រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្រៅប្រទេស បានសម្តែងក្តីសង្ឃឹមថា តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) នឹងពិនិត្យ និងអាចបើកការស៊ើបអង្កេតលើឧក្រិដ្ឋកម្មដែលប្រព្រឹត្តដោយកងកម្លាំងថៃ ក្នុងអំឡុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ ការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពីពួកគេបានជួបជាមួយការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញារបស់ ICC នៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែសីហា ដើម្បីដាក់ជូនព័ត៌មាន និងភស្តុតាងបន្ថែមក្រោមមាត្រា ១៥ នៃលក្ខន្តិកៈទីក្រុងរ៉ូម។
ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា លោកសង្ឃឹមថារដ្ឋអាជ្ញារបស់ ICC នឹងពិនិត្យសំណុំរឿង និងពិចារណាបើកការស៊ើបអង្កេត និងចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ រួមទាំងការចេញដីកាចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំ និងមេយោធាថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មក្នុងអំឡុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ លោកបានប្រៀបធៀបក្តីរំពឹងនេះទៅនឹងសំណុំរឿងរបស់លោក រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទែតេ (Rodrigo Duterte) ដែលត្រូវបាន ICC ចោទប្រកាន់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ។
លោក អ៊ុំ សំអាន បន្ថែមទៀតថា ក្រុមរបស់លោកក៏រំពឹងថាជនរងគ្រោះកម្ពុជានឹងទទួលបានយុត្តិធម៌ និងសំណង ចំពោះការខូចខាតដែលខ្លួនចោទប្រកាន់ថា បានកើតឡើងចំពោះជនស៊ីវិល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។ លោក ថា មានប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជាង ២០,០០០នាក់ កំពុងស្ថិតនៅតំបន់ជម្លៀស និងមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគេវិញបាន។
យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក អ៊ុំ សំអាន មិនបានបង្ហាញព័ត៌មានលម្អិតអំពីការពិភាក្សាជាមួយការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញា ICC នោះទេ ដោយលើកឡើងថា ខ្លឹមសារនៃកិច្ចពិភាក្សាមួយចំនួនមានលក្ខណៈសម្ងាត់។ លោក ថា លទ្ធផលនៃជំនួបនេះមានលក្ខណៈវិជ្ជមាន ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ជាក់ថា ICC បានសម្រេចបើកការស៊ើបអង្កេត ឬចាត់វិធានការណាមួយនោះទេ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «បើសិនជាយើង បញ្ចេញព័ត៌មាន គឺអាចខូចការធំ អាចតុលាការគេមិនចាត់ការរឿងក្តីរបស់យើង។ ដូច្នេះយើងប្រជុំគ្នាហើយថា យើងមិនអាចបញ្ចេញព័ត៌មានហ្នឹងបាននោះទេ គ្រាន់តែខ្ញុំចង់ជម្រាបថា អ្វីដែលយើងបានជួបក្រុមរដ្ឋអាជ្ញានេះ គឺលទ្ធផលជាវិជ្ជមានបានដំណឹងល្អ ពីការជំនួប ជាមួយនឹងក្រុមរដ្ឋអាជ្ញានៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC អាហ្នឹងគ្រាន់តែអាចជម្រាបបានប៉ុណ្ណឹង»។
លោក អ៊ុំ សំអាន បន្ថែមទៀតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា មានភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹង សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មរបស់កងកម្លាំងថៃ ដូច ការបាញ់ប្រហារលើជនស៊ីវិល ការប្រើកាំភ្លើងធំ និងការវាយប្រហារតាមអាកាសលើទីតាំងមួយចំនួន។ ហើយការវាយប្រហារលើតំបន់លំនៅឋានស៊ីវិលបានបណ្តាលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាយ៉ាងហោចណាស់ ២១នាក់ស្លាប់ និង ៨៣នាក់រងរបួស រួមមានស្ត្រី កុមារ និងទារកម្នាក់។
ការលើកឡើងនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីតំណាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា បានជួបជាមួយការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញារបស់ ICC នៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែសីហា ដើម្បីដាក់ជូនព័ត៌មាន និងភស្តុតាងបន្ថែមក្រោមមាត្រា ១៥ នៃលក្ខន្តិកៈទីក្រុងរ៉ូម។
មាត្រា ១៥ នៃលក្ខន្តិកៈទីក្រុងរ៉ូម ផ្តល់អំណាចដល់រដ្ឋអាជ្ញា ICC ក្នុងការទទួល និងពិនិត្យព័ត៌មានអំពីបទល្មើសដែលស្ថិតក្រោមយុត្តាធិការរបស់តុលាការ ហើយក្នុងលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់ អាចស្នើសុំអនុញ្ញាតពីអង្គជំនុំជម្រះបឋម ដើម្បីបើកការស៊ើបអង្កេតដោយខ្លួនឯង។
ការដាក់ព័ត៌មាន ឬភស្តុតាងទៅកាន់ការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញា មិនមានន័យដោយស្វ័យប្រវត្តិថា ICC បានបើកការស៊ើបអង្កេត ឬនឹងចេញដីកាចាប់ខ្លួននោះទេ។ ការសម្រេចចិត្តបែបនេះត្រូវអាស្រ័យលើការវាយតម្លៃផ្នែកច្បាប់ និងភស្តុតាងរបស់តុលាការ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា បានឲ្យដឹងថា ការដាក់សំណុំរឿងទៅ ICC គឺជាដំណើរការមួយដែលត្រូវការការពិនិត្យភស្តុតាង និងបទប្បញ្ញត្តិច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងម៉ត់ចត់។ លោកថា នៅក្នុងអំឡុងការប្រយុទ្ធ កងកម្លាំងថៃបានប្រើប្រាស់អាវុធដែលបណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជនស៊ីវិល និងយោធាកម្ពុជា ហើយលោកចាត់ទុកសកម្មភាពមួយចំនួនថា អាចពាក់ព័ន្ធនឹងបទឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ។
លោកបាននិយាយថា ប្រសិនបើ ICC បើកការស៊ើបអង្កេត និងរកឃើញភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ពីការប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មដែលស្ថិតក្រោមយុត្តាធិការរបស់ខ្លួន អ្នកដែលទទួលខុសត្រូវអាចប្រឈមនឹងការចោទប្រកាន់ និងវិធានការតាមផ្លូវច្បាប់។ ប៉ុន្តែលោកក៏បានព្រមានថា ការសន្និដ្ឋានអំពីវិធានការរបស់ ICC គួរតែរង់ចាំរហូតដល់មានសេចក្តីប្រកាសជាផ្លូវការពីតុលាការ។
រហូតមកដល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដឹកនាំដោយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហាញជំហរថា ខ្លួនចង់ដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃតាមមធ្យោបាយសន្តិវិធី និងតាមយន្តការការទូត។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចេញលិខិតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះសកម្មភាពដែលខ្លួនចាត់ទុកថាជាការរំលោភបំពានតាមព្រំដែន រួមមានការដាក់របងលួសបន្លា កុងតឺន័រ ការសាងសង់ផ្លូវ និងរបង និងសកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួននៅតំបន់មានជម្លោះ។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានបង្ហាញថា ខ្លួនបានបញ្ជូនសំណុំរឿងដូចគ្នានេះទៅ ICC តាមរយៈរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនឡើយ ខណៈក្រុម ២៣ តុលា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្រៅប្រទេស បានអះអាងថា ខ្លួនបានបញ្ជូនព័ត៌មាន និងភស្តុតាងទៅការិយាល័យរដ្ឋអាជ្ញា។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមលើកឡើងថា ជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ មិនងាយនឹងបិទបញ្ចប់បាននោះឡើយ ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក អានុទីន ដែលចេញមកពីក្រុមអភិរក្សនិយមត្រូវបានគេមើលឃើញថា បានដើរតួនាទីជាអ្នកបម្រើ និងស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលរបស់យោធាថៃ ខណៈមេដឹកនាំកម្ពុជាមានអំណាចក្ដោបក្ដាប់ និងបញ្ជាយោធាបានដោយផ្ដាច់មុខ ដែលកត្តាទាំងនេះនឹងធ្វើឱ្យក្រុមយោធានៃប្រទេសទាំងពីរ អាចប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយងាយស្រួល៕
