អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមមើលឃើញថា ការបើកសវនាការរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍លើសំណុំរឿងប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា នៅថ្ងៃនេះ គឺជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដរបស់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការរកច្រកចេញសម្រាប់ដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយនៅកម្ពុជា ខណៈសាលាឧទ្ធរណ៍នឹងបន្តបើកសវនាការលើសំណុំរឿង លោក កឹម សុខានៅថ្ងៃស្អែកបន្តទៀត។
គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៤មក សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានបើកសវនាការលើបណ្តឹងប្រឆាំងនឹងសាលក្រមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញលើសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា ចំនួនជាង១០លើករួចមកហើយ តែនៅពេលចូលដល់ដំណាក់កាលនៃការធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋាន សវនាការក៏ត្រូវបានលើកពេល ១លើកជា២លើក ដោយមិនបានបញ្ជាក់ពីហេតុផលច្បាស់លាស់នោះឡើយ។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិកលោក សេង វណ្ណលី បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថាសវនាការលោក កឹម សុខា ថ្ងៃនេះ បានក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីបនៃការតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់មជ្ឈដ្ឋានជាតិ និងអន្តរជាតិ ដោយសារពួកគេចង់ដឹងថា តើប្រព័ន្ធតុលាការរបបក្រុងភ្នំពេញនឹងបន្តដើរតួជាឧបករណ៍សម្រាប់បង្កកឥទ្ធិពលអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំង ឬនឹងក្លាយជាច្រកចេញសម្រាប់ដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយ។
លោក សេង វណ្ណលី បន្ថែមថា ប្រសិនបើសវនាការនៅថ្ងៃនេះ នៅតែបន្តប្រើប្រាស់ទម្រង់ដដែលៗ ក្នុងន័យអូសបន្លាយពេល ឬមិនមានការផ្តល់សេរីភាពណាមួយដល់លោក កឹម សុខា នោះទេ វានឹងក្លាយជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា របៀបវារៈរឹតបន្តឹងនយោបាយ នៅតែមានឥទ្ធិពលលើសពីតម្រូវការនៃការផ្សះផ្សាជាតិ ដែលនឹងរុញច្រានឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ឱកាសដ៏សំខាន់ក្នុងការប្រើប្រាស់វេទិកានយោបាយរឺក៏តុលាការ ដើម្បីសាងសាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុងឱ្យរឹងមាំខណៈដែលបញ្ហាព្រំដែនកំពុងមានភាពរកាំរកូសខ្លាំងដោយសារការឈ្លានពានរបស់ថៃ។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «ផ្ទុយទៅវិញ បើសវនាការនាថ្ងៃនេះ ឈានទៅដល់ការបន្ធូរបន្ថយលក្ខខណ្ឌឃុំខ្លួន ឬការផ្តល់សេរីភាពដល់លោក កឹម សុខា ខ្ញុំគិតថា វានឹងក្លាយជាជ័យជម្នះផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្ររបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ដូចជា លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងការបំបែកភាពឯកោរលើឆាកអន្តរជាតិ»។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយរូបនេះ បន្ថែមថា លទ្ធផលនៃសវនាការនៅថ្ងៃនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាការសម្រេចក្តីលើបុគ្គលម្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការសម្រេចលើទិសដៅអនាគតនៃស្ថិរភាពនយោបាយ និងសន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាទាំងមូល ពីព្រោះការដោះលែងលោក កឹម សុខា គឺដើម្បីសង្គ្រោះសេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធពាណិជ្ជកម្ម EBA និង GSP។
ការលើកឡើងរបស់អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ រូបនេះ ស្របពេលដែលសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃពុធ ទី៨ ខែមេសា នេះ បានបន្តសវនាការលើសេចក្តីសន្និដ្ឋានផ្ទាល់មាត់ក្នុងសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលត្រូវបានតុលាការជាន់ទាបផ្ដន្ទាទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ២៧ឆ្នាំ ពីបទសន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស ដោយត្រូវឃុំខ្លួននៅក្នុងផ្ទះ ព្រមទាំងដកហូតសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយជាស្ថាពរទៀតផង។
នៅពីមុខសាលាឧទ្ធរណ៍ព្រឹកថ្ងៃពុធនេះ គេក៏សង្កេតឃើញមានបណ្តាអង្គទូតបរទេសរួមមាន អាមេរិក បារាំង អូស្ត្រាលី និងចក្រភពអង់គ្លេស ព្រមទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចូលរួមតាមដានសង្កេតការណ៍ផងដែរ។ ក្រោយពីបើកសវនាការអស់រយៈពេលពេញមួយថ្ងៃ សាលាឧទ្ធរណ៍សម្រេចនឹងបន្តបើកសវនាការលើសំណុំរឿង លោក កឹម សុខានៅថ្ងៃស្អែកបន្តទៀត។
សហមេធាវីការពារក្តីឲ្យលោក កឹម សុខា លោក ផែង ហេង បានថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅខាងមុខតុលាការថា ការឃុំខ្លួនកូនក្តីរបស់លោក រឺក៏ដាក់ក្រោមការត្រួតពិនិត្យចាប់ពីថ្ងៃឃុំខ្លួនរហូតមកដល់ថ្ងៃនេះគឺជិត១០ឆ្នាំហើយ ដូច្នេះកូនក្តីរបស់លោកបានរងនូវអំពើអយុត្តិធម៌រួចហើយ ហើយក៏បានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ទៅដល់សុខភាពផ្លូវចិត្តនិងផ្លូវកាយផងដែរ។
លោក ផែង ហេង៖ «ទី១គាត់រង់ចាំយុត្តិធម៌ដែលផ្តល់ដោយតុលាការសម្រាប់ភាពស្អាតស្អំរបស់គាត់ ដែលគាត់គ្មានឆន្ទៈណាមួយប្រព្រឹត្តបទល្មើសដូចការចោទប្រកាន់ ទី២គាត់ក៏ទន្ទឹងរង់ចាំនូវដំណោះស្រាយនយោបាយដើម្បីផ្សះផ្សាជាតិរវាងខ្មែរនឹងខ្មែរ»។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះមន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក យី សុខសាន្ត ដែលចូលរួមតាមដានសវនាការនេះ បានថ្លែងឲ្យដឹងថា នៅក្នុងសវនាការ ព្រះរាជអាជ្ញាបានស្នើឲ្យអង្គជំនុំជម្រះចំនួន៣ចំនុច គឺទី១ព្រះរាជអាជ្ញាបានស្នើឲ្យអង្គជំនុំជម្រះ ដាក់ទោសទណ្ឌធ្ងន់ចំពោះបទល្មើសក្បត់ជាតិ ទី២ស្នើឲ្យយក លោក កឹម សុខា ទៅឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារវិញ និងទី៣ គឺព្រះរាជអាជ្ញាបានស្នើឲ្យផ្តន្ទាទោសបន្ថែម ដោយដកហូតសិទ្ធិនយោបាយរបស់គាត់ជាអចិន្ត្រៃយ៍មិនឲ្យធ្វើនយោបាយតទៅទៀត។
លោក យី សុខសាន្ត៖ «អ្វីដែលយើងមើលឃើញសវនាការដ៏វែងអន្លាយតាំងពី២០១៧រហូតមកដល់ពេលនេះវាចូល១០ឆ្នាំហើយ ហើយគ្រាន់តែសន្និដ្ឋានជិត២ឆ្នាំហើយ អីចឹងសន្និដ្ឋានក្នុងអង្គការសង្គមស៊ីវិលយល់ថាវាជារឿងនយោបាយច្រើនជាងការប្រព្រឹត្តិបទល្មើស»។
លោក យី សុខសាន្ត បន្ថែមទៀតថា នៅពេលរសៀលម៉ោង ២ សហមេធាវីដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី បានប្រើពេល ប្រហែល៣ ម៉ោង ដើម្បីធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានចំនួនពីរចំនុច ដោយសូមឲ្យសាលាឧទ្ធរណ៍ច្រានចោលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍របស់លោក កឹម សុខា និងទី២ សូមផ្ដន្ទាទោសឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរជាអតិបរិមាតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា ៤៤៣ហើយនៅថ្ងៃស្អែកសហមេធាវីការពារសិទ្ធិឲ្យ លោក កឹម សុខា នឹងឡើងធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានបន្ត។
ចំណែកឯប្រធានគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ ដែលបានចូលរួមសង្កេតតាមដានសវនាការនេះបានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅខាងមុខតុលាការថា វាគឺជាពេលវេលាសមស្របដែលអ្នកនយោបាយខ្មែរផ្សះផ្សារួបរួមជាតិ ខណៈប្រទេសជាតិកំពុងប្រឈមនិងការឈ្លានពានពីសំណាក់យោធាថៃនិងកំពុងប្រឈមបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។ លោកនៅតែទទូចទាមទាររកយុត្តិធម៌ជូនលោក កឹម សុខា ដោយលោកសង្ឃឹមថាតុលាការនឹងទម្លាក់បទចោទដល់លោក កឹម សុខា ឲ្យលោកមានសេរីភាពនិងមានសិទ្ធិធ្វើនយោបាយឡើងវិញ។
កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានប្រកាសសាលក្រមកាត់ទោសលោកកឹម សុខា ដាក់ពន្ធនាគារ ២៧ឆ្នាំ ដោយដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ និងដាក់ឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការ។
ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមលើកឡើងថា ដំណោះស្រាយដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ស្ថិរភាពយូរអង្វែងរបស់កម្ពុជា គឺការបោះជំហានឆ្ពោះទៅរកការផ្សះផ្សាជាតិពិតប្រាកដ ដោយរដ្ឋាភិបាលគួរប្រើប្រាស់វិបត្តិព្រំដែនធ្វើជាឱកាសដើម្បីពិចារណាឡើងវិញនូវបរិយាកាសនយោបាយ។ ហើយការផ្តល់សេរីភាពពេញលេញដល់លោក កឹម សុខា និងសកម្មជនដទៃទៀត នឹងក្លាយជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំក្នុងការកសាងទំនុកចិត្តជាមួយពលរដ្ឋ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ៕
ទស្សនាបទសម្ភាសន៍បន្ថែមជាមួយមេធាវីលោក ផែង ហេង៖
