គ្រួសាររបស់យោធាខ្មែរដែលថៃបានដោះលែងវិញក្នុងសភាពវង្វេងស្មារតីនោះ បានអះអាងថា គ្រួសារគាត់មិនមែនកើតវិបល្លាស ដោយសារផឹកស្រាដូចការចោទប្រកាន់របស់យោធាថៃ នោះឡើយ។ កងទ័ពខ្មែរដែលត្រូវយោធាថៃប្រើឧបាយចាប់ខ្លួន យកធ្វើជាឈ្លើយសឹក និងដោះលែងវិញនោះ គឺលោក លឹម សំអេង។ ការថ្លែងរបស់គ្រួសារយោធិនខ្មែរបែបនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសមាគមគ្រូពេទ្យ និងយោធាថៃ បានលើកឡើងថា យោធាខ្មែរ គឺលោក លឹម សំអេង មានជំងឺវង្វេងដោយសារផឹកស្រាហួសកម្រិត និងបានចោទប្រកាន់ទៀតថា កម្ពុជាបញ្ជូនទាហានមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត មកសមរភូមិ។
ប្អូនស្រីរបស់ទាហានខ្មែរ គឺលោកស្រី លឹម អាន លើកឡើងថា បងប្រុសរបស់លោកស្រី ដែលជាយោធិនឈរជើងនៅជួរមុខ គឺលោក លឹម សំអេង បានរងគ្រោះផ្ទួនៗ ដោយសារត្រូវយោធាថៃបានប្រើល្បិចចាប់ខ្លួន និងធ្វើបាបហើយ បែរជាត្រូវក្រុមគ្រូពេទ្យថៃមួលបង្កាច់ថា ជាជនប្រមឹក ញៀនស្រាថែមទៀត។
លោកស្រី លឹម អាន ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ថា បងប្រុសរបស់លោកស្រី គឺលោក លឹម សំអេង មានស្មារតីល្អជាប្រក្រតី នៅមុនពេលត្រូវយោធាថៃ ព័ទ្ធចាប់ខ្លួន និងគ្មានជំងឺប្រចាំកាយធ្ងន់ធ្ងរដែលបណ្ដាលមកពីការផឹកស្រាជាប្រចាំនោះឡើយ។ លោកស្រីបន្តថា បច្ចុប្បន្នបងប្រុសលោកស្រី គឺលោក លឹម សំអេង បានត្រឡប់ទៅប្រចាំការនៅតំបន់ជួរមុខតាមព្រំដែនវិញហើយ ទោះជាយ៉ាងណា លោកនៅមានអាការៈវង្វេង វិបល្លាសបន្តិចបន្តួច ក្រោយពេលសម្រាកព្យាបាលបានមួយរយៈ បន្ទាប់ពីយោធាថៃ បានបញ្ជូនខ្លួនមកវិញ ក្នុងសភាពទ្រុឌទ្រោម។
លោកស្រី លឹម អាន៖ «គាត់មិនពិសាស្រាណាស់ណាទេ យូរៗម្ដង តាមដំណាក់កាល ដោយសារគាត់នៅក្នុងជំរំទាហាន។ គាត់អត់មានអីទេ ពីមុននោះ នៅពេលបាញ់គ្នាហ្នឹង គាត់ខលមករកកូនចៅធម្មតា សង្ស័យគាត់ភ័យពេកបានគាត់វង្វេង។ ណាមួយកាលបាញ់គ្នាប៉ុន្មានថ្ងៃហ្នឹង គាត់អត់បានហូបបាយផង»។
ការថ្លែងរបស់គ្រួសារយុទ្ធជនរូបនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសហគមន៍ពេទ្យថៃ បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា ដោយថ្កោលទោសកម្ពុជា ដែលពួកគេចោទថា បាននាំយកអតីតឈ្លើយសឹក ជាយោធិនខ្មែរគឺលោក លឹម សំអេង ដែលថៃបានដោះលែង ដែលពួកគេអះអាងថា ដោយសារ លោកញៀនស្រារ៉ាំរ៉ៃ និងមានជំងឺផ្លូវចិត្តនោះ ត្រឡប់ទៅកាន់សមរភូមិវិញ។ ពួកគេបានចោទថា ករណីនេះជាការវាយប្រហារដ៏ធ្ងន់ធ្ងរលើមនុស្សមានផ្លូវចិត្តផុយស្រួយ ដែលជាទង្វើអមនុស្សធម៌ និងស្នើឱ្យអង្គការអន្តរជាតិស៊ើបអង្កេតករណីនេះ។
ជាមួយគ្នានេះ យោធាភូមិភាគ២ របស់ថៃ បានចេញសេចក្ដីប្រកាស ដោយចោទប្រកាន់ថា លោក លឹម សំអេង មានជំងឺស្រវឹងរ៉ាំរ៉ៃ ហើយវង្វេងស្មារតីពីភាពតានតឹងនៃការប្រយុទ្ធ មុនពេលត្រូវបញ្ជូនត្រឡប់មកវិញ បន្ទាប់ពីលោកបានធ្វើកិច្ចសន្យាដោយបញ្ជាក់ថា លោកនឹងមិនប្រយុទ្ធទៀតនោះទេ នៅពេលត្រូវដោះលែងទៅកម្ពុជាវិញ។
ទោះជាបែបនេះក្ដី គ្រួសារយោធិនខ្មែរ ដែលថៃបានចាប់ខ្លួន លើកឡើងថា គឺភាគីយោធាថៃទៅវិញទេ ដែលអមនុស្សធម៌ និងរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ ដោយសារយោធាថៃ បានចាប់ទាហានខ្មែរ ក្រោយបទឈប់បាញ់ ដែលចូលជាធរមាន តាមរយៈការប្រើប្រាស់ឧបាយកលចាប់ដៃ និងលួចភ្ជង់កាំភ្លើង។ ពួកគាត់លើកឡើងថា កាលនោះ ប្រសិនបើគ្មានទាហានខ្មែរម្នាក់ ដែលបានរត់រួចខ្លួន មកផ្ដល់ដំណឹងទេនោះ ទាហានខ្មែរទាំងជាង២០នាក់ ដែលយោធាថៃបានចាប់ខ្លួននោះ អាចនឹងត្រូវគេធ្វើទារុណកម្ម ឬត្រូវសម្លាប់បាត់ទៅហើយក៏មិនដឹង។
កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ យោធាថៃ បានសម្លាប់ និងរំលោភបំពានមកលើពលរដ្ឋខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ក្រោយប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ក្រោមសក្ខីភាពរបស់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក (USA) លោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald J. Trump) និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី (Malaysia) លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម (Anwar Ibrahim ) ដែលជាប្រធានអាស៊ានប្ដូរវេន។ ជាក់ស្ដែង កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា យោធាថៃ បានបើកការបាញ់ប្រហារទាំងកម្រោលមកលើពលរដ្ឋខ្មែរ នៅភូមិព្រៃចាន់ ក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បណ្ដាលឱ្យពលរដ្ឋម្នាក់ស្លាប់ និងរបួសបីនាក់។
ជាថ្មីម្ដងទៀត កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា មានករណីទាហានឈុតខ្មៅថៃយ៉ាងតិច ណាស់៧នាក់ បានរំលោភបូក ទៅលើយុវតីខ្មែរម្នាក់ អាយុ១៨ឆ្នាំ ហើយថែមទាំងបានប្រើអំពើហិង្សា និងប្លន់យកទូរស័ព្ទ និងលុយរបស់ក្រុមពលករខ្មែរ ១២នាក់ផ្សេងទៀត នៅពេលពួកគេធ្វើដំណើរតាមរថយន្តត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។ ចំពោះករណីទាំងនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃ មិនបានបើកការស៊ើបអង្កេតឱ្យស៊ីជម្រៅ ដើម្បីស្វែងរកការពិតនោះទេ ក្រៅតែពីការប្រកែកថាជាព័ត៌មានមិនពិត។
ងាកមករឿងយោធាខ្មែរវិញ ប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យគុណធម៌កម្ពុជាលោកវេជ្ជបណ្ឌិត អ៊ូច វុឌ្ឍី មានប្រសាសន៍ថា យោធិនខ្មែរ ដែលមានអាការៈវិបល្លាសនោះ មិនគួរឱ្យត្រឡប់ទៅឈរជើងនៅតាមព្រំដែនទៀតនោះទេ ព្រោះបណ្ដាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការបដិបត្តិតួនាទី។ លោកបន្តថា ក្រុមបច្ចេកទេស គួរតែឱ្យយោធិនដែលមានស្មារតីមិនទាន់ល្អប្រសើរសម្រាក និងធ្វើការពិនិត្យ ដើម្បីប្រមូលភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីការធ្វើទារុណកម្មរបស់យោធាថៃ សម្រាប់ដាក់ពាក្យបណ្ដឹង។
លោក អ៊ូច វុឌ្ឍី៖ «ទីមួយយើងសង្កេតមើលការធ្វើទារុណកម្ម។ ខាងថៃហ្នឹងមានធ្វើទារុណកម្មដល់គាត់ហ្នឹងយ៉ាងម៉េចខ្លះ ដើម្បីសួរចម្លើយ។ កន្លែងហ្នឹងមួយ គឺយើងត្រូវប្រយ័ត្នខ្លាំង។ ទីពីរយើងត្រូវសួរថា ខាងថៃ ដែលគេចាប់គាត់យកទៅហ្នឹង គេបានចាក់ថ្នាំអ្វីឱ្យគាត់ ហើយគេមានឱ្យគាត់ហូបអ្វីខ្លះ ព្រោះជួនកាលគេបំពុលមនុស្សហ្នឹង ឱ្យទៅជាមិនមែនមនុស្ស»។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនបានទទួលការឆ្លើយតបពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា តាមបណ្ដាញទំនាក់ទំនងតេឡេក្រាម ដើម្បីសុំការបកស្រាយជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា។
កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា យោធាថៃ បានប្រើឧបាយកលចាប់ទាហានខ្មែរចំនួន ២១នាក់ ក្នុងនោះស្លាប់ម្នាក់ និង២នាក់ទៀត ត្រូវបានដោះលែងវិញ ក្រោមសភាពពិការ និងមានបញ្ហាស្មារតី ខណៈ១៨នាក់ផ្សេងទៀត ត្រូវថៃរក្សាទុកធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង។
កន្លងទៅថ្មីៗនេះ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានលើកឡើងថា នៅពេលលោកបានទទួលដំណឹងថា ទាហានខ្មែរទាំងជាង២០នាក់ ត្រូវយោធាថៃចាប់ខ្លួនហើយនោះ លោកបានគិតថា ពួកគាត់បានពលីដើម្បីជាតិរួចបាត់ទៅហើយ ដោយពួកគេមិនមែនជាឈ្លើយសឹកនោះទេ។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ ខុសពីទាហានខ្មែរ ដែលលោក ហ៊ុន សែន បានត្រៀមដាក់បញ្ចូលក្នុងតារាងពលីនោះ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ កាលពីឆ្នាំ២០០៨ និងឆ្នាំ២០១១ កងទ័ពកម្ពុជាបានចាប់ខ្លួនទាហានថៃបានជាច្រើននាក់ បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធនៅតំបន់ព្រំដែនដែលមានជម្លោះលើជួរភ្នំដងរែក ហើយពួកគេមិនបានទទួលរងទណ្ឌកម្មពីទាហានខ្មែរឡើយ ដោយកាលនោះលោក ហ៊ុន សែន បានប្រកាសថា នឹងមិនកាត់ទោសឈ្លើយសឹកថៃទាំងនោះឡើយ និងផ្ដល់ការថែទាំយ៉ាងល្អ មុននឹងពួកគេត្រូវដោះលែងវិញក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី៕
