្លូប៊ល ហ្គ្រីន (ខេមបូឌា) អេនើជី ឌីវេឡុបមេន (Global Green (Cambodia) Energy Development) មិនអនុញ្ញាតឲ្យនរណាម្នាក់ ចេញចូលតំបន់ធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែមាសនោះទេ។
ទោះជាយ៉ាងណា នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា អាជ្ញាធរខេត្តរតនគិរី បានចេញមុខការពារដោយអះអាងថា បច្ចុប្បន្នក្រុមហ៊ុន គ្លូប៊ល ហ្គ្រីន ពុំទាន់មានអាជ្ញាប័ណ្ណអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើអាជីវកម្មជីកយករ៉ែមាស ស្ថិតនៅឧទ្យានជាតិ ក្នុងភូមិតាបូក ឃុំតាវែងលើ ស្រុកតាវែង ខេត្តរតនគិរី នោះឡើយ។
ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះ អ្នកស្រាវជ្រាវ និងឃ្លាំមើលធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា លោក សេង សុខហេង ជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលចុះសិក្សាស្រាវជ្រាវឲ្យបានច្បាស់លាស់ ប្រសិនបើអាជីវកម្មរ៉ែមាស និងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋមែននោះ អាជ្ញាធរត្រូវតែចាត់វិធានការទៅលើអ្នកប្រព្រឹត្ត និងអ្នកជាប់ពាក់ព័ន្ធឲ្យបានតឹងរ៉ឹង។
លោក សេង សុខហេង៖ «បើរដ្ឋាភិបាលនៅតែបណ្ដែតបណ្ដោយអ៊ីចឹងទៀត ធនធានធម្មជាតិក៏អស់ ថវិកាក៏មិនបានចូលរដ្ឋ ចូលទៅបែបបុគ្គល បែបក្រុមបក្ខពួក មិនបានចូលរដ្ឋ ហើយការបំផ្លាញបរិស្ថានក៏បានកើតឡើង ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់បរិស្ថានច្រើន ធ្វើប៉ះពាល់ប្រជាជននៅតំបន់នោះ មានគ្រប់កន្លែង»។
នៅក្នុងឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យ មានក្រុមហ៊ុនចំនួន៥ ដែលទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីរដ្ឋាភិបាល ក្នុងនោះមានក្រុមហ៊ុន ស្រ៊ុន សុវណ្ណាភូមិ អ៊ិនវេសមេន (Srun Sovannaphum Investment)ទទួលបានផ្ទៃដីជាង៨ពាន់ (៨.៩៩៨) ហិកតារ ក្រុមហ៊ុន ហង អញ អណ្ដូងមាស (Hoang Anh Andong Meas) ទទួលបាន ផ្ទៃដីជិត ១ម៉ឺន(៩.៧៧៥) ហិកតារ ក្រុមហ៊ុន ទ្រី ភាព អ៊ីមផត អិចផត (Try Pheab Import Export) និងក្រុមហ៊ុន អ៊ឹម ដី អេស (MDS) មានទំហំជិត២ម៉ឺន (១៨.៧៣៥) ហិកតារ ដែលកំពុងធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែមាស។ ចំណែកក្រុមហ៊ុន នុភាព សុខភី អ៊ិនវេសមេន (Noupheab Sophey Investment) មានផ្ទៃដី ៩ពាន់ (៩.០០០) ហិកតារ ហើយក្រុមហ៊ុនមួយនេះកំពុងសំងំធ្វើអាជីវកម្មឈើទ្រង់ទ្រាយធំ ដោយមិនមានអាជ្ញាធរចុះត្រួតពិនិត្យ និងចាត់វិធានការឡើយ៕
