រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស សុខា ទទួលស្គាល់ថា បញ្ហាគ្រឿងញៀន ចោរកម្ម និងក្មេងទំនើង កំពុងតែ គំរាមកំហែងពលរដ្ឋ នៅតាមមូលដ្ឋាន កាន់តែខ្លាំង ដោយលោកជំរុញឱ្យសមត្ថកិច្ច ត្រូវអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានតឹងរ៉ឹង តាមរបៀបយុទ្ធសាស្ត្រចារកម្មតាមដានឱ្យដិតដល់ ដូចដែលបក្សកាន់អំណាច បានធ្វើដោយជោគជ័យប្រឆាំងលើសកម្មជននយោបាយ និងសង្គម។ អ្នកឃ្លាំមើលរិះគន់ថា ដរាបណា រដ្ឋាភិបាល មិនចាប់មេខ្លោងជួញដូរគ្រឿងញៀន ដែល ជាប់ព័ន្ធនឹងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល យកមកផ្ដន្ទាទោសទេ គ្មានថ្ងៃកាត់បន្ថយបញ្ហាគ្រឿងញៀនបាននោះទេ។
បើទោះបីជា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធតែងតែបង្ហាញពីរបាយការណ៍បង្ក្រាប និងចាប់ ក្មេងទំនើង ចោរកម្ម និងអ្នកប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន រាប់សិបករណីក្ដី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស សុខា ទទួលស្គាល់ថា បញ្ហាគ្រឿងញៀន ចោរកម្ម និងក្មេងទំនើង នៅតែជាហានិភ័យខ្ពស់ដល់ពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋាន។ អ្នកឃ្លាំមើលរិះគន់ថា ករណីនេះ ព្រោះតែ រដ្ឋាភិបាលបង្ក្រាបតែករណីតូចតាច ខណៈមេខ្លោងធំៗ មិនត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយមន្ត្រីខ្លះ ចាំកាងការពារជនល្មើស ព្រោះបានប្រយោជន៍។
ថ្លែងនៅក្នុងពិធីសន្និបាតបូកសរុបសមិទ្ធផលការងាររបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ នៅថ្ងៃទី០៧ ខែកញ្ញាលោក ស សុខា លើកឡើងថា បើតាមលទ្ធផលនៃការស្ទង់មតិជាង៤០០ ឃុំ-សង្កាត់ របស់ក្រសួង មហាផ្ទៃ ឃើញថា បញ្ហាគ្រឿងញៀន ចោរកម្ម ក្មេងទំនើង និងល្បែងស៊ីសង ជាដើម កំពុងតែកើនឡើងច្រើននៅតាមមូលដ្ឋាន។ លោកអះអាងថា ការបង្ក្រាបបទល្មើសគ្រឿងញៀន នៅក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ សមត្ថកិច្ច ដកហូតបាន សារធាតុញៀន និងគ្រឿងញៀន រហូតដល់តោន ខណៈដែលកាលពីមុនបង្ក្រាប បានត្រឹមតែ ៤ ទៅ ៥គីឡូក្រាម ប៉ុណ្ណោះ។
លោកជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរត្រូវតែពិនិត្យឡើងវិញ ហើយអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានដិតដល់ ដោយប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រចារកម្ម ដែលបក្សកាន់អំណាចតែងតែប្រើដើម្បីតាមដាន មកលើសកម្មជននយោបាយបក្សប្រឆាំង និងសកម្មជនដទៃទៀត ដែលសូម្បីតែចូលបន្ទាប់ទឹកក៏អាជ្ញាធរដឹងដែរ។ ទន្ទឹមគ្នានោះ លោកថា បញ្ហាគ្រឿងញៀន ជាបញ្ហាស្មុគស្មាញ មិនមែនមានតែ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានោះឡើយ។
លោក ស សុខា៖ «កម្លាំងស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្ត តាមដានសកម្មជនណាក៏ដោយ ទោះបីជាឥឡូវយើងនិយាយក្នុងនេះចុះថា សូម្បីតែគាត់ទៅបន្ទប់ទឹកក៏យើងដឹងដែរ។ ចុះម៉េច យើងមិនយកប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធចារកម្មរបៀបដែលយើងធ្វើហ្នឹងទៅអនុវត្តទៅលើគ្រឿងញៀនហ្នឹង? ព្រោះឥឡូវគ្រឿងញៀននេះ ទោះបីជាយើងដុតម្ដងៗមានចំនួនច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែការចាប់ថ្មីៗនេះ ពីមុនយើងគិតថាត្រឹមតែ ៣, ៤, ៥ គីឡូច្រើន ឥឡូវចាប់ម្ដងៗក្បែរតោន។ នេះ គឺជាបញ្ហាធំណាស់! មួយចំនួនឆ្លងកាត់ មួយចំនួនប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជា»។
បើទោះជាបែបនេះក្ដី អ្នកឃ្លាំមើល និងពលរដ្ឋតែងតែរិះគន់ថា រដ្ឋាភិបាលគ្មានឆន្ទៈពិតប្រាកដ ក្នុងការបោសសម្អាតបញ្ហាគ្រឿងញៀន នៅកម្ពុជានោះឡើយ ព្រោះមានមន្ត្រីជាច្រើន បានពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាគ្រឿងញៀន ខណៈមន្ត្រីនគរបាលខ្លះ មានតួនាទីជាអ្នកប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀន ប៉ុន្តែរងការរិះគន់ថា ជាអ្នកចាំកាងការពារឱ្យមេខ្លោងជួញដូរគ្រឿងញៀន ហើយតំបន់ខ្លះមានមន្ត្រីនគរបាល គឺជាផ្នែកងាចែកចាយគ្រឿងញៀនៗ ដើម្បីជាថ្នូររួចផុតពីការចាប់ខ្លួន។ ចំណែកតំបន់ខ្លះ ទាល់តែមានពលរដ្ឋរិះគន់ខ្លាំង រឿងគ្រឿងញៀន ទើបសមត្ថកិច្ចចុះបង្ក្រាប។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី០៧ ខែកញ្ញាថា បញ្ហា គ្រឿងញៀន មានភាពស្មុគស្មាញ ព្រោះពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្ដាញជួញដូរ និងអ្នកចាំកាងការពារនៅពីក្រោយ ប៉ុន្តែ លោកថាភាពស្មុគស្មាញនេះ មិនអាច ជាលេសសម្រាប់ការបង្ក្រាប ដោយគ្មានប្រសិទ្ធភាព បាននោះទេ។ ទន្ទឹមគ្នានោះ លោកថា ការលើកឡើងរបស់លោក ស សុខា ដែលថាគ្រឿងញៀន ក្មេងទំនើង និងចោរកម្ម នៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ នេះបង្ហាញថា ការដោះស្រាយកន្លងមករបស់សមត្ថកិច្ច គ្មានប្រសិទ្ធភាព ហើយមានភាពមិនប្រក្រតី ដែលត្រូវពិនិត្យឡើងវិញជាពិសេស ពាក់ព័ន្ធបញ្ហាអំពើពុករលួយ។
លោក សេង វណ្ណលី យល់ឃើញថា ការដែលលោក ស សុខា ឱ្យអាជ្ញាធរប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រចារកម្ម ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីតាមដានសកម្មជននានា កន្លងមក នេះបង្ហាញថាតើ អាជ្ញាធរបានចាត់ទុកបញ្ហាគ្រឿងញៀន និងការតាមសកម្មជននយោបាយ និងសង្គម មួយណាជាអាទិភាព ទើបបានអាជ្ញាធរមិនដឹងពីការជួញដូរគ្រឿងញៀនក្នុងមូលដ្ឋាន ។ លោកជំរុញឱ្យកម្លាំងស៊ើបអង្កេតគួរផ្ដោតលើអ្នកជួញដូរ មេខ្លោង និងអ្នកកាងពីក្រោយ ដោយមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «លោក ស សុខា ផ្ទាល់ក៏ធ្លាប់លើកឡើងថា ការពាក់ព័ន្ធរបស់មន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់មួយចំនួនបានធ្វើឱ្យបញ្ហានេះកាន់តែធំ។ ដូច្នេះ ការស៊ើបអង្កេតត្រូវទៅឱ្យដល់មេខ្លោង អ្នកផ្ដល់ទុន និងមន្ត្រីដែលអាចទទួលប្រាក់ការពារ ឬជួយឱ្យជនល្មើសគេចខ្លួន។ ប៉ុន្តែការកំណត់ថាអ្នកណាពាក់ព័ន្ធត្រូវផ្អែកលើភស្តុតាង។ បើចាប់តែអ្នកប្រើប្រាស់និងអ្នកលក់តូចតាច ខណៈបណ្ដាញធំនៅដំណើរការ បញ្ហានឹងបន្តដដែល។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្ហាញលទ្ធផលស៊ើបអង្កេត និងចាត់ការអ្នកពាក់ព័ន្ធដោយមិនគិតពីតួនាទី ឬខ្សែទំនាក់ទំនង»។
ចំណែក អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ យល់ថា ដើម្បីអាចដោះស្រាយបញ្ហាគ្រឿងញៀន អាជ្ញាធរត្រូវចាប់អ្នកជួញដូរគ្រឿងញៀន ហើយអ្នកកាងការពារជនល្មើសទាំងនោះ។ លោកបន្តថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈពិតប្រាកដ បញ្ហាគ្រឿងញៀននេះមិនអាចបន្តរីកធំបែបនេះឡើយ។
លោក សេក សុជាតិ៖ «ការបោសសម្អាតថ្នាក់ក្រោមដែលមានបណ្ដាញ និងរចនាសម្ព័ន្ធប្រទាក់ក្រឡារវាងបក្ខពួក និងអំពើពុករលួយ គឺពិបាកនៅក្នុងការសម្រេចគោលដៅ ឬក៏ចក្ខុវិស័យដែលគាត់ដាក់ចេញណាស់។ ហើយត្រង់កន្លែងនេះ គឺជាបុព្វហេតុធំដែលបង្ហាញឱ្យឃើញថា គ្រប់យ៉ាងទាំងអស់មិនទទួលបានជោគជ័យទេ បើសិនជានៅតែបន្ត ឬក៏រក្សានូវវប្បធម៌លើក ប៉ុន្តែគ្មានវិធានការច្បាស់លាស់ពិតប្រាកដថា អ្នកដែលធ្វើខុសត្រូវមានទោសកម្រិតណា ហើយអ្នកដែលអន្តរាគមន៍ត្រូវនឹងចាត់វិធានការដូចម្ដេចនោះបាទ»។
គិតត្រឹមដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានបង្ក្រាបបទល្មើសគ្រឿងញៀនបានសរុបជាង៧ពាន់( ៧,៤៥២) ករណី ដោយឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យបានជិត២ម៉ឺន( ១៩,៩៦៣) នាក់ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញា។ រីឯ ករណី ចោរកម្ម និងក្មេងទំនើង រយៈពេល៨ខែចុងក្រោយនេះ អាជ្ញាធរបានបង្ក្រាប និងឃាតខ្លួនជនសង្ស័យរាប់សិបករណី។ អ្នកឃ្លាំមើលរិះគន់ថា នេះជាការបរាជ័យដ៏ធ្ងន់នៃគោលនយោបាយភូមិឃុំមានសុវត្ថិភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលតម្រូវឱ្យពិនិត្យ និងកែសម្រួលឡើងវិញ ចំពោះការអនុវត្តឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងតម្លាភាព៕
