អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាលោក ថម អេនឌ្រូ (Tom Andrews) បានសួរលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត អំពីមូលហេតុមិនចាត់ការពួកមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ដែលជាមេបណ្ដាញ ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ដូចមានក្នុងរបាយការណ៍របស់ សហរដ្ឋ អាមេរិក។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លើយតបថា ការដាក់ទណ្ឌកម្មពីបរទេសមិនគួរ ជាការកំណត់ អំពីការ អនុវត្តច្បាប់របស់កម្ពុជាទេ ហើយបុគ្គលរងទណ្ឌកម្មមាន សិទ្ធិការពារខ្លួន។ រីឯ អ្នកឃ្លាំមើល លើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងរងទណ្ឌកម្មធ្ងន់បន្ថែមទៀត បើនៅតែមានះការពារបក្ខពួក ហើយមិនធ្វើតាម ការចង្អុលបង្ហាញ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។
ក្រោយពីវត្តមាននាយកទីភ្នាក់ងារស៊ើបអង្កេតសហព័ន្ធ (FBI) របស់សហរដ្ឋ អាមេរិកនៅប្រទេសកម្ពុជា លោក កាស ប៉ាទែល (Kash Patel) និង ការព្រមាន របស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) អំពីការកម្ចាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញនោះ អ្នករាយការណ៍ពិសេស ផ្នែកសិទ្ធិ មនុស្ស របស់អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជា លោក ថម អេនឌ្រូ ក៏បានក្រើនរំឭករដ្ឋាភិបាលក្រុមគ្រួសារត្រកូលហ៊ុន ឱ្យចាប់មេបណ្ដាញ ធំៗ ដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ពាក់ព័ន្ធការឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជា។
ក្នុងជំនួបជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អ្នករាយការណ៍ពិសេស លោក ថម អេនឌ្រូ បានសួរលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ចំៗថា ហេតុអ្វីបានជារដ្ឋាភិបាលមិនទាន់ចាត់វិធាន ការទៅលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា និង បុគ្គលមានអំណាចដទៃទៀត ដែលត្រូវបាន ជឿដោយទំនុកចិត្តថា មានជាប់ទាក់ទងទៅនឹងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអនឡាញ ក្នុងពេលមានការបង្ក្រាបជាបន្តបន្ទាប់នេះ។
អ្នករាយការណ៍ពិសេស ផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រចាំកម្ពុជារូបនេះ បានលើកឡើងនៅចំពោះមុនលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែរថា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញទាំងនោះ ក៏មានការដាក់ទណ្ឌកម្មពីសហរដ្ឋអាមេរិកដែរ។ លោក ថម អេនឌ្រូ បានឱ្យដឹងយ៉ាងដូច្នេះ នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានរបស់លោក នៅថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ក្រោយបញ្ចប់បេសកកម្មស្វែងរកការពិតពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។
ក្រុមបុគ្គលមានអំណាចនៅកម្ពុជា ដែលរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ដាក់ទណ្ឌកម្មកន្លងមក រួមមាន លោក កុក អាន និង លោក លី យ៉ុងផាត់ ដែលសុទ្ធតែជាឧកញ៉ា និង សមាជិកព្រឹទ្ធសភាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិក ឱ្យដឹងថា ក្រៅពីឧកញ៉ាទាំងនេះ ក៏នៅមានបុគ្គល និងអង្គភាពចំនួន ២៨ ផ្សេងទៀត ដែលបានប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។
នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានឆ្លើយតបនឹង លោក ថម អេនឌ្រូ វិញថា រដ្ឋាភិបាលបានចាត់វិធានការលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនហើយ រីឯ ការដាក់ ទណ្ឌកម្មពីបរទេសមិនគួរជាការកំណត់ អំពីការអនុវត្តច្បាប់របស់ កម្ពុជាទេ ហើយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសង្កត់ធ្ងន់លើសិទ្ធិរបស់មន្ត្រីទាំងនោះ ដែលទទួលបានដំណើរការត្រឹមត្រូវ សម្រាប់ការពារខ្លួន។ ប៉ុន្តែ លោក ថម អេនឌ្រូ បានគូសបញ្ជាក់ប្រាប់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា ដើម្បីលុបបំបាត់ឧស្សាហកម្ម ឆបោកតាមអនឡាញឱ្យដល់ឫសគល់ រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវដោះស្រាយបញ្ហា អំពី ចំណងព្រហ្មទណ្ឌ ដែលទាក់ទងទៅនឹងឥស្សរជនធុរកិច្ចនិងនយោបាយ។
ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា ការលើកឡើងចំៗរបស់លោក ថម អេនឌ្រូ នៅចំពោះ មុខ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពពិត នៃឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញនៅកម្ពុជា។ លោកថា របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ សហរដ្ឋអាមេរិក និង សហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងសំណុំរឿងឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិនេះ ឆ្លងកាត់ការស្រាវជ្រាវ និង ស៊ើបអង្កេតផ្ទៀងផ្ទាត់ អស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដោយក្រុមអ្នកជំនាញ និងមានកិច្ច សហការជាមួយស្ថាប័នជំនាញអន្តរជាតិនានា។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា លើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែបញ្ឈប់ល្បែងការពារកំហុសបក្ខពួក ហើយបើកចំហកិច្ចសហការឱ្យ ហ្មត់ចត់ ជាមួយស្ថាប័នអន្តរជាតិ ក្នុងការចាត់វិធានការលើពួកឧកញ៉ា និង មន្ត្រីធំៗ ដែល ពាក់ព័ន្ធ តាមការចង្អុលបង្ហាញរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស អង្គការសហប្រជាជាតិ ទើបអាចដោះស្រាយវិបត្តិ ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជាបាន។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា៖ «មេដឹកនាំត្រូវហ៊ានអារកាត់ចេញ អត់អាចទុកឱ្យអំពើហ្នឹង ចេះតែបន្តកើតមានទៀតទេ បើរកឃើញហើយ ត្រូវចាត់វិធានការមន្ត្រីទាំងអស់ហ្នឹង មិនអាចនិយាយថា ច្បាប់របស់កម្ពុជាផ្សេង ច្បាប់អន្តរជាតិផ្សេងទេ អាចថាខាងមុខ បើសិនកម្ពុជាមិនប្រើច្បាប់ខ្លួនឯង ចាត់វិធានការទេ។ អ៊ីចឹង សហគមន៍អន្តរជាតិ ទៅខាងមុខគេ នឹងចាត់វិធានការដោយខ្លួនគេ ហើយប្រយ័ត្នថា ជារឿងដែលមានវិប្បដិសារី នៅពេលដែលខ្លួនអត់បានចាត់វិធានការ ហើយគេចាត់វិធានការ វាប៉ះពាល់ទាំងអស់ វាអាចថាជា សម្លកំពឹសរាប់តាំងពីអ្នកដែលប្រព្រឹត្តពាក់ព័ន្ធ ហើយហ្នឹងមន្ត្រីដែលនៅពីក្រោយមេដឹកនាំមានអំណាចការពារបក្ខពួកខ្លួន ក៏មិនរួចខ្លួនដែរ»។
គណៈកម្មការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកអនឡាញ បានប្រាប់អ្នករាយការណ៍ ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ លោក ថម អេនឌ្រូ ថា អាជ្ញាធរបានបិទ ទីតាំងឆបោកជាង ៦០០កន្លែង ដាក់ឱ្យប្រតិបត្តិករឆបោក ប្រមាណ ៣.០០០នាក់ ប្រឈមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ ដកហូត ឬផ្អាកអាជ្ញាបណ្ណកាស៊ីណូចំនួន ២៩កន្លែង រួមទាំង ចាប់ខ្លួននិងធ្វើបត្យាប័នមេដឹកនាំលេចធ្លោ នៃបណ្តាញឆបោកទៅកាន់ ប្រទេសចិន។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ថម អេនឌ្រូ បានធ្វើការកត់សម្គាល់ តាមការរកឃើញរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងភាគីដទៃទៀត ថា បណ្ដាញឆបោកតាមអនឡាញ នៅតែបន្តប្រតិបត្តិការក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នករាយការណ៍ ពិសេស បានដកស្រង់ប្រភពទាំងនេះ ដែលលើកឡើងថា ក្នុងករណីខ្លះ ប្រតិបត្តិករ ឆបោកអនឡាញ បានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំង និងរបៀបប្រតិបត្តិការ ហើយដោយសារ អំពើពុករលួយ ប្រតិបត្តិករឆបោកតែងតែបានទទួលដំណឹង មុនពេលការឆ្មក់ចូល បង្ក្រាប។
ប្រធានក្រុមឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា លោក ថម អេនឌ្រូ មិនជឿជាក់លើរបាយការណ៍ នៃយុទ្ធការកម្ចាត់ការឆបោកអនឡាញ របស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទេ ទើបអ្នករាយការណ៍ពិសេស ជំរុញឱ្យ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាប់មេបណ្ដាញធំៗ ជាឧកញ៉ា និង មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា បន្ថែមទៀត។ លោកថា លទ្ធផលនៃការបង្ក្រាបការឆបោកអនឡាញ ដែលបង្ហាញ ដោយរដ្ឋាភិបាល គឺជាការចាត់ការទៅលើជនរងគ្រោះ ដែលរងគ្រោះដោយការ ជួញដូរប៉ុណ្ណោះ។ លោកថា បើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចង់ចាត់ការឱ្យចំគោលដៅ ទាល់តែចាប់លោក កុក អាន លោក លី យ៉ុង ផាត់ លោក ហ៊ុន តូ លោក ទ្រី ភាព និង លោក នេត សាវឿន ជាដើម។
លោក ម៉ែន ណាត៖ «ការបង្ក្រាបបទឧក្រិដ្ឋឆបោកអនឡាញ ដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើងគឺជាការបង្ក្រាបជនរងគ្រោះ ព្រោះអ្នកដែលគេចាប់យក មកឆបោកក៏ចាប់ជំរិតមកឱ្យឆបោកឱ្យគេ។ គេបង្ខំ អ្នកខ្លះធ្វើទណ្ឌកម្មរហូតដល់អ្នក ខ្លះស្លាប់។ ដូចករណីតុលាការស្រុកចិន គ្រោងកាត់ទោសប្រហារជីវិតលោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលជាទីប្រឹក្សារបស់លោក ហ៊ុន សែន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពីមុន ព្រោះពួក នោះ គេកាត់ទោសប្រហារជីវិត ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើហិង្សា ទារុណកម្មមនុស្សរហូតដល់ធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់។ យើងក៏កត់សម្គាល់ដែរថា ពួកលោក លី យ៉ុងផាត់ លោក កុក អាន អស់នេះ កាងការពារដោយពួកទាហាររបស់លោក ហ៊ីង ប៊ុនហៀង ពីមុន ហើយលោក ហ៊ីង ប៊ុនហៀងខ្លួនឯងក៏ជាប់ឈ្មោះ ក្នុងបញ្ជីខ្មៅរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែរ»។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសារភាពប្រាប់អ្នករាយការណ៍ពិសេស ផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ថា ប្រទេសកម្ពុជានៅខ្វះសមត្ថភាព ក្នុងការពិនិត្យ ក្រុមអ្នកដែលត្រូវបានដោះលែងចេញពីទីតាំងឆបោក ហើយផ្ដោតសំខាន់ លើការបញ្ជូនពួកគេត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតវិញប៉ុណ្ណោះ។ រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្រាន់តែចាត់ទុកអ្នកទាំងនោះ ជាជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ហើយមិនធ្លាប់បានបង្ហាញរបាយការណ៍ នៃការសាកសួរពួកគេ ដើម្បីវែកមុខរក មេបណ្ដាញធំៗនៅកម្ពុជាឡើយ៕
