កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដូរគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន បានបង្ហាញលទ្ធផលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដោយមានការរឹបអូសគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ជាង ២០០ គីឡូក្រាម និងការរកឃើញបណ្តាញលាងលុយតាមរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ ដែលត្រូវបានអះអាងថា ពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ។ អ្នកវិភាគថា ការចែករំលែកព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ និងការអនុវត្តច្បាប់ដោយមិនរើសអើង គឺជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់ធានាថា ការបង្ក្រាបមិនត្រឹមតែចាប់បានអ្នកប្រព្រឹត្តកម្រិតក្រោមប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចឈានដល់មេខ្លោងនៅពីក្រោយបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្ម។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា ប្រតិបត្តិការរួមគ្នាទាំងនេះបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការចែករំលែកព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ឆ្លងដែន ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មដែលមានការរៀបចំកាន់តែស្មុគស្មាញ។ លោក ថា ការរឹបអូសគ្រឿងញៀនជាង ២០០ គីឡូក្រាម និងការរកឃើញបណ្ដាញលាងលុយតាមរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមឧក្រិដ្ឋកម្មធំមួយ បង្ហាញថា បទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងញៀននៅកម្ពុជាកំពុងមានលក្ខណៈជាឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនកាន់តែខ្លាំង និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុទំនើប។
លោក សេង វណ្ណលី បញ្ជាក់ថា ការចែករំលែកព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ទាន់ពេលវេលា គឺជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការកាត់ផ្ដាច់បណ្ដាញជួញដូរឆ្លងដែន ខណៈមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់កម្ពុជាក៏ត្រូវការការបណ្តុះបណ្តាលបន្ថែមលើការតាមដានប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុស្មុគស្មាញ និងការពង្រឹងវិធានការប្រឆាំងការលាងលុយ។ លោកថា ការអនុវត្តច្បាប់ដោយស្មើភាពចំពោះអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មដែលមានការរៀបចំជាប្រព័ន្ធ ដោយមិនគិតពីទ្រព្យសម្បត្តិ ឥទ្ធិពល ឬតួនាទីរបស់ពួកគេឡើយ។
លោកបាននិយាយថា ការមិនចាត់វិធានការលើមេខ្លោងឧក្រិដ្ឋកម្មធំៗ អាចធ្វើឱ្យសាធារណជនបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើសមត្ថកិច្ចអនុវត្តច្បាប់ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។ ការអនុញ្ញាតឱ្យបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មធំៗបន្តប្រតិបត្តិការ អាចបង្កឱ្យមានអស្ថិរភាពសង្គម បង្កើនឧក្រិដ្ឋកម្ម និងប៉ះពាល់ជាពិសេសដល់យុវជន។
ការអះអាងរបស់អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយ រូបនេះ បន្ទាប់ពីស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំនៅភ្នំពេញ បានឱ្យដឹងតាមបណ្តាញសង្គមកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងសមត្ថកិច្ចអនុវត្តច្បាប់កម្ពុជា កំពុងធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធ តាមរយៈការពង្រឹងការចែករំលែកព័ត៌មានស៊ើបការណ៍ និងការសម្របសម្រួលប្រតិបត្តិការ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដូរគ្រឿងញៀនឆ្លងដែន និងឧក្រិដ្ឋកម្មដែលមានការរៀបចំជាប្រព័ន្ធ។
ស្ថានទូតបានសរសេរថា តាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមរួមគ្នានាពេលថ្មីៗនេះ រដ្ឋបាលអនុវត្តច្បាប់ប្រឆាំងគ្រឿងញៀនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (DEA) និងនគរបាលប្រឆាំងគ្រឿងញៀនកម្ពុជា បានជួយឱ្យមានការចាប់ខ្លួនជនបរទេសជាច្រើននាក់ និងការរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ មន្ទីរពិសោធន៍ផលិតគ្រឿងញៀន និងទីតាំងស្តុកទុក។ ប្រតិបត្តិការទាំងនេះក៏បាននាំទៅដល់ការរឹបអូសសារធាតុគីមីដើមសម្រាប់ផលិតគ្រឿងញៀនជាងមួយតោន និងគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ជាង ២០០ គីឡូក្រាមផងដែរ។
ស្ថានទូតអាមេរិកបានបញ្ជាក់ថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការិយាល័យ DEA នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងរដ្ឋញូវជើស៊ី (New Jersey) បានជួយរកឃើញបណ្តាញក្នុងស្រុកមួយ ដែលលាងលុយតាមរូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូក្រុម Sinaloa Cartel។ ប្រតិបត្តិការទាំងនេះ ជាភស្តុតាងបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ក្នុងការរុះរើបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មសកល និងការពារប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ បានឲ្យដឹងថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសជាច្រើន ឬកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការស្វែងរកប្រភព និងលុបបំបាត់សកម្មភាពខុសច្បាប់ រួមមានការបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ការលាងលុយ និងការជួញដូរគ្រឿងញៀន។
លោក សេក សុជាតិ បន្ថែមថា កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិគួរតែមានយន្តការច្បាស់លាស់សម្រាប់ការចែករំលែកព័ត៌មាន និងត្រូវមានការប្ដេជ្ញាចិត្តពិតប្រាកដពីអាជ្ញាធរ ក្នុងការអនុវត្តច្បាប់។ លោកថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សមត្ថកិច្ចអាចត្រូវបានរារាំង ប្រសិនបើមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់មិនមានសិទ្ធិអំណាចពេញលេញក្នុងការអនុវត្តការងារ ឬប្រឈមនឹងសម្ពាធពីបុគ្គលដែលមានឥទ្ធិពល។
លោក សេក សុជាតិ៖ «យើងចង់ឃើញ ការតាំងចិត្ត ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធ ដែលបានសន្យាជាមួយគ្នាថា តើពួកគាត់មាន ឆន្ទៈដូចគ្នានៅក្នុងការលុបបំបាត់អត់? ហើយពីព្រោះ ការលុបបំបាត់ខ្លះ វារពិបាកនឹងអាចសម្រេចទៅបាន ដោយសារតែមានបញ្ហានៅពីខាងក្រោយ នៃការសម្រេចចិត្តរបស់មេដឹកនាំធំៗ ហើយជាពិសេស គឺមន្ត្រីដែលអនុវត្តច្បាប់ គាត់មិនមានសិទ្ធិអំណាចពេញលេញ ឬក៏មិនហ៊ាន ធ្វើតែតាមច្បាប់ ដោយសារតែឥទ្ធិពលនៃអ្នកមានអំណាចស្ថិតនៅពីខាងក្រោយខ្នង ដែលធ្វើឱ្យការសម្រេចចិត្តផ្សេងៗរបស់ពួកគាត់ហ្នឹង គឺមិនទទួលបានជោគជ័យទៅតាមគ្រោងទុកទេ»។
ជុំវិញបញ្ហាគ្រឿងញៀននេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងកាលពីខែមីនា ក្នុងពិធីផ្សព្វផ្សាយយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់លើកទី១១ ថា ប្រតិបត្តិការប្រឆាំងគ្រឿងញៀនរបស់រដ្ឋាភិបាល មានគោលបំណងការពារអនាគតប្រទេស ជាពិសេសយុវជន និងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។ លោក ថា កម្ពុជាត្រូវដោះស្រាយចំណុចខ្សោយរបស់ខ្លួន ខណៈបន្តពង្រឹងចំណុចខ្លាំង ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែលកំពុងប៉ះពាល់ដល់សង្គម។
ចំណែក លោក ហ៊ុន តូ ដែលល្បីឈ្មោះខាងរកស៊ីគ្រឿងញៀនឆ្លងដែនខុសច្បាប់ ត្រូវជាបងប្អូនជីដូនមួយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានរកឃើញជាថ្មីជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការរកស៊ីទីផ្សារអនឡាញខ្មៅងងឹត ឆបោករូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ ក្នុងតម្លៃទឹកប្រាក់រហូតដល់ជាង ៤៩ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១ មក
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ ប៉ូលិសអូស្ត្រាលីសង្ស័យ លោក ហ៊ុន តូ ពីបទជួញដូរហេរ៉ូអ៊ីន និងលាងលុយកខ្វក់ចូលប្រទេសអូស្ត្រាលី។ លោក ហ៊ុន តូ ត្រូវបានរកឃើញថា ដឹកគ្រឿងញៀនប្រភេទហេរ៉ូអ៊ីនចូលប្រទេសអូស្ត្រាលី ដោយបង្កប់ក្នុងឈើដែលបានអាររួច។ គ្រឿងញៀនដឹកចូលអូស្ត្រាលី មានទឹកប្រាក់ប្រមាណ ១ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗ។
របាយការណ៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ឱ្យដឹងថា អាជ្ញាធរបានបិទទីតាំងអាជីវកម្មចំនួន ១២កន្លែង បង្ក្រាបបទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងញៀនជាង១ម៉ឺន (១០,៧៤៣) ករណី និងចាប់ខ្លួនជនសង្ស័យជិត៣ម៉ឺន (២៧,៨៨៤) នាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ សមត្ថកិច្ចបានរឹបអូសគ្រឿងញៀនជិត៦ពាន់ (៥,៨៩៧) គីឡូក្រាម និងសារធាតុផ្សំសម្រាប់ផលិតគ្រឿងញៀនជាង៤ម៉ឺន(៤២,៤១៨) គីឡូក្រាម។ មន្ត្រីកងកម្លាំងចំនួន ១០៤ នាក់ បានធ្វើតេស្តរកឃើញសារធាតុញៀនវិជ្ជមាន ហើយមន្ត្រីចំនួន ១០៣ នាក់ ត្រូវបានបញ្ចប់មុខតំណែង។
អ្នកវិភាគនិយាយថា ប្រតិបត្តិការរួមគ្នារវាងកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាជំហានវិជ្ជមានមួយ ប៉ុន្តែការរក្សាបាននូវលទ្ធផលទាំងនេះ តម្រូវឱ្យមានឆន្ទៈនយោបាយជាប់លាប់ ការពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកវិទ្យា និងការអនុវត្តច្បាប់ដែលផ្ដោតទៅលើមេខ្លោងពិតប្រាកដនៅពីក្រោយបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន៕
