អ្នកជំនាញ និងអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ លើកឡើងថា តំបន់រមណីយដ្ឋាន និងគោលដៅទេសចរណ៍សំខាន់ៗនៅកម្ពុជាកំពុងមានសភាពស្ងប់ជ្រងំ ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនពឹងផ្អែកលើវិស័យទេសចរណ៍ពិបាករកចំណូលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារ។ ពួកគាត់យល់ថា កត្ដាសំខាន់ដែលធ្វើឱ្យវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជាបន្តដុនដាប គឺដោយសារការផ្ទុះរឿងអាស្រូវពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអនឡាញ ករណីចាប់ជំរិត និងគួបផ្សំនឹងផលប៉ះពាល់សង្គ្រាមថៃឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា។
សម្រាប់អ្នកប្រកបបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធដែលពឹងផ្អែកលើភ្ញៀវទេសចរ ការធ្លាក់ចុះនៃចំនួនអ្នកទេសចរទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិនៅតំបន់កម្សាន្តបានធ្វើឱ្យជីវភាពរបស់ពួកគេកាន់តែដុនដាប។ អ្នកប្រកបរបរខ្លះត្រូវអង្គុយរង់ចាំអតិថិជនពេញមួយថ្ងៃដោយមិនមានចំណូល ខណៈអ្នកខ្លះទៀតត្រូវខ្ចីបុល ឬប្រើប្រាស់លុយសន្សំ ដើម្បីទប់ទល់នឹងការចំណាយប្រចាំថ្ងៃ និងបង់ធនាគារប្រចាំខែ។
អ្នករត់តាក់ស៊ីម្នាក់នៅខេត្តព្រះសីហនុ លោក កេត ពេជ្រ ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនាថា មានថ្ងៃខ្លះលោករកចំណូលមិនបានសូម្បីតែ ៣ម៉ឺនរៀល ដោយសារស្ថានភាពនៅក្រុងព្រះសីហនុបច្ចុប្បន្នមានសភាពស្ងប់ជ្រងំ និងមិនសម្បូរភ្ញៀវអន្តរជាតិដូចកន្លងទៅឡើយ។ លោកត្អូញត្អែរថា ការរកចំណូលសព្វថ្ងៃកាន់តែលំបាក លោកត្រូវបង្ខំចិត្តកាត់បន្ថយការចំណាយប្រចាំថ្ងៃជាពិសេសលើថ្លៃម្ហូបអាហារ ដើម្បីសន្សំលុយបង់ថ្លៃផ្ទះជួល និងការសិក្សារបស់កូនៗ ខណៈអាជីវករលក់ដូរតូចតាចជាច្រើនលោកថា ក៏ជួបការលំបាកមិនខុសគ្នាទេ។ លោកបន្ថែមថា ទោះបីកន្លងមកនៅតាមអគារនៃឧស្សាហកម្មឆបោកតាមអនឡាញអាចមានភ្ញៀវ ឬការងារសម្រាប់អ្នករត់តាក់ស៊ី ប៉ុន្តែលោកនៅតែចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មនេះឱ្យបានជ្រះស្រឡះ ដើម្បីស្ដារមុខមាត់ប្រទេសជាតិ និងកសាងទំនុកចិត្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិឡើងវិញ។
លោក កេត ពេជ្រ៖ «ប្រទេសយើងដូចគេចង់ទៅទេសចរណ៍ បើឮសូរចាប់ជំរិត ឬមានគេបង្ខាំង មិនថាខ្ញុំមិនថាគេ ក៏មិនចង់មកលេងទេសចរណ៍មកស្រុកខ្មែរដែរ ប៉ុន្តែបើសិនធ្វើគឺធ្វើឱ្យអស់ កុំឱ្យមានមួយមានពីរអ៊ីចឹង។ យើងគិតទៅវាប៉ះពាល់គ្រប់ទាំងអស់ មិនថាអ្នកលក់ ឬមួយក៏ខាងអ្នកទិញអីទេ ពីព្រោះសំខាន់រកចំណូលមិនបាន ហើយបើរកចំណូលបានហើយសម្ភារៈផ្សេងៗវាថ្លៃ ដល់ពេលអ៊ីចឹងផលប៉ះពាល់របស់យើងវាពិបាករកចំណូលបានតិចហើយ របស់ផ្សេងៗថ្លៃ»។
ក្រៅពីតំបន់ទេសចរណ៍ជាប់មាត់សមុទ្រ នៅឯខេត្តសៀមរាបដែលសម្បូរទៅដោយរមណីយដ្ឋានល្បីៗ ប្រាសាទបុរាណ និងសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប ក៏ស្ថានភាពវិស័យទេសចរណ៍បច្ចុប្បន្នក៏គ្មានសញ្ញាវិជ្ជមានឡើយ។ អ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ និងអាជីវករមួយចំនួនលើកឡើងថា ចំនួនភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិថមថយខ្លាំងដែលធ្វើឱ្យអាជីវកម្ម និងការរកចំណូលប្រចាំថ្ងៃកាន់តែជួបការលំបាក។
អ្នករត់កង់បីនៅតំបន់អង្គរ លោក ស៊ឹង ដា ថ្លែងថា ស្ថានភាពភ្ញៀវទេសចរនៅខេត្តសៀមរាបមិនទាន់មានសន្ទុះកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅឡើយ។ លោកអះអាងថា មានថ្ងៃខ្លះលោកត្រូវអង្គុយរង់ចាំអតិថិជនរាប់ម៉ោងទើបបានភ្ញៀវម្នាក់ ខណៈតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងថ្លៃចំណាយផ្សេងៗនៅតែខ្ពស់ ធ្វើឱ្យចំណូលដែលរកបានមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃឡើយ។ លោកយល់ថា ការធ្លាក់ចុះនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរក្នុងស្រុក គឺបណ្ដាលមកពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកំពុងដុនដាបធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកាត់បន្ថយការចំណាយលើការកម្សាន្ត។ ចំណែកភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិវិញ លោកមើលឃើញថា ការធ្លាក់ចុះនេះគឺពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាអសន្តិសុខសង្គមរួមមានបញ្ហាការចាប់ជំរិត អំពើឆបោកតាមអនឡាញ និងក្តីបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាពរបស់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ។
លោក ស៊ឹង ដា៖ «ឥឡូវអត់មានភ្ញៀវទេ ហើយរឿងអែប (App) វាឥឡូវ ដូចមានបញ្ហាខ្លះវារើសអើង អ្នករត់រ៉ឺម៉ក។ មួយរយៈនេះអត់សូវមានអ្នកប៊ុកឃីង (Booking) មកទេ ហើយបើភ្ញៀវដៃចប់បណ្ដោយឥឡូវស្ងាត់។ ភ្ញៀវទេសចរណ៍អន្តរជាតិវាអត់សូវមានទេស្ងាត់ ទោះបីមានភ្ញៀវមួយៗមកក៏មាន ធួរ (Tour) គេមករៀបចំរួចរាល់អស់ហើយអ៊ីចឹងមកទៅខាងសណ្ឋាគារគេចាត់ចែងឱ្យស្រេច។ បញ្ហាធ្លាក់ភ្ញៀវហ្នឹងគឺបញ្ហាប្រឈមមែនទែនហើយសម្រាប់ខាងសេដ្ឋកិច្ចគឺមានហានិភ័យ ទីមួយចំណូលយើងទប់ប្រចាំខែអត់ជាប់ហ្មង ភ្ញៀវធ្លាក់ចុះ ដល់ពេលអ៊ីចឹង ទោះបីអ្នកលក់ដូរតាមដងផ្លូវក៏លក់មិនបាន តាមអង្គរវត្ត តាមរមណីយដ្ឋានហ្នឹងក៏លក់អត់បានដែរ»។
របាយការណ៍របស់ក្រសួងទេសចរណ៍បង្ហាញថា ពេញមួយឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាទទួលបានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិជាង ៥លាន ៥៦ម៉ឺននាក់ ដែលថយចុះជិត ១៧ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤។ ដោយឡែក ក្នុងត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាទទួលបានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិជាង ៦០ម៉ឺននាក់ដែលធ្លាក់ចុះជាង ៤៥ភាគរយ បើប្រៀបធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៥។
ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ លើកឡើងថា ការធ្លាក់ចុះនៃភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិមិនមែនបណ្ដាលមកពីបញ្ហាសន្តិសុខសង្គម ឬអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មនៅកម្ពុជានោះទេ។ លោកអះអាងថា កត្តាសំខាន់គឺបណ្ដាលមកពីស្ថានភាពសង្គ្រាម និងភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងតំបន់ និងសកលលោក ដែលធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរបរទេសកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរ និងការចំណាយសម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍។ លោកបញ្ជាក់ថា បញ្ហាបទល្មើស និងអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មពិតជាកើតមាននៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរកំពុងចាត់វិធានការបង្ក្រាបជាបន្តបន្ទាប់។
លោក ទូច សុឃៈ៖ «បញ្ហាសន្តិសុខសណ្ដាប់ធ្នាប់សុវត្ថិភាពសង្គម សមត្ថកិច្ចកម្ពុជាគឺនៅតែយកចិត្តទុកដាក់ផ្សព្វផ្សាយអប់រំ បង្ការទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបឱ្យបានទាន់ពេលទាន់វេលា ក្នុងករណីកើតឡើងជា យថាហេតុណាមួយ ពីព្រោះវាទើបតែកើតឡើងដោយសារមនុស្ស វាជាធម្មជាតិរបស់មនុស្សដែលយើងមិនអាចដឹងថា មនុស្សណាមួយប្រព្រឹត្តបទល្មើសនៅពេលណាមួយទេ ដែលយើងត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នជាប្រចាំតែម្ដង ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាការធ្វើឱ្យយើងព្រួយបារម្ភរហូតដល់មិនអាចចេញពីក្នុងផ្ទះ មិនអាចលក់ដូរ មិនអាចដើរលេង មិនអាចបំពេញភារកិច្ចបានគឺអត់មានទេ»។
ឧស្សាហកម្មឆបោកតាមអនឡាញបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ និងបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់មុខមាត់ប្រទេសជាតិ និងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ អង្គការជំនាញ សារព័ត៌មានអន្តរជាតិធំៗ និងអ្នកផលិតមាតិកាបរទេសជាច្រើន បានលាតត្រដាងជាបន្តបន្ទាប់ពីការរីករាលដាលនៃមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញ ការជួញដូរមនុស្ស ករណីចាប់ជំរិត និងបទល្មើសឆ្លងដែនផ្សេងៗ។ ទោះបីរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញទទួលស្គាល់បញ្ហា និងប្រកាសបង្កើនយុទ្ធនាការបង្ក្រាបជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ ក៏អង្គការជំនាញអន្តរជាតិនៅតែរកឃើញថា ប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអនឡាញនៅកម្ពុជាបន្តដំណើរការដដែល។ អ្នកជំនាញមួយចំនួនវាយតម្លៃថា មូលហេតុសំខាន់ដែលឧស្សាហកម្មនេះនៅតែអាចរីករាលដាល គឺដោយសារការអនុវត្តច្បាប់មិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាព និងការខកខានចាត់វិធានការឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះមេខ្លោងពិតប្រាកដ និងបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋជនធំដែលនៅពីក្រោយអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះ។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានសមាគមប្រជាធិបតេយ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (IDEA) លោក វន់ ពៅ លើកឡើងថា បញ្ហាឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអនឡាញ ការចាប់ជំរិត និងបទល្មើសឆ្លងដែនផ្សេងៗ គឺជាកត្តាសំខាន់ដែលធ្វើឱ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្លាក់ចុះ។ លោកបន្ថែមថា រូបភាពអសន្តិសុខទាំងនេះបានធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរបរទេសមើលឃើញកម្ពុជាថា ជាប្រទេសមិនសូវមានសុវត្ថិភាព និងជាទីតាំងដែលមានបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មប្រព្រឹត្តអំពើខុសច្បាប់។ លោកអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការបង្ក្រាប និងលុបបំបាត់បណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះឱ្យបានដល់ឫសគល់ ដើម្បីស្តារទំនុកចិត្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរ និងវិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជាឡើងវិញ។
លោក វន់ ពៅ៖ «ទាក់ទងនឹងការបើកលំហឡើងវិញនូវសេរីភាព ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាពបញ្ចេញមតិតាមបណ្ដាញសង្គម សេរីភាពបញ្ចេញមតិផ្សេងៗ គឺជាការទទួលខុសត្រូវរបស់អាជ្ញាធររដ្ឋទាំងស្រុង ដើម្បីជាទំនុកចិត្តក្នុងការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ ជាទំនុកចិត្តអ្នកវិនិយោគ ក៏ដូចជាមានទំនុកចិត្តទៅដល់ប្រទេសកាន់របបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស សហគមន៍អឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិកអីជាដើម។ ធ្វើទីផ្សារឱ្យបានទូលំទូលាយសម្រាប់ទាក់ទាញវិនិយោគ ហើយបញ្ឈប់ការចាប់ចងទៅលើសកម្មជនអីជាដើម អាហ្នឹងវាជារឿងសំខាន់ណាស់»។
ស្របពេលវិស័យទេសចរណ៍កំពុងដាំក្បាលងើបមិនរួច ពលរដ្ឋជាច្រើនដែលពឹងផ្អែកលើចំណូលពីភ្ញៀវទេសចរនៅតែបន្តតស៊ូជាមួយជីវភាពខ្វះខាតដោយរកព្រឹកខ្វះល្ងាច ដោយសារតែអ្នកខ្លះមិនចង់ចំណាកស្រុកទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស៕
