ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ភាគីថៃកំពុងតែមមាញឹកយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍ ដែលធ្វើឡើងអំពីឥដ្ឋស៊ីម៉ងត៍នៅតាមបណ្ដោយបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ដល់៥៤ ក្នុងខេត្តចន្ទបុរី ប្រទេសថៃ ជាប់នឹងស្រុកកំរៀង ខេត្តបាត់បង់ ខណៈកម្ពុជានៅពុំមានវិធានការរារាំង ជាផ្លូវការនៅឡើយ។ អ្នកឃ្លាំមើលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ បើពុំដូច្នោះទេ ភាគីថៃនឹង មិនស្ដាប់កម្ពុជាឡើយ។
ស្របពេលរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្មានគោលជំហរច្បាស់លាស់ ក្នុងការរុញបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ ទៅដោះស្រាយ តាមរយៈយន្តការអន្តរជាតិ ភាគីថៃកំពុងតែសាងសង់សំណងរឹងជាច្រើន នៅលើដីខ្មែរ ដែលពួកគេកំពុងកាន់កាប់ ខណៈថ្មីៗនេះទៀត ពួកគេកំពុងពន្លឿន ការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនអចិន្ត្រយ៍ តាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តបាត់បង់ដោយឯកតោភាគី។
ការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែននេះ គឺបានចាប់ដើមតាំងពីថ្ងៃទី២ខែមេសា ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ១៣១០ម៉ែត្រ ហើយ ពួកគេរំពឹងថា នឹងបញ្ចប់នៅខែ មិថុនាឆ្នាំ២០២៦ ខណៈបច្ចុប្បន្នសម្រេច បានជាង២០%ហើយ។ ជញ្ជាំងព្រំដែននេះ មានកម្ពស់ប្រហែល១៧០សង់ទីម៉ែត្រ ហើយបំពាក់សំណាញ់ដែកពីខាងលើដែលមានកម្ពស់ប្រហែល២០សង់ទីម៉ែត្រ ថែមទៀត។
ជុំវិញការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែននេះដែរ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានចេញលិខិតតវ៉ា ដោយរៀបរាប់ថា កម្ពុជាតវ៉ាដាច់អហង្ការចំពោះសកម្មភាពខុសច្បាប់របស់ថៃដែលកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់នៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា។ ក្នុងនោះ ក្រសួងបានតវ៉ាប្រឆាំងនឹងភាគីថៃ ដែលសាងសង់របងព្រំដែនជាឯកតោភាគីនៅក្នុងចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ និង៥៤ ជាប់ព្រំដែនខេត្តបាត់បង់ ហើយចាត់ទុកថា នេះជាទង្វើខុសច្បាប់ និងរំលោភលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា រួមនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការបោះបង្គោល ព្រំដែនបណ្ដោះអាសន្នរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត យល់ឃើញថា ការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន របស់ភាគីថៃ ជាឯកតោភាគី គឺដោយសារតែ កម្ពុជា គ្មានគោលជំហរច្បាស់លាស់ក្នុងការចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ជាក់ស្ដែង និងមិនយកសំណុំរឿងនេះប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិហើយការទូតរបស់កម្ពុជា ក៏ខ្សោយផងនោះ ទើបធ្វើឱ្យភាគីថៃធ្វើអ្វីតាមតែអំពើចិត្ត។
លោកបន្តថា ថ្វីត្បិតថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រកាសជំហរនៅលើវេទិកាអាស៊ាន នាប្រទេសហ្វីលីពីនថ្មីៗនេះ ថា មិនទទួលស្គាល់ ការរំកិលព្រំដែន របស់ថៃ ចូលដីកម្ពុជាក្ដី ភាគីថៃមិនស្ដាប់កម្ពុជានោះទេ ខណៈភាគីថៃកំពុងបន្តឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ ទាំងដែនគោក និងដែនសមុទ្រជាង៧០ទីតាំងរួមនឹងពង្រីកការឈ្លានពានចូលតាមខេត្តមួយចំនួនថ្មីៗទៀត ដូចជាខេត្តបាត់បង់ និង ខេត្តប៉ៃលិនជាដើម ដែលនេះបង្ហាញថា កម្ពុជាកាន់តែទន់ខ្សោយមិនអាចធ្វើអ្វីថៃបាន។
លោក ម៉ែន ណាត៖ «បញ្ជាក់ថា ជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងខ្សោយមែនទែនគ្មានយន្តការអ្វីច្បាស់លាស់ក្នុងការដាក់សម្ពាធថៃ ដូចជាយន្តការទប់ស្កាត់ជាក់ស្ដែងក៏អត់ធ្វើ ហើយយន្តការការទូត ដើម្បីទប់ស្កាត់ភាពគឃ្លើនរបស់ថៃក៏មិនខ្លាំងក្លា រួមនឹងការប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិក៏អត់មានធ្វើនោះទេ ម្ល៉ោះហើយបានជាថៃបន្តគឃ្លើនប្រមាថឥតឈប់ឈរ»។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីពុំអាចទាក់ទងប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ដើម្បីឆ្លើយតបជុំវិញរឿងនេះបានទេនៅថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា ដោយហៅទូរស័ព្ទចូល តែគ្មានអ្នកទទួល។
ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន សង្កេតឃើញថា ការសាងសង់របងអចិន្ត្រៃយ៍នៅតាមបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់៥៤ ក្នុងភូមិសាស្ត្រស្រុកកំរៀងខេត្តបាត់បង់ មានភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើន ដូចជាបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់លេខ៥៤ ដែលភាគីថៃបង្ហោះ គឺជាបង្គោលព្រំដែនថ្មីសន្លាង មិនមែនជាបង្គោលព្រំដែនដែលសាងសង់នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩១៩ ដល់ឆ្នាំ១៩២០ នាសម័យបារាំងនោះទេ។
លោកថា បង្គោលព្រំដែនចាស់ ទំនងជាភាគីថាបានវាយកម្ទេចចោល រួចរំកិលបង្គោលព្រំដែនចូលទឹកដីខ្មែរ ដោយសាងសង់បង្គោលព្រំដែនថ្មី ជំនួសវិញ ហើយដាក់នៅទីតាំងថ្មី ទើបបង្គោលព្រំដែនសព្វថ្ងៃនេះ មានលក្ខណៈថ្មីសន្លាង។ លោកថា កម្ពុជាត្រូវតែតវ៉ា ហើយបញ្ជូនមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធចុះពិនិត្យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ មិនគួរបណ្ដែតបណ្ដោយ បែបនេះទេ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ការធ្វើរបងព្រំដែន ប្រាកដជាឈ្លានពានយកទឹកដីខ្មែរ ហើយរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពិតជាកំសាកញី អសមត្ថភាព អត់ទៅរារាំងគេ ដែលគេធ្វើរបងជាអចិន្ត្រៃយ៍។ ចុងក្រោយអត់អាចឱ្យថៃទៅវាយរបងបេតុងនោះបានទេ អ៊ីចឹងទៅអត់មានសមត្ថភាពឱ្យថៃវាយរបងចេញបានទេ សូម្បីតែរបងបន្លាលួស និងកុងតឺន័រមិនហ៊ានវាយផង»។
ក្រៅតែពីការសាងសង់ របងព្រំដែនអចិន្ត្រយ៍នៅស្រុកកំរៀង យោធាថៃក៏កំពុងតែមមាញឹកក្នុងការ ប្រើគ្រឿងចក្រ ជីកប្រឡាយ នៅក្បែរបន្លាលួស ដែលពូកគេបានព័ទ្ធរំលោភយកទឹកដីខ្មែរនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែន ក្នុងស្រុកភ្នំព្រឹក ខេត្តបាត់ដំបង។ រីឯកងទ័ពខ្មែរបានត្រឹមតែឈរស្រែករារាំង ពីចម្ងាយ មិនអាចហាមឃាត់ ទាហានថៃបាននោះទេ។ ជាមួយគ្នានោះ នៅលើភ្នំ៤២៤ ក្នុងតំបន់ជាំស្រងាំ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ គេក៏ឃើញ មានព្រះសង្ឃ និងយោធាថៃ ក៏កំពុងតែបន្តឈូសឆាយដីព្រៃ និងធ្វើផ្លូវបេតុង ថ្មី រំលោភចូលដីខ្មែរ កាន់តែជ្រៅ។
អ្នកឃ្លាំមើលថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតែបន្តដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ ដោយគ្មានភាពច្បាស់លាស់ និងគ្មានការប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ និងតាមយន្តការ អន្តរជាតិ មួយចំនួនទៀតទេ គឺគ្មានផ្លូវដែល អាចរារាំងមហិច្ឆតាថៃ ឱ្យបញ្ឈប់ការឈ្លានពានយកទឹកដីខ្មែរនោះទេ។ ពួកគាត់ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាល ត្រូវស្ដាប់មតិប្រជាពលរដ្ឋដែលតែងតែចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ និងផ្ដោតលើការបង្រួបបង្រួមជាតិ ឱ្យរឹងមាំឡើងវិញ ដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសជិតខាងគេប្រមាថមើលងាយដោយសារតែពលរដ្ឋខ្មែរ និងអ្នកនយោបាយ បាក់បែកសាមគ្គី៕
