ទាហានខ្មែរដែលកំពុងឈរជើងនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនថៃ បានបន្តបេសកកម្មការពារទឹកដីនៅតាមទិស និងតំបន់ នៅក្នុងអំឡុងរដូវកាលបុណ្យកាន់បិណ្ឌ រហូតដល់ថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌ ដែលជាពេលឈប់សម្រាករបស់មន្ត្រីរាជការមួយចំនួន និងប្រជាពលរដ្ឋ។ ក្នុងថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌនេះ ពួកគាត់បានថតវីដេអូបង្ហោះនៅលើបណ្ដាញសង្គម ដោយផ្ញើក្ដីនឹករលឹក និងស្នើដល់ប្រជាពលរដ្ឋកុំឱ្យភ្លេចដល់កងទ័ព ជាពិសេសវីរៈជនដែលបានពលី ដើម្បីឧទ្ទិសកុសលជូនពួកគាត់។
ខណៈប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ បាននាំគ្នាទៅបោះបាយបិណ្ឌ និងធ្វើបុណ្យក្នុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌនោះ នៅឯតំបន់ព្រំដែនថៃឯណោះវិញ ទាហានខ្មែរបានចងអង្រឹងដេកក្នុងព្រៃរាប់វេនបិណ្ឌ ដោយពួកគាត់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យទៅចូលរួមបុណ្យកាន់បិណ្ឌនោះឡើយ ដោយសារជាប់បំពេញកាតព្វកិច្ចការពារជាតិ។
ទាហានខ្មែរម្នាក់ ដែលកំពុងឈរជើងនៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តព្រះវិហារ បានអះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះថា នៅក្នុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌនេះ កងទ័ពដែលឈរជើងនៅតាមតំបន់ព្រំដែន ជាពិសេសកងកម្លាំងជួរមុខ ដែលគោលដៅនៅទិសសំខាន់ៗ មិនត្រូវបានថ្នាក់លើអនុញ្ញាតឱ្យឈប់សម្រាកនោះឡើយ ខណៈកងកម្លាំងដែលប្រចាំការនៅតាមអង្គភាព ឬបន្ទាយ អាចឈប់សម្រាកបាន តាមរយៈការចាប់ឆ្នោត។
ទាហានខ្មែរ៖ «អ្នកណាក៏ចង់ទៅផ្ទះដែរដាក់វេនគ្នាអញ្ចឹងទៅណាចែកវេនគ្នាតែក៏មិនបានទៅយូរទេម្នាក់ៗបានតែពីរថ្ងៃអីទេអញ្ចឹងហើយអារម្មណ៍មានអីសំខាន់ចង់ជួបជុំបងប្អូនហ្នឹងប៉ុន្តែធ្វើយ៉ាងម៉េចបើតួនាទីយើងអញ្ចឹងហើយ»។
ខុសពីពលរដ្ឋដែលកាន់ស្រាក់យកចង្ហាន់ទៅវត្ត នៅក្នុងអំឡុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌនេះ កងទ័ពខ្មែរនៅឯតំបន់ព្រំដែន បានបន្តបំពេញកាតព្វកិច្ចជាធម្មតាក្រោមដំណក់ទឹកភ្លៀងក្នុងរដូវវស្សា និងមេឃមីរចុះអ័ព្ទ។ នៅតាមទីតាំងមួយចំនួន ទាហានខ្លះបានបន្តជីកលេណដ្ឋានដោយដៃ ខ្លះដើរល្បាត និងខ្លះទៀតកាប់ឈើដើម្បីសាងសង់បន្ទាយ និងទីជម្រក។ ចំណែកនៅតាមភូមិសាស្ត្រមួយចំនួននៅលើខ្នងភ្នំដងរែក ដែលមានសភាពចោតខ្លាំង ដូចជាតំបន់ប្រាសាទតាក្របី ភ្នំ៣៥០ តំបន់អានសេះ ភ្នំខ្មោច និងមុំបី ជាដើម ទាហានខ្មែរបានជួបប្រទះការលំបាក ក្នុងការដឹកជញ្ជូនស្បៀង និងសម្ភារៈឡើងភ្នំដោយថ្មើរជើង ដោយសារតំបន់ទាំងនេះ សម្បូរដោយផ្ទាំងថ្មធំៗ ខណៈផ្លូវដឹកជញ្ជូនចាស់ ត្រូវបានយោធាថៃកម្ទេចចោលក្នុងអំឡុងផ្ទុះសង្គ្រាម។
ទាហានម្នាក់ទៀត ដែលកំពុងឈរជើងនៅព្រំដែនខេត្តព្រះវិហារ បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញអត្តសញ្ញាណថា នៅទីតាំងរបស់លោក មេបញ្ជាការបានអនុញ្ញាតឱ្យកងកម្លាំងដាក់វេនគ្នា ដើម្បីប្រារព្ធពិធីកាន់បិណ្ឌនៅតាមវត្តអារាមក្នុងតំបន់ជាប់ព្រំដែនដែលនៅជិត ដោយសារតែវត្តអារាមនៅក្នុងតំបន់នេះ មិនសូវមានប្រជាពលរដ្ឋមកកាន់បិណ្ឌ។ លោកបន្តថា បន្ទាប់ពីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌរួច មេបញ្ជាការនៅតាមតំបន់ នឹងចែកវេនគ្នាដើម្បីឈប់សម្រាក ក៏ប៉ុន្តែការចែកវេននេះ ក៏នៅមានភាពលម្អៀងផងដែរ ដោយទាហានដែលប្រចាំការនៅតាមអង្គភាពដែលមានបក្ខពួក អាចសម្រាកយូរជាងទាហានដែលប្រចាំការនៅជួរមុខ។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា ដើម្បីសុំការបកស្រាយពីបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា។
កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ក្រសួងការពារជាតិ បានចេញសេចក្ដីណែនាំអំពីការកំណត់ថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់យោធាអាជីព មុនពេលចូលនិវត្តន៍ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យយោធាអាចដាក់ច្បាប់ឈប់សម្រាក ដោយផ្អែកលើករណីចាំបាច់ ដើម្បីប្រុងប្រៀបជីវភាពរស់នៅក្នុងគ្រួសារ ដែលមានរយៈពេលចាប់ពី៦ ដល់១២ខែ ទៅតាមឋានន្តរសក្ដិ។
ទោះជាយ៉ាងណា ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលគិតគូរពីសុខុមភាព និងបែងចែកថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់យោធាដែលកំពុងបំពេញបេសកកម្មនៅតាមព្រំដែនប្រកបដោយសមភាព និងតម្លាភាព។ ប៉ុន្តែ លោកសង្កេតឃើញថា នៅក្នុងវិស័យការពារជាតិរបស់កម្ពុជា កំពុងចាក់ស្រេះដោយអំពើពុករលួយ ការប្រកាន់បក្ខពួកនិយមនៅឡើយ ដោយក្រុមមេដឹកនាំគ្រួសារត្រកូលហ៊ុន បានយកកម្លាំងយោធាមកធ្វើជាឧបករណ៍បម្រើផលប្រយោជន៍ឱ្យគណបក្សកាន់អំណាច ដែលបញ្ហានេះ បានក្លាយជាឧបសគ្គចម្បងសម្រាប់ការពង្រឹងវិស័យការពារជាតិ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ហើយយើងឃើញជាក់ស្ដែងទាហានខ្មែរដែលនៅជួរមុខហ្នឹងសុទ្ធតែមានជីវភាពក្រីក្រឬក៏កូនកសិករក្រីក្រប៉ុន្តែទាហានលម្អក្រុងឬក៏ក្រុមអង្គរក្សរបស់លោក ហ៊ុន សែន ហើយទាហានដែលកូនអ្នកធំនឹងគឺថាមានជីវភាពហ៊ឺហាធូរធារមានឡានទំនើបៗវីឡាច្រើនលុយកាក់ហូរហៀរ»។
ពាក់ព័ន្ធនឹងថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់យោធានេះដែរ សេនាធិការយោធាម្នាក់ បានអះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះថា បច្ចុប្បន្ននេះការបែងចែកថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់យោធា ត្រូវបានអនុវត្តទៅតាមអារម្មណ៍ និងកម្រិតនៃភាពច្បាស់ក្នុងការអនុវត្តវិន័យរបស់មេបញ្ជាការនៅតាមអង្គភាពនីមួយៗ។
លោកបន្តថា នៅតាមអង្គភាពដែលមានមន្ត្រីយោធា ឬមេបញ្ជាការខ្វះការគោរពវិន័យ ពួកគេបានអនុញ្ញាតឱ្យកូនចៅរបស់ខ្លួនដើរហើរតាមអំពើចិត្ត និងមិនចូលកន្លែងបំពេញការងារនោះឡើយ។ លោកបន្តថា ចំពោះពលទាហានដែលគ្មានបក្ខពួកវិញ ការសុំច្បាប់ឈប់សម្រាក ហាក់មានភាពតឹងរ៉ឹង ទោះបីជាពួកគេមានធុរៈចាំបាច់ ដូចជាករណីឪពុកម្ដាយ ឬសមាជិកគ្រួសារបានស្លាប់ ឬឈឺចូលសម្រាកព្យាបាលនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ និងករណីប្រពន្ធសម្រាលកូនក៏ដោយ។
បន្ថែមពីលើនេះ សេនាធិការរូបនេះបានទទួលស្គាល់ថា នៅក្នុងវិស័យការពារជាតិ នៅមានអំពើពុករលួយ និងការប្រកាន់បក្ខពួកខ្លាំងក្លានៅឡើយ ដោយកូនចៅមន្ត្រីអ្នកធំមួយចំនួន ត្រូវបានរុញឱ្យទៅកាន់តំណែងក្នុងអង្គភាពសំខាន់ៗ ទាំងដែលពួកគេមិនបានឆ្លងកាត់ការហ្វឹកហ្វឺន ឬវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល និងគ្មានស្នាដៃនោះឡើយ៕
