មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រឆាំងដែលកំពុងរស់នៅក្រៅប្រទេស លោក អ៊ំ សំអាន អះអាងថា លោកនឹងបញ្ជូនគណៈប្រតិភូតំណាងរបស់ខ្លួនមកកម្ពុជានៅខែក្រោយ តាមការអញ្ជើញរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដើម្បីពិភាក្សា និងផ្ទៀងផ្ទាត់ភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ចន្លោះបង្គោលលេខ៥២ ដល់លេខ៥៩។ ប៉ុន្តែ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានដាក់លក្ខខណ្ឌចំនួន ៤ សម្រាប់ជំនួបនេះ រួមទាំងការហាមឃាត់សកម្មភាពនយោបាយគ្រប់ទម្រង់ក្នុងអំឡុងពេលគណៈប្រតិភូរបស់លោក អ៊ុំ សំអាន ស្នាក់នៅកម្ពុជា។
ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិ ព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា លោកនឹងបញ្ជូនគណៈប្រតិភូដែលតំណាងរបស់លោកទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជានាខែក្រោយនេះ តាមការអញ្ជើញរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ហើយលោក នឹងធ្វើលិខិតជាផ្លូវការដើម្បីជាការឆ្លើយតបចំពោះការអញ្ជើញរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហើយនឹងបញ្ជូនឈ្មោះគណៈប្រតិភូទៅលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅចុងខែតុលា។ លោកក៏អំពាវនាវឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរដែលស្នេហាជាតិចាំទទួលស្វាគមន៍គណៈប្រតិភូរបស់លោកផង។
លោក អ៊ុំ សំអាន បន្ថែមទៀតថា ប្រតិភូរបស់លោកដែលនឹងទៅចូលរួមមានប្រមាណជាង ១០រូប ហើយមូលហេតុដែលលោកមិនទៅផ្ទាល់ដោយសារតែសំណើជាច្រើនរបស់លោកត្រូវបានលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បដិសេធ និងម្យ៉ាងទៀត នេះគ្រាន់តែជាជំហានដំបូង ប្រសិនបើជាមានជំហានបន្តបន្ទាប់ទៀត លោកអាចនឹងទៅចូលរួមដោយផ្ទាល់។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ប្រតិភូរបស់ខ្ញុំនឹងបង្ហាញភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធទៅនឹងជំលោះព្រំដែនកម្ពុជាថៃ ក៏ប៉ុន្តែថា នឹងបង្ហាញភស្តុតាងអ្វីខ្លះយើងមិនអាចប្រាប់បាននោះទេ ព្រោះនេះ យើងត្រូវបង្ហាញនូវក្នុងជំនួបជាមួយនឹងតំណាងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត»។
លោក អ៊ុំ សំអាន បន្ថែមថា ក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយជំនាន់ថ្មីដូចគ្នា លោកសង្ឃឹមថា លោកនិងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចប្រើវប្បធម៌សន្ទនាថ្មីជំនួសវប្បធម៌សន្ទនាសម រង្សី-ហ៊ុន សែន ក្នុងស្មារតីផ្សះផ្សាជាតិ ឯកភាពជាតិ បង្រួបបង្រួមជាតិនិងការការពារទឹកដីពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ។
លើសពីនេះ លោក អ៊ុំ សំអាន អះអាងថា ក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយជំនាន់ថ្មីដូចគ្នា មិនគួរយករឿងគំនុំបុគ្គលឬបញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួនមកលាយឡំនឹងបញ្ហាប្រទេសជាតិនោះទេ ហើយក៏មិនចាត់ទុកខ្មែរគ្នាឯងជាសត្រូវនោះដែរ។ លោកថា សត្រូវរបស់ខ្មែរពិតប្រាកដនាពេលនេះគឺការឈ្លានពានពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាង ដែលខ្មែរត្រូវរួបរួមគ្នាដើម្បីដោះស្រាយនិងទាមទារទឹកដីខ្មែរចំនួន៨៥ទីតាំងពីថៃមកវិញ។
ប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយពីការបង្ហោះសាររបស់លោក អ៊ុំ សំអាន លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហោះសារឆ្លើយតបដូចអាយ៉ៃឆ្លើយឆ្លងនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់លោកនៅថ្ងៃនេះ ដោយបានកំណត់លក្ខខណ្ឌចំនួន៤ សម្រាប់ការជួបពិភាក្សា និងផ្ទៀងផ្ទាត់ភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ៥២ ដល់លេខ៥៩ ជាមួយក្រុមលោក អ៊ុំ សំអាន។ លោក អះអាងថា ការពិភាក្សាត្រូវផ្អែកលើបច្ចេកទេសព្រំដែន និងឯកសារភស្តុតាងជាក់លាក់ ដោយផ្តោតតែលើការចោទប្រកាន់របស់លោក អ៊ុំ សំអាន និងក្រុមរបស់លោក ដែលថា រាជរដ្ឋាភិបាលបានកាត់ទឹកដីកម្ពុជាឱ្យថៃ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានទាមទារឱ្យលោក អ៊ុំ សំអាន រៀបចំក្រុមអ្នកជំនាញដែលមានចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសព្រំដែន និងនាំយកឯកសារភស្តុតាងដែលខ្លួនមាន ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយក្រុមការងារព្រំដែនរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៅលើទឹកដីកម្ពុជា។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្រុមរបស់លោក អ៊ុំ សំអាន មិនត្រូវធ្វើសកម្មភាពណាមួយក្រៅពីការពិភាក្សា និងផ្ទៀងផ្ទាត់ភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់ព្រំដែនដែលមានវិវាទនោះទេ។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានព្រមានមិនឱ្យមានសកម្មភាពនយោបាយក្នុងទម្រង់ណាមួយ មិនថាជាសកម្មភាពសម្ងាត់ ឬបើកចំហ ក្នុងអំឡុងពេលក្រុមការងាររបស់លោកស្ថិតនៅកម្ពុជាឡើយ។ លោក ថា «កុំធ្វើជាត្រីងៀត ឆ្លៀតពង» ។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែតអះអាងថា ចំពោះពេលវេលា កិច្ចពិភាក្សាអាចធ្វើឡើងនៅពេលណាក៏បាន បន្ទាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលមានកិច្ចការមមាញឹកក្នុងការរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលអង្គការអន្តរជាតិនៃប្រទេសប្រើប្រាស់ភាសាបារាំង ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ និងការចូលរួមកិច្ចប្រជុំលើកទី៣ របស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សាក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) រវាងកម្ពុជា និងថៃ។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្ថែមទៀតថា ក្រុមរបស់លោក អ៊ុំ សំអាន ត្រូវមកដល់កម្ពុជាមិនលើសពីពីរថ្ងៃមុនកិច្ចពិភាក្សា ហើយត្រូវចាកចេញពីប្រទេសក្នុងរយៈពេលមិនលើសពីពីរថ្ងៃ បន្ទាប់ពីកិច្ចពិភាក្សាបញ្ចប់។ លោកថា ការធានារបស់លោកមានវិសាលភាពតែចំពោះការមកកម្ពុជាដើម្បីពិភាក្សា និងផ្ទៀងផ្ទាត់ភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនចន្លោះបង្គោលលេខ៥២ ដល់លេខ៥៩ ប៉ុណ្ណោះ និងស្ថិតក្នុងរយៈពេលដែលបានកំណត់។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានស្នើឱ្យលោក អ៊ុំ សំអាន បញ្ជាក់ពីសមាសភាពក្រុម និងពេលវេលាដែលគ្រោងមកដល់កម្ពុជា ប្រសិនបើលោកយល់ព្រមតាមលក្ខខណ្ឌទាំងនេះ។ លោកក៏បានស្នើឱ្យបញ្ជាក់ពីតម្រូវការដែលរាជរដ្ឋាភិបាលអាចផ្តល់ជូន ដូចជា កន្លែងស្នាក់នៅ មធ្យោបាយធ្វើដំណើរ និងការការពារសន្តិសុខ ដើម្បីអាជ្ញាធរអាចរៀបចំឱ្យបានសមស្រប។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជា លោក សេង វណ្ណលី បានឲ្យដឹងថា ជំនួបរវាងគណៈប្រតិភូលោក អ៊ុំ សំអាន និងក្រុមការងារព្រំដែននៃរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នាខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ មានឧបសគ្គនយោបាយច្រើន និងទំនងជាមិនអាចកើតឡើងជាកិច្ចសន្ទនាដែលមានន័យពិតប្រាកដបានឡើយ ដោយសារខ្វះទំនុកចិត្ត និងការដាក់លក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងពីរដ្ឋាភិបាលឱ្យទទួលស្គាល់លទ្ធផលផ្ទៀងផ្ទាត់ ដោយមិនទាន់មាននីតិវិធីឯករាជ្យច្បាស់លាស់។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «ខ្ញុំគិតថាជំនួបនេះនឹងមិនអាចកើតឡើងបានទេ ហើយបើទោះបីជាជំនួបអាចកើតឡើងខ្លះក៏ដោយ រឺក៏ពិតក៏ដោយ ក៏វាពិបាកនឹងក្លាយជាសញ្ញាវិជ្ជមាននៃការបង្កើត វប្បធម៌សន្ទនា ឬការផ្សះផ្សាជាតិដែរឬ ប្រសិនបើគេមើលលើមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការបែកបាក់នយោបាយ និងការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិកាលពីអតីតកាល។ លើសពីនេះ បរិយាកាសនយោបាយបច្ចុប្បន្ននៅតែមានការរឹតត្បិតសេរីភាព និងការឃុំខ្លួនសកម្មជននយោបាយ និងអ្នកសារព័ត៌មាន»។
លោក សេង វណ្ណលី រដ្ឋាភិបាលមិនគួរប្រើប្រាស់បញ្ហាព្រំដែន និងការអញ្ជើញអ្នកនយោបាយប្រឆាំងមកជជែកជាសាធារណៈ ដើម្បីធ្វើជាការសាកល្បងភាពក្លាហានផ្នែកនយោបាយនោះទេ ព្រោះកាតព្វកិច្ចការពារ និងបង្ហាញភស្តុតាងផ្លូវការអំពីបូរណភាពទឹកដី គឺជាបន្ទុករបស់រដ្ឋាភិបាលដែលជាអ្នកកាន់កាប់ឯកសារ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការឆ្លើយឆ្លងគ្នារវាងថ្នាក់ដឹកនាំទាំងពីរ មានលក្ខណៈប្រជែងយកប្រៀបផ្នែកនយោបាយរៀងៗខ្លួន ខណៈអ្វីដែលប្រជាពលរដ្ឋចង់បាន គឺលទ្ធផលជាក់ស្តែងនៃការការពារទឹកដី។
អ្នកតាមឃ្លាំមើលសង្គមអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលមិនចាំបាច់រង់ចាំការមកដល់របស់ភាគីប្រឆាំង ទើបបង្ហាញការពិតពីបញ្ហាព្រំដែននោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវតែមានតម្លាភាពក្នុងការបង្ហាញភស្តុតាង និងព័ត៌មានផ្លូវការជូនសាធារណជន។ ការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិជាតួនាទីផ្ទាល់របស់រដ្ឋាភិបាល ហើយប្រជាពលរដ្ឋគប្បីទទួលបានឱកាសក្នុងការត្រួតពិនិត្យភស្តុតាងដោយឯករាជ្យ ជាជាងត្រូវបង្ខំឱ្យជឿលើភាគីនយោបាយណាមួយ៕
