ពលរដ្ឋមួយចំនួន រួមទាំងសកម្មជនសង្គម និងសកម្មជននយោបាយ បានបង្ហាញក្តីអាណិតអាសូរដល់សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិដែលកំពុងជាប់ឃុំគឺលោក យីម លាងហ៊ី ដែលមិនបានជួបមុខម្តាយជាលើកចុងក្រោយ។ ពួកគាត់កោតសរសើរចំពោះការលះបង់ដ៏ធំធេងរបស់សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិរូបនេះ និងបន្តទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងរូបគាត់និងសកម្មជនដទៃទៀត។
យុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិមួយរូបគឺលោក យីម លាងហ៊ី ដែលកំពុងជាប់ឃុំឃាំងនៅក្នុងបន្ទប់ដ៏តូចចង្អៀតនៅឯខេត្តកំពង់ស្ពឺ ប្រហែលតែងតែស្រមៃថា នៅថ្ងៃណាមួយដែលលោកមានសេរីភាពវិញ លោកនឹងស្ទុះរត់ទៅឱបម្តាយរបស់លោកដោយក្តីស្រលាញ់និងនឹករលឹកជាទីបំផុត។ ប៉ុន្តែពេលនេះ ក្តីប្រាថ្នារបស់លោកបានរលាយសូន្យឈឹង នៅពេលដែលម្តាយរបស់លោកដែលមានវ័យ៧២ឆ្នាំ បានទទួលមរណភាព ដោយរោគាពាធកាលពីរសៀលថ្ងៃទី១៦ ឧសភា ដោយគ្មានឱកាសសូម្បីតែមើលមុខគ្នា និងលាគ្នាជាលើកចុងក្រោយ។
ឪពុករបស់លោក យីម លាងហ៊ី គឺលោក ឡូយ យីម ថ្លែងថា គ្រួសារបានទូរស័ព្ទទៅមន្ត្រីពន្ធនាគារខេត្តកំពង់ស្ពឺឲ្យជួយប្រាប់ដំណឹងមរណភាពដល់លោក យីម លាងហ៊ី ក្រោយម្តាយចែកឋានភ្លាមៗ។ លោកបន្តថា ក្រោយទទួលដំណឹងពីអ្នកយាមគុក លោក យីម លាងហ៊ី ក៏បានខលទូរស័ព្ទពីពន្ធនាគារមកជួបលោកតែប៉ុន្មាននាទីប៉ុណ្ណោះដោយបានយំខ្សឹកខ្សួលជាមួយគ្នានិងនិយាយលួងលោមឪពុកកុំឲ្យខូចចិត្ត។ លោកសោកស្តាយដែលតុលាការ និងមន្ត្រីពន្ធនាគារ មិនអនុញ្ញាតឲ្យកូនរបស់លោក បានជួបមុខម្តាយជាលើកចុងក្រោយ ឬអុចធូបគោរពសពម្តាយ។ «»
សពម្តាយរបស់លោក យីម លាងហ៊ី បានបញ្ចុះរួចហើយ និងគ្រោងរៀបចំពិធីបុណ្យគម្រប់ខួប៧ថ្ងៃ ចាប់ពីរសៀលថ្ងៃទី២១ រហូតដល់វេលាថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា ខាងមុខនេះនៅភូមិព្រែកបិ ឃុំកោះធំ(ខ) ស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្តាល។
នៅមុនពេលចែកឋាន ម្តាយរបស់លោក យីម លាងហ៊ី គឺលោកស្រី លីម ផិចហុង ក៏បានបង្ហាញក្តីនឹករលឹកដល់កូននិងចង់ជួបមុខកូនដែរ។ ចំណែក លោក យីម លាងហ៊ី វិញ លោកបានសរសេរសំបុត្រចេញពីពន្ធនាគារខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជូនម្តាយរបស់លោក ដោយមានចំណងជើងថា «សំបុត្រលាទាំងស្រណោះ និងការសន្យាចុងក្រោយ» ដែលបានបង្ហោះនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់អង្គការចលនាមាតាធម្មជាតិ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា។ ក្នុងលិខិតនោះ លោក បង្ហាញក្តីនឹករលឹក និងការឈឺចាប់ដែលមិនអាចមានឱកាសមើលថែម្តាយដែលកំពុងមានជំងឺ។ «»
ទោះបីជាពេលនេះ បេះដូងត្រូវខ្ទេចខ្ទាំដោយទុក្ខក្រៀមក្រំដ៏ធំធេងនេះក៏ដោយ ក៏សកម្មជនរូបនេះ មិនបានបណ្តោយឲ្យភាពអស់សង្ឃឹមគ្រប់សង្កត់ឡើយ។ លិខិតរបស់លោក យីម លាងហ៊ី បង្ហាញថា ទឹកភ្នែកដែលហូរស្រក់នៅលើកម្រាលឥដ្ឋគុក បានប្រែក្លាយជាទៅជាកម្លាំងដ៏រឹងមាំ ហើយលោក សង្ឃឹមថា ម្តាយរបស់លោក បានចែកឋានទៅដោយមោទនភាពចំពោះរូបលោកដែលមិនព្រមលក់ឧត្តមគតិជាថ្នូរនឹងសេរីភាពក្លែងក្លាយឡើយ។
ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ថ្លែងថា ជារឿងសង្វេគបំផុតដែលតុលាការ និងអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាល មិនអនុញ្ញាតឲ្យលោក យីម លាងហ៊ី បានទៅសួរសុខទុក្ខម្តាយក្នុងអំឡុងពេលគាត់កំពុងឈឺធ្ងន់ ឬយ៉ាងហោចណាស់បានទៅចូលរួមពិធីបុណ្យសពម្តាយជាលើកចុងក្រោយ។ លោក រ៉ុង ឈុន បន្តទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងយុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥រូប និងសកម្មជនផ្សេងទៀតឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីបង្ហាញពីការផ្សះផ្សាជាតិ និងរួបរួមជាតិ។ «»
ជាមួយគ្នានេះ សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ អ្នកនាង ស៊ុន រដ្ឋា ដែលកំពុងរស់នៅប្រទេសកាណាដា បង្ហោះសារលើគណនីហ្វេសប៊ុកថា នៅកម្ពុជា អ្នកការពារបរិស្ថាន និងអ្នកដែលហ៊ាននិយាយការពិត ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ ឃ្លាតឆ្ងាយគ្រួសារ និងបាត់បង់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ សូម្បីឱកាសជួបម្ដាយជាលើកចុងក្រោយក៏មិនមាន។ ប៉ុន្តែអ្នកមានអំណាចមួយចំនួន ដូចជាលោក កុក អាន ដែលរងការចោទប្រកាន់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ការជួញដូរមនុស្ស និងការលាងលុយ រហូតត្រូវបានអន្តរជាតិដាក់ទណ្ឌកម្ម បែរជានៅតែមានសេរីភាព និងអំណាចនៅក្នុងសង្គមទៅវិញ។ អ្នកនាង ស៊ុន រដ្ឋា ចាត់ទុកថា នេះគឺជាការអនុវត្តច្បាប់ដែលមានស្តង់ដារពីរ“ធ្វើបាបអ្នកគ្មានអំណាច ប៉ុន្តែលើកស្ទួយអ្នកមានឥទ្ធិពល។
ក្រៅពីនេះ ពលរដ្ឋខ្មែរទាំងក្នុងប្រទេសនិងក្រៅប្រទេស រួមទាំងសកម្មជនសង្គម និងសកម្មជននយោបាយផ្សេងទៀត ក៏បានបង្ហោះសារចូលរួមរំលែកទុក្ខចំពោះមរណភាពរបស់ម្តាយលោក យីម លាងហ៊ី ដោយក្តីអាណិតអាសូរ ព្រមទាំងកោតសរសើរចំពោះសេចក្តីក្លាហាន និងការលះបង់ដ៏ធំធេងដើម្បីយុត្តិធម៌សង្គម។
ម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះសម្ភស្ស អ៊ឹម សរសេរថា ការលះបង់សេរីភាពរបស់លោក យីម លាងហ៊ី និងយុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំងអស់ គឺជាការលះបង់ដ៏ធំធេងនិងមិនអាចបំភ្លេចបានឡើយ។ ម្ចាស់គណនីរូបនេះ បួងសួងឲ្យវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់ម្តាយលោក លាងហ៊ី បានទៅកាន់សុគតិភព និងពោរពេញដោយមោទនភាពចំពោះវីរភាពកូនប្រុសដ៏អង់អាចម្នាក់នេះ។ ម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ហេមរ៉ា អ៊ិន សរសេរថា លោកចូលរួមរំលែកទុក្ខដល់លោក យីម លាងហ៊ី និងសោកស្តាយបំផុតដែលប្រទេសខ្មែរមានមេដឹកនាំមានគំនិតគ្រួសារនិយមជ្រុល តែគ្មានគំនិតជាតិនិយម។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ ធី ប៊ុនជ័រ សរសេរបន្ទោសរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញថា កំពុងសាងបាបកម្មយ៉ាងខ្លាំងដែលចាប់ កូនគេទាំងគ្មានកំហុស ហើយថ្ងៃដែលម្តាយគេស្លាប់ ក៏មិនឲ្យចូលរួមបុណ្យសពទៀត។ ចំណែកម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកម្នាក់ទៀតឈ្មោះ វណ្ណារិន ពុធ សរសេរថា តុលាការ និងអ្នកដឹកនាំ គួរតែពិចារណាឡើងវិញចំពោះការដាក់ទោសយុវជនសង្គម បើពុំនោះទេ ការសងសឹករវាងខ្មែរនិងខ្មែរ នឹងត្រូវបន្តរហូត។
អ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមផ្សេងទៀត ក៏បង្ហាញអារម្មណ៍សោកសៅ និងខឹងសម្បារចំពោះតុលាការនិងរដ្ឋាភិបាលដែលបំបិទសិទ្ធិម្តាយនិងកូនមិនឲ្យជួបគ្នាគ្រាចុងក្រោយ។ អ្នកខ្លះទៀតតិះដៀលរបបដឹកនាំសព្វថ្ងៃនេះដូចរបបខ្មែរក្រហម។
ទាក់ទងនឹងរឿងនេះដែរ ប្រធានអង្គការសម្ពន្ធខ្មែរ ដើម្បីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសដែលមានមូលដ្ឋាននៅអូស្ត្រាលី លោក អ៊ិន ណាត បានចូលរួមរំលែក ទុក្ខដល់លោក យីម លាងហ៊ី ដែលជាវីរជនការពារបរិស្ថាន និងបង្ហាញការហួសចិត្តដែលរដ្ឋាភិបាលនិងតុលាការ មិនអនុញ្ញាតឲ្យលោកបានជួបមុខម្តាយជាលើកចុងក្រោយ។ «»
ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក អ៊ិន ណាត បន្តថា ទោះបីជាការបាត់បង់ម្តាយដោយមិនបានជួបមុខជាលើកចុងក្រោយ គឺជាស្នាមរបួសដ៏ជ្រៅបំផុតដោយគ្មានថ្ងៃជាសះស្បើយក្តី ប៉ុន្តែលោក ចាត់ទុកការលះបង់របស់យុវជន យីម លាងហ៊ី នេះ ថា ជាតម្លៃដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងជាការលះបង់ដ៏អស្ចារ្យរបស់អ្នកតស៊ូមតិ ដើម្បីយុត្តិធម៌សង្គមនិងបរិស្ថាន។ លោកយល់ថា ការលះបង់នេះ ជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ពលរដ្ឋនិងយុវជនខ្មែរឲ្យមានសេចក្តីក្លាហានហ៊ានតតាំងមិនចុះញ៉មចំពោះភាពអយុត្តិធម៌ និងហ៊ានលះបង់ដើម្បីផលប្រយោជន៍រួម៕
