អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិ និងអភិវឌ្ឍតំបន់ព្រំដែនឱ្យមានប្រជាជនរស់នៅ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ខណៈប្រទេសថៃនៅតែមានមហិច្ឆតាឈ្លានពានមកលើប្រទេសកម្ពុជា តាមរយៈសកម្មភាពចល័តសព្វាវុធធុនធ្ងន់ទៅកាន់តំបន់ព្រំដែន។
ក្រោយពីអនុវត្តបទឈប់បាញ់ យោធាថៃធ្វើសកម្មភាពព័ទ្ធយកដីខ្មែរ ដោយពង្រាយទូកុងតឺន័រ រាយលួសបន្លា ជីកប្រឡាយ សាងសង់លេណដ្ឋានថ្មី និងចល័តសព្វាវុធធុនធ្ងន់ទៅកាន់តំបន់ព្រំដែន ហាក់មានបំណងពង្រីកការឈ្លានពាន ខណៈទាហានខ្មែរ ជីកលេណដ្ឋានតូចៗដោយប្រើប្រាស់ចបកាប់ និងប៉ែល។
ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោក គិន ភា ថ្លែងក្នុងឱកាស កិច្ចពិភាក្សាតុមូលស្ដីពី «សណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោកក្នុងបរិបទថ្មី» ដែលរៀបចំឡើងនៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា នាព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ថា ថៃនៅតែមានមហិច្ឆតាឈ្លានពានលើកម្ពុជា ហើយប្រសិនបើកម្ពុជានៅតែបន្តខ្សោយ ឬនៅតែបន្តក្រីក្រ ដោយយកហេតុផលថា ទើបតែផុតពីសង្គ្រាម នោះហានិភ័យនៃការឈ្លានពានអាចបន្តកើតមានឡើងទៀត។
លោក គិន ភា បានបន្ថែមទៀតថា ដើម្បីឱ្យប្រទេសជាតិខ្លាំង និងអាចការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនបាន កម្ពុជាត្រូវតែរៀនក្លាយជាម្ចាស់ការលើជោគវាសនារបស់ខ្លួន។ ប្រសិនបើកម្ពុជាមិនខ្លាំងដោយខ្លួនឯងទេ នោះក៏គ្មានអ្នកណាមកជួយការពារទឹកដីឲ្យដែរ។
លោក គិន ភា៖ «យើងធ្វើម៉េចឲ្យព្រំដែនរបស់យើងទៅជាព្រំដែនដែលមានប្រជាជនរស់នៅ ដីដែលនៅព្រំដែនកុំតែដីរបស់ឧកញ៉ា អ្នកធំ ត្រូវតែដីប្រជាពលរដ្ឋ យើងឃើញហើយនៅភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ នៅពេលដែលសៀមចូលឈ្លានពានទៅគឺប្រជាជនស្រុះគ្នាហ្មង ព្រោះដីគាត់ផ្ទះគាត់នៅកន្លែងហ្នឹងឲ្យគាត់ទៅណា តែបើដីអ្នកធំ ដីឧកញ៉ា សួរថា តើពួកឧកញ៉ាទៅការពារដីដូចពួកប្រជាជននៅព្រៃចាន់និងជោគជ័យដែរ អត់ទៅរួចទេ អីចឹងដីព្រំដែនបើសិនថាបានហើយ គឺឲ្យកងទ័ពឲ្យប្រជាជន និងអភិវឌ្ឍន៍មែនទែន»។
អ្នកជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ រូបនេះ បន្ថែមថា កម្ពុជាត្រូវទទួលស្គាល់ការពិតថា កម្ពុជាខ្សោយឬក៏ក្រីក្រ ឬអត់ ហើយមិនគួរអួតអាងថា ខ្លាំង ឬមានសម្បត្តិ ខណៈដែលការពិតមិនមែនដូច្នោះឡើយ។ កម្ពុជា ត្រូវធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិ ហើយក្រសួងការពារជាតិដឹងជាងអ្នកណាៗទាំងអស់ថា ត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េច។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការពង្រឹងកម្លាំងយោធានេះដែរ មេបញ្ជាការទ័ពអាកាសថៃ លោក ប្រាក់ផាត សនចៃឌី(Praphas Sonjaidee) បានអះអាងកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា ក្នុងសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ទ័ពអាកាសថៃ មានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រងដែនអាកាសរបស់កម្ពុជាទាំងស្រុង ដោយសារតែកម្ពុជា គ្មានយន្តហោះចម្បាំងទំនើប ដូចប្រទេសថៃ សូម្បីតែមួយគ្រឿង។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យកម្ពុជា ២៣ តុលា លោក គឹម សុខ បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថា ដើម្បីទប់ទល់ការឈ្លានពានរបស់ថៃ គឺរដ្ឋាភិបាលរបស់ត្រកូលហ៊ុន ត្រូវតែចូលតុចរចាដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិ។ ប្រសិន បើកម្ពុជា មិនឯកភាពផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន គឺកម្ពុជាមិនអាចទប់ទល់និងសត្រូវឈ្លានពានបាននោះទេ។
អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យលោក អ៊ុំ រាត្រី បានប្រាប់អង្គទូត កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភ: ឆ្នាំ២០២៦ ថា យោធាថៃបានរាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកដីខ្មែរក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យចំនួន ៣តំបន់ ដែលមាន ២០ទីតាំង ដោយដាក់ពង្រាយលួសបន្លា និងទូកុងតឺន័រ ១០៥ទូ ដែលគិតជាផ្ទៃដីសរុប ទំហំ ៧៦៣ហិកតារ។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមអះអាងថា ការពង្រឹងកម្លាំងយោធារបស់ថៃ នៅតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជានៅពេលនេះ ហាក់មានបំណងពង្រីកការឈ្លានពាន និងកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា ដែលយោធាថៃដណ្ដើមបានជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដែលតម្រូវឲ្យកម្ពុជាត្រូវធ្វើធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិ និងប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ មកលើកម្ពុជា។
ក្នុងពេលសង្គ្រាមឈ្លានពានកម្ពុជា កាលពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ យោធាថៃ បានប្រើប្រាស់ គ្រាប់បែកចង្កោម ផ្សែងពុល យន្តហោះចម្បាំង F-16 យន្តហោះ Gripen និងយន្តហោះ T-50 វាយប្រហារលើប្រជាជនស៊ីវិល បំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងជនស៊ីវិល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល និងបំផ្លាញបំផ្លាញប្រាសាទបុរាណ៕
