ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន និងអ្នកគាំទ្រជាង១០នាក់ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១ កក្កដា នេះ បានទៅដាក់ញត្តិនៅក្រសួងយុត្តិធម៌ ស្នើសុំឲ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ ពិនិត្យមើល និងសើរើសំនុំរឿងរបស់លោកមកជំនុំជំរះជាថ្មី។ មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សយល់ថា លោក រ៉ុង ឈុន មានសិទ្ធិស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍មួយនេះ ប្រសិនបើលោកកើតទុក្ខមិនសុខចិត្តលើសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល។
នៅក្នុងញត្តិស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីក្រសួងយុត្តិធម៌នៅថ្ងៃទី០១ ខែកក្កដា នេះ លោក រ៉ុង ឈុន លើកឡើង ២ចំណុចគឺទី១ ស្នើសុំឲ្យក្រសួងយុត្តិធម៌ពិនិត្យលទ្ធភាពក្នុងការសើរើ ឬត្រួតពិនិត្យឡើងវិញលើសាលដីកាតុលាការកំពូល ករណីរបស់លោក ស្របតាមនីតិវិធីច្បាប់ជាធរមាន។ ទី២ ពិចារណាទម្លាក់ចោលទាំងស្រុងការអនុវត្តវិធានការកម្រិតសិទ្ធិ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់បុគ្គល ស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា។
ក្នុងលិខិតដដែលបញ្ជាក់ថា សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលដែលកម្រិតសិទ្ធិរបស់លោកនោះ គឺមិនស្របនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រមទាំងមិនស្របនឹងកាតព្វកិច្ចរបស់កម្ពុជាដែលចែងអំពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ។ លោកថា សកម្មភាពរបស់លោកកន្លងមក មិនបានញុះញង់ អុចអាល ប្រឌិតព័ត៌មាន បញ្ឆេះកំហឹងពលរដ្ឋ និងបង្កភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម ដូចការចោទបប្រកាន់របស់តុលាការឡើយ ហើយលោកនឹងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍អហិង្សាការគោរពច្បាប់ និងការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី។
លោក រ៉ុង ឈុន ថ្លែងនៅមុខក្រសួងយុត្តិធម៌ថា តុលាការទាំងបីថ្នាក់ រួមមានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ សាលាឧទ្ធរណ៍ និងតុលាការកំពូល មិនបានផ្តល់យុត្តិធម៌ឱ្យរូបលោកឡើយ។
លោកប្ដេជ្ញាថា នឹងតស៊ូស្វិតស្វាញឲ្យអស់ពីលទ្ធភាព ដើម្បីសិទ្ធិសេរីភាពរបស់លោក និងពលរដ្ឋទាំងមូល។
ក្រសួងយុត្តិធម៌បានអនុញ្ញាតឲ្យលោក រ៉ុង ឈុន ចូលជួប និងទទួលញត្តិរបស់លោក ប៉ុន្តែលោក អះអាងថា មន្ត្រីដែលលោកចូលជួបនោះជាមន្ត្រីការងារ មិនមែនរដ្ឋមន្ត្រីឡើយ។ ដូច្នេះលោកមិនទាន់ទទួលបានចម្លើយតបណាមួយនៃការស្នើសុំរបស់លោកឡើយ។
លោក រ៉ុង ឈុន៖ «ជុំវិញបញ្ហាទាំងអស់នេះ បើយើងមើលតាំងពីថ្នាក់ទាបរហូតដល់ថ្នាក់កំពូល មានន័យថា តុលាការទាំង៣ថ្នាក់មិនបានផ្តល់យុត្តិធម៌ឲ្យខ្ញុំឡើយ។ យើងមិនអាចឈរនៅស្ងៀម យើងដឹងហើយថា សិទ្ធិសេរីភាពបើយើងមិនទាមទារ ហើយយើងមិនការពារ ទោះបីច្បាប់បានធានាក៏ដោយ សិទ្ធិនោះនឹងត្រូវបានបាត់បង់ ហើយនឹងមិនអាចទទួលបានត្រឡប់មកវិញទេ»។
ជុំវិញរឿងនេះ ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក សេង ឌីណា បានឡើយនៅថ្ងៃទី១ កក្កដា ដោយទូរស័ព្ទចូល ប៉ុន្តែពុំមានអ្នកទទួល។
ពលរដ្ឋចូលចិត្តតាមដានរឿងសង្គមម្នាក់គឺលោក ឈុន មេសា ឲ្យអាស៊ីសេរី ដឹងថា លោកខកចិត្តដែលតុលាការបានដកហូតសិទ្ធធ្វើនយោបាយ របស់លោក រ៉ុង ឈុន។ លោកថា លោកចង់ឃើញលោក រ៉ុង ឈុន មានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញ ដូចពលរដ្ឋដទៃ។
លោក ឈុន មេសា៖ «សង្ឃឹមថានឹងមានលទ្ធភាពល្អសម្រាប់លោកគ្រូ ក៏ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ គឺគាត់នៅតែមិនបានធ្វើអ្វីពេញលេញដដែលបាទ មានការខកចិត្តមែនទែន។ សំណូមពរឲ្យប្រជាពលរដ្ឋហើយនឹងសកម្មជនទាំងអស់ឲ្យមានការចូលរួមជាមួយនឹងគណបក្សនយោបាយ ហើយយល់ដឹងឲ្យច្បាស់ពីនយោបាយ។ ប្រទេសរីកចម្រើនក៏ដោយសារដែរ។ បើសិនជាយើងមិនខ្វល់ពីនយោបាយ យើងធ្វើអ្វីក៏មិនអាចទៅមុខដែរ»។
កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា តុលាការកំពូលបានសម្រេចផ្ដន្ទាទោសលោក រ៉ុង ឈុន ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ ៤ឆ្នាំ (ព្យួរ) ហាមមិនឲ្យចាកចេញពីរាជធានីភ្នំពេញ មិនអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើនយោបាយរយៈពេល៥ឆ្នាំ មិនឲ្យថ្លែងសារនយោបាយ ឬបង្ហាញមុខនៅវេទិកាទីសាធារណៈ និងដកសិទ្ធមិនឲ្យឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជាដើម។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ លោក អំ សំអាត លើកឡើងថា លោក រ៉ុង ឈុន មានសិទ្ធិ ក្នុងការស្នើសុំក្រសួងយុត្តិធម៌ ពិនិត្យ និងសើរើសំណុំរឿងរបស់លោកនៅក្រសួងយុត្តិធម៌ ករណីលោក កើតទុក្ខមិនសុខចិត្តចំពោះសាលក្រមស្ថាពររបស់តុលាការកំពូល។ ប៉ុន្តែលោកថា ករណីនេះគឺស្ថិតនៅលើក្រសួងយុត្តិធម៌ ប្រសិនបើរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ពិនិត្យឃើញថា ការស្នើសុំសើរើសំណុំរឿងរបស់លោក រ៉ុង ឈុន ពិតជាត្រឹមត្រូវនោះ ក្រសួងយុត្តិធម៌មានសិទ្ធិធ្វើកិច្ចអន្តរាគមន៍ទៅអគ្គព្រះរាជអាជ្ញាកំពូលក្នុងការធ្វើបណ្តឹងសើរើសំណុំរឿងឡើងវិញ។
លោក អំ សំអាត៖ «អ្វីដែលធ្វើបណ្តឹងសើរើបានឬមិនបានវាអាស្រ័យទៅលើការពិនិត្យរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ទៅលើបណ្តឹងស្នើសុំឬក៏កិច្ចស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍របស់លោក រ៉ុង ឈុន នៅក្នុងការសុំប្ដឹងសើរើហ្នឹងហាស៎។ បណ្តឹងសើរើហ្នឹងគឺរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ហ្នឹងលោកអាចពិនិត្យមើល ហើយហ្នឹងអាចធ្វើជាបណ្តឹងសើរើទៅតុលាការកំពូល»។
កន្លងមកករណីសំណុំរឿងលោក រ៉ុង ឈុន នេះ អង្គការអន្តរជាតិ រួមទាំងអង្គការអប់រំអន្តរជាតិ (Education International ) ដែលតំណាងឱ្យប្រទេសជិត២០០នៅជុំវិញពិភពលោក ធ្លាប់បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះតុលាការកំពូល ដែលបានផ្ដន្ទាទោស និងដកហូតសិទ្ធិនយោបាយរបស់ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ និងជាអតីតមេដឹកនាំសហជីពរូបនេះ។ អង្គការអប់រំមួយនេះបាន អំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលដកចេញការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាព ទាំងអស់មកលើ លោក រ៉ុង ឈុន ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យលោកអាចអនុវត្តបានពេញលេញនូវសិទ្ធិនយោបាយ និងពលរដ្ឋធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។
ទាក់ទងនឹងដំណើរការនីតិវិធីសំណុំរឿងលោក រ៉ុង ឈុន នៅតុលាការកំពូលកាលពីពេលកន្លងទៅនេះដែរ គណបក្សកម្លាំងជាតិ កាលពីថ្ងៃទី២៩ មិថុនា បានចេញសេចក្តីប្រកាសបញ្ជាក់ថា គណបក្សបានដាក់លិខិតទៅកាន់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃលោក ស សុខា ស្នើឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីរូបនេះអន្តរាគមន៍ និងស៊ើបអង្កេតលើអាជ្ញាធរខណ្ឌដូនពេញ និងអាជ្ញាធរតាមខេត្ត ដែលរារាំងការប្រមូលផ្ដុំដោយសន្តិវិធីរបស់សមាជិក និងអ្នកគាំទ្របក្ស កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា អំឡុងពេលឡើងមកគាំទ្រទីប្រឹក្សាបក្សលោក រ៉ុង ឈុន នៅតុលាការកំពូល។
គណបក្សចោទថា អាជ្ញាធរតាមបណ្តាខេត្តនានា បានរារាំង ចាប់ឃាត់ខ្លួន និងសួរនាំ រួមទាំងប្រើពាក្យគំរាមកំហែងចំពោះប្រជាពលរដ្ឋធ្វើដំណើរមករាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីតាមដានករណីលោក រ៉ុង ឈុន។ គណបក្សកម្លាំងជាតិ ចាត់ទុកសកម្មភាពនេះ បង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភ ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ លើសពីនេះ គណបក្សក៏ស្នើឱ្យក្រសួងមហាផ្ទៃ ចេញសេចក្តីណែនាំដល់អាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ឱ្យធានាការគោរពសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិប្រមូលផ្តុំដោយសន្តិវិធី និងសិទ្ធិចូលរួមសកម្មភាពនយោបាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដោយសេរី សន្តិវិធី និងស្មើភាព។
ទោះជាយ៉ាងណា សេចក្តីស្នើរបស់គណបក្សកម្លាំងជាតិនេះ ក្រសួងមហាផ្ទៃនៅមិនទាន់ឆ្លើយតបយ៉ាងណានៅឡើយទេ៕
