ពលរដ្ឋមួយចំនួនពុំសូវចាប់អារម្មណ៍ទៅពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ នោះទេ ព្រោះរវល់រកស៊ី ហើយខ្លះទៀត ពុំសូវមានជំនឿចិត្តលើប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតថា នឹងប្រព្រឹត្តទៅដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។ ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពីគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ហៅកាត់ថា គ.ជ.ប បានជូនដំណឹងដល់ពលរដ្ឋឱ្យទៅ ពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីធានាថា បញ្ជីបោះឆ្នោត មានភាពពេញលេញ។
ទោះបីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ ឆ្នាំ២០២៧ កាន់តែខិតជិតមកដល់ បញ្ហានយោបាយនៅកម្ពុជា នៅតែបន្តជាប់គាំងជាង១ទសវត្សរ៍មកហើយ ខណៈដែលបញ្ហា នេះបានជះឥទ្ធិពលជាអវិជ្ជមានដល់ពលរដ្ឋ មិនឱ្យមានភាពពុះកញ្ជ្រោលតាមដានការបោះឆ្នោតដូចកាលពីឆ្នាំ២០១៣ និងឆ្នាំ២០១៧ឡើយ ព្រោះពួកគាត់យល់ថា ការបោះឆ្នោតដែលនឹងធ្វើឡើង នាពេលខាងមុខនេះ គ្រាន់តែជា «ល្ខោននយោបាយ»របស់គណបក្សកាន់អំណាច ដើម្បីបន្លែបន្លំផ្នែកអន្តរជាតិ។
ពលរដ្ឋរស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ លោកស្រី ពេជ្រ លីណា ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី៤ ខែសីហាថា បច្ចុប្បន្ននេះពលរដ្ឋសឹងតែគ្រប់គ្នា ជួបការលំបាកជាខ្លាំងរឿងជីវភាព ព្រោះរកចំណូលពុំសូវបាន ហើយគ្មានការងារធ្វើត្រឹមត្រូវ និងស្ថិរភាព ដែលជាហេតុអ្វីឱ្យពួកគាត់ លែងសូវចាប់អារម្មណ៍លើការបញ្ហាប្រទេសជាតិ និងដំណើរការនៃការបោះឆ្នោត។ រឹតតែធ្វើឱ្យពលរដ្ឋលែងសូវចាប់អារម្មណ៍ទៀតនោះ លោកស្រីថា គឺការបោះឆ្នោត ហាក់ពុំសូវមានការប្រកួតប្រជែង ប្រកបដោយស្មើភាពគ្នារវាងបក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំង។
លោកស្រី ពេជ្រ លីណា៖ «ម្នាក់ៗរវល់រកស៊ី ហើយការរកស៊ីឥឡូវពិបាក ដូចជាអត់សូវខ្វល់រឿងនយោបាយ ទាំងគេទាំងខ្ញុំ។ ខ្ញុំក៏មិនទាន់បានទៅមើលដែរ និយាយស្មោះត្រង់ទៅ។ និយាយទៅការបោះឆ្នោតប្រសិនបើចង់មានប្រសិទ្ធភាពបាន ត្រឹមត្រូវ ទល់តែយើងបើកសិទ្ធិសេរីភាពឱ្យ គណបក្សគូប្រជែងហ្នឹង គាត់បាន ដំណើរការបានដោយរលូន ។ កុំមានការរារាំងអីពួកគាត់។ អ៊ីចឹងទៅ យើងអាចប្រកួតប្រជែងដោយសេរី អ៊ីចឹងទៅ»។
រីឯ យុវតីម្នាក់ទៀត នៅខេត្តតាកែវ កញ្ញា ហេង គឹមសួ យល់ឃើញថា ស្របពេលស្ថានភាពនយោបាយ នៅតែបន្តជាប់គាំង ហើយបញ្ហារំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅតែកើតមាន កញ្ញា ហាក់ពុំសូវចាប់អារម្មណ៍លើការបោះឆ្នោតនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា កញ្ញា ចង់ឃើញដំណើរការនៃការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ និងការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ ឆ្នាំ២០២៧-២០២៨ ខាងមុននេះ ប្រព្រឹត្តទៅប្រកបដោយតម្លាភាព និងមានភាពស្មើគ្នារវាងគណបក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំង។
កញ្ញា ហេង គឹមសួ៖ «ខ្ញុំចង់ឃើញគណបក្សនយោបាយផ្សេងៗ មានការប្រកួតប្រជែងស្មើភាពគ្នា ដោយយុត្តិធម៌ ហើយចូលរួមបង្កើនយុត្តិធម៌នៅក្នុងប្រទេស កម្ពុជាក៏ដូចជា ការផ្ដល់ការអភិវឌ្ឍដល់ប្រទេសកម្ពុជា និងផ្ដល់ភាពរួម ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសកម្ពុជាឱ្យមានការរីកច្រើន និងជាពិសេសបានផលប្រយោជន៍រួមទៅប្រជាពលរដ្ឋ»។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពី គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ហៅកាត់ថា គ.ជ.ប នៅ ថ្ងៃទី៣ ខែសីហា បានជូនដំណឹងដល់ពលរដ្ឋ ឱ្យទៅពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីធានាថា បញ្ជីបោះឆ្នោត មានភាពពេញលេញ ចាប់ពីថ្ងៃទី០៧ ខែតុលា ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦។ទន្ទឹមគ្នានោះ គ.ជ.ប. ក៏បានជូនដំណឹងដល់គណបក្សនយោបាយ អង្គការ សង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអន្តរជាតិ ឱ្យដាក់ពាក្យស្នើសុំ ដាក់អ្នកអង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ ដែលនឹងបើកទទួលពាក្យនៅថ្ងៃទី៣០ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ដល់ថ្ងៃទី២កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៧។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ពុំអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត លោក ហង្ស ពុទ្ធា ដើម្បីឆ្លើយតបជុំវិញរឿងនេះបានទេ នៅថ្ងៃទី០៤ ខែសីហា។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកសម្របសម្រួលកម្មវិធីអង្កេត និងតស៊ូមតិ នៃអង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតខុមហ្វ្រែល (COMFREL) លោក កន សាវាង្ស លើកឡើងថា ការបាត់បង់ជំនឿចិត្តលើប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត និងការលែងសូវចាប់អារម្មណ៍លើដំណើរការរៀបចំបោះឆ្នោត របស់ពលរដ្ឋ គឺជាកង្វល់ដ៏ធំរបស់ពលរដ្ឋ ដែលកំពុងជួបប្រទះ ប៉ុន្តែលោកថា ករណីនេះ គឺជាគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់ប្រទេសជាតិទៅវិញទេ។ លោកអះអាងថា នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់អំណាច ដូច្នេះ ពលរដ្ឋត្រូវតែព្យាយាមយកចិត្តទុកដាក់អំពីបញ្ហានយោបាយ និងបញ្ហាជាតិរបស់ខ្លួន។
លោកព្រួយបារម្ភថា បើសិនជាប្រជាពលរដ្ឋ អត់ខ្នះខ្នែង អត់យកចិត្តទុកដាក់តាមដានត្រួតពិនិត្យពីដំណើរនៃការបោះឆ្នោតទេ បណ្ដោយឱ្យអ្នកនយោបាយ ដឹកនាំកាច់ចង្កូតតាមអំពើចិត្តបែបនេះ គឺជាបញ្ហាមួយដែលមិនអាចធ្វើឱ្យសង្គមជាតិមួយមានភាពល្អប្រសើរនោះឡើយ។ លោកបន្តថា ការចូលរួម របស់ពលរដ្ឋលើការបោះឆ្នោតគឺជាភាពចាំបាច់បំផុតដែលធ្វើឱ្យប្រទេសជាតិមានការផ្លាស់ប្ដូរ។ លោកទទូចឱ្យពលរដ្ឋកុំអស់សង្ឃឹម ហើយត្រូវចូលរួមឱ្យសកម្មភាពតាមដាន លើដំណើរការ នៃការរៀបចំការបោះឆ្នោត ឃុំសង្កាត់ឆ្នាំ២០២៧ នាពេលខាងមុខនេះ។
លោក កន សាវាង្ស៖ «មែនទែនទៅ យើងមានការអស់សង្ឃឹមទៅលើស្ថានភាពដូចជាបច្ចុប្បន្នទាំងសេដ្ឋកិច្ចទាំងកិច្ចការងារនយោបាយ ប៉ុន្តែ ការចូលរួមកាតព្វកិច្ចក្នុងការពិនិត្យមើលថា តើឈ្មោះរបស់ខ្លួនមានហើយឬនៅ មានលទ្ធភាពទៅបោះឆ្នោតពេញលេញទេ ខ្លួនអាចនឹងចូលរួមបោះឆ្នោតខាងមុខបានទេ អាហ្នឹង វាជារឿងសំខាន់ដែលប្រជាពលរដ្ឋត្រូវតែគិតហើយត្រូវតែដឹង។ ពីព្រោះមួយសន្លឹកឆ្នោតរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋគឺ ជាការផ្លាស់ប្ដូរជោគវាសនារបស់ប្រទេសជាតិ»។
កន្លងមកទាំងអង្គការជាតិ និងអន្តរជាតិ បានវាយតម្លៃការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា ថា ទាំងប្រព័ន្ធតុលាការ និង គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត មានភាពលំអៀងទៅរកបក្សកាន់អំណាចជ្រុល ដែលធ្វើឱ្យការបោះឆ្នោតគ្មានភាពសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។ ជាពិសេសមុនការបោះឆ្នោត អំឡុងពេលបោះឆ្នោត និងក្រោយពេលបោះឆ្នោត គេតែងឃើញអាជ្ញាធររឹតត្បិតសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើសកម្មជននយោបាយបក្សប្រឆាំងនិងផាត់ចោលគណបក្សប្រឆាំងដែលមានការគាំទ្រច្រើនពីពលរដ្ឋ មិនឱ្យចូលរួមការបោះឆ្នោតឱ្យបានត្រឹមត្រូវជាដើម។
ជាក់ស្ដែង នៅក្នុងការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ ឆ្នាំ២០១៨ តុលាការកំពូលបាន រកលេសគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីរំលាយ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ហើយឆ្នាំ២០២៣ ក្រសួងមហាផ្ទៃក៏បានដកហូតសិទ្ធិ គណបក្សភ្លៀងទៀន មិនឱ្យចូលរួមការបោះឆ្នោត ថ្នាក់ជាតិទៀត ដោយក្រសួងអះអាងថា ខ្វះឯកសារដើម បញ្ជាក់ពីការចុះបញ្ជី បក្សនៅក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ករណីនេះ ពលរដ្ឋនិងឃ្លាំមើលរិះគន់ថា ជាល្បែងនយោបាយទុច្ចរិតរបស់គណបក្សកាន់អំណាច ដើម្បីផ្ដួលគូប្រជែងនយោបាយប៉ុណ្ណោះ៕
