កូនប្រុសសកម្មជនព្រៃឈើលោក ឈុត វុទ្ធី ដែលត្រូវបានឃាតករបាញ់សម្លាប់កាលពី១៤ឆ្នាំមុន អះអាងថា ទាល់តែប្រទេសកម្ពុជាមានមេដឹកនាំថ្មី ជំនួសគ្រួសារត្រកូលហ៊ុន ទើបគ្រួសារនិងឪពុករបស់លោកទទួលបានយុត្តិធម៌។ ចំណែក ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលបើកការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យ ដើម្បីចាប់ជនដៃដល់នៅពីក្រោយឃាតកម្មនេះ មកផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់។
កូនប្រុសរបស់សកម្មជនការពារព្រៃឈើដ៏លេចធ្លោមួយរូប ដែលត្រូវឃាតករបាញ់សម្លាប់កាលពីឆ្នាំ២០១២ និយាយថា ទោះបីជារយៈពេល ១៤ ឆ្នាំមកនេះ យុត្តិធម៌សម្រាប់ឪពុករបស់លោកនៅឆ្ងាយដូចជើងមេឃក៏ដោយ លោកជឿជាក់ថា គ្រួសាររបស់លោកនឹងទទួលបានយុត្តិធម៌ បើមានការផ្លាស់ប្ដូរមេដឹកនាំថ្មីនៅប្រទេសកម្ពុជា។
អ្នកការពារព្រៃឈើដ៏ល្បីល្បាញលោក ឈុត វុទ្ធី ត្រូវបានឃាតកបាញ់សម្លាប់នៅស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១២ ពេលលោកចុះស៊ើបអង្កេតនិងថតរូបសកម្មភាពបទល្មើសព្រៃឈើខុសច្បាប់ នៅតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញជាមួយអ្នកកាសែតពីររូបរបស់សារព័ត៌មាន ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី (The Cambodia Daily)។
ទោះបីជាសំណុំរឿងឃាតកម្មលើលោក ឈុត វុទ្ធី ត្រូវបានអាជ្ញាធរកម្ពុជាបិទបញ្ចប់ហើយក៏ដោយ ករណីឃាតកម្មនេះនៅតែធ្វើឲ្យមានការមើលឃើញផ្សេងគ្នា រវាងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនព្រៃឈើ ព្រមទាំងសមាជិកគ្រួសារជនរងគ្រោះ អំពីដំណើរការស្វែងរកយុត្តិធម៌។
កូនប្រុសលោក ឈុត វុទ្ធី គឺលោក ឆឺយ ឧត្តមរស្មី ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ថា រយៈពេល ១៤ ឆ្នាំនេះ ក្រុមគ្រួសារ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល តែងតែជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាល ស្វែងរកអ្នកនៅពីក្រោយខ្នង នៃឃាតកម្មលើឪពុករបស់លោក ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលហាក់មិនអើពើ និងមានចេតនាលាក់បាំង ឃាតកម្មនេះ។ លោកយល់ថា អ្នកដែលបញ្ជាឲ្យបាញ់សម្លាប់ឪពុករបស់លោក គឺជាអ្នកមានអំណាច កំពុងធ្វើការនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល។
លោក ឆឺយ ឧត្តមរស្មី៖ «ខ្ញុំជឿថា អ្នកដែលបញ្ជាឲ្យបាញ់ហ្នឹង គឺសុទ្ធតែអ្នកមានអំណាច ឬក៏អ្នកដែលកំពុងធ្វើការក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល។ ចំពោះខ្ញុំ គឺខ្ញុំអស់ជំនឿចិត្តជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នហ្នឹង។ ឥឡូវទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្ដូរបេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ឡើងមកក៏ដោយ ក៏មិនមានចេតនាក្នុងការរកយុត្តិធម៌ ជូនពុកខ្ញុំដែរ។ អ៊ីចឹងហើយ ពួកខ្ញុំមិនមានក្ដីសង្ឃឹម ចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ទេ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា អនាគតហ្នឹង មានការផ្លាស់ប្ដូរក្បាលម៉ាស៊ីន ហ្នឹងអាចរកយុត្តិធម៌ជូនឪពុកខ្ញុំបាន»។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយ ជុំវិញរឿងនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ និងប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានទេ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា។
របាយការណ៍របស់កងរាជអាវុធហត្ថខេត្តកោះកុង បង្ហាញថា ឃាតកបាញ់សម្លាប់ លោក ឈុត វុទ្ធី គឺជាមន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថម្នាក់ឈ្មោះ អ៊ិន រតនា ហើយនៅក្រោយបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី រួចហើយ ឈ្មោះ អ៊ិន រតនា ក៏បានបាញ់សម្លាប់ខ្លួន ឯងចំនួន ២គ្រាប់។
ទោះជាយ៉ាងណា របាយការណ៍នេះ មិនស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយអង្គហេតុ ក្នុងសាលក្រមរបស់តុលាការ ខេត្តកោះកុង ដែលចេញនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ ឡើយ។ តុលាការខេត្តនេះ រកឃើញបុរសម្នាក់ទៀត គឺលោក រ៉ាន់ បូរ័ត្ន ជាសន្តិសុខក្រុមហ៊ុន ធីមប៊ឺ ហ្គ្រីន (Timber Green) ដែលត្រូវបានតុលាការកាត់ឲ្យមានទោសជាប់ពន្ធនាគារ ២ឆ្នាំ។
តុលាការខេត្តកោះកុង ថា លោក រ៉ាន់ បូរ័ត្ន ជាអ្នកកេះកៃកាំភ្លើង បាញ់សម្លាប់ប៉េអិម ឈ្មោះ អ៊ិន រតនា ដោយអចេតនា ក្រោយលោក អ៊ិន រតនា បានបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី។ សន្តិសុខក្រុមហ៊ុន ធីមប៊ឺ ហ្គ្រីន លោក រ៉ាន់ បូរ័ត្ន ត្រូវបានតុលាការតម្រូវឱ្យជាប់គុកតែ ៦ខែ ប៉ុណ្ណោះ រួចដោះលែងឲ្យមានសេរីភាពនៅថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១២ ហើយព្យួរទោសដែលនៅសេសសល់។
ក្រុមហ៊ុន ធីមប៊ឺ ហ្គ្រីន នេះ ទទួលបានសិទ្ធិកាប់ព្រៃសម្អាតបាតអាង ដើម្បីធ្វើទំនប់ វារីអគ្គិសនីតាតៃ នៅក្នុងស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង។ មានការចុះផ្សាយពីបណ្ដាញព័ត៌មានខ្លះថា ក្រុមហ៊ុននេះ ជារបស់អ្នកឧកញ៉ា ទ្រី ភាព។ ប៉ុន្តែមានរបាយការណ៍ខ្លះថា ក្រុមហ៊ុននេះ ជារបស់អ្នកស្រី ខៀវ សស៊ីលាភ និងមន្ត្រីយោធាឈ្មោះ ហួរ ហាប់ ទោះបីជាក្រុមហ៊ុននេះ ជារបស់អ្នកណាក្នុងចំណោមអ្នកទាំងបីក៏ដោយ ក៏បុគ្គលទាំងនេះ សុទ្ធតែជាមនុស្សមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងលោក ហ៊ុន សែន។
ខួប ១៤ ឆ្នាំនៃឃាតកម្មលើលោក ឈុត វុទ្ធី ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបាននាំគ្នា រម្លឹកនូវវីរៈភាពរបស់លោកនៅលើបណ្ដាញសង្គម ដោយបង្ហោះរូបថត និងភ្ជាប់សារទាមទារយុត្តិធម៌ជូនលោក ឈុត វុទ្ធី។
ពួកគេអំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធរបើកការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ និងបញ្ចប់វប្បធម៌និទ្ទណ្ឌភាព និងយកអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវ រាល់ករណីសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការទាំងអស់ ព្រមទាំងករណីអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សដូចជាលោក ឈុត វុទ្ធី ផងដែរ មកផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់។
រីឯអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ ក៏បានចេញផ្សាយអត្ថបទខ្លីមួយ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា លើកឡើងថា យុត្តិធម៌ ទោះយូរប៉ុណ្ណា ក៏នៅតែរង់ចាំ។
លីកាដូថា ការស្លាប់របស់ លោក វុទ្ធី និងការគំរាមកំហែងដល់សកម្មជនបរិស្ថាននៅតែបន្តកើតមានឡើងជាងមួយទសវត្សរ៍ហើយ ខណៈសកម្មជនបរិស្ថាន ៥ រូប នៃចលនាមាតាធម្មជាតិ កំពុងជាប់ទោសក្នុងពន្ធនាគារជាច្រើនឆ្នាំ ព្រោះសកម្មភាពតស៊ូមតិក្នុងកិច្ចការការពារបរិស្ថាន និងសកម្មជនមួយរូបទៀត គឺលោក អ៊ុក ម៉ៅ ក៏ កំពុងជាប់បណ្ដឹងជាច្រើននៅតុលាការ ដែលបណ្តឹងទាំងនោះ ត្រូវបានធ្វើឡើង ដើម្បីបង្អាក់នូវសកម្មភាពក្នុងកិច្ចការការពារបរិស្ថានរបស់លោក។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត លើកឡើងថា នៅក្នុងអំពើឃាតកម្មលើលោក ឈុត វុទ្ធី ទោះបីជាមានយុវជនម្នាក់ឈ្មោះ រ៉ាន់ បូរ័ត្ន ត្រូវបានតុលាការខេត្តកោះកុងកាត់ទោស ពាក់ព័ន្ធករណីបាញ់សម្លាប់យោធាឈ្មោះ អ៊ិន រតនា ដែលបានសម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី ក៏ដោយអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអន្តរជាតិ មើលឃើញថា ការស៊ើបអង្កេតលើសំណុំរឿងនេះ នៅមិនទាន់ច្បាស់លាស់នៅឡើយ ពីព្រោះរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតនៃឃាតកម្មលើលោក ឈុត វុទ្ធី មានការប្រែប្រួលច្រើន។
លោក អំ សំអាត៖ «អ៊ីចឹងអង្គការសង្គមស៊ីវិល នៅតែអំពាវនាវទៅដល់អាជ្ញាធរ ក៏ដូចជារដ្ឋាភិបាលបន្តនូវការស៊ើបអង្កេត ទៅលើករណីការបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី នេះ ដើម្បីរកយុត្តិធម៌ពេញលេញជូនលោក ឈុត វុទ្ធី និងក្រុមគ្រួសារ ក៏ដូចជាអ្នកពាក់ព័ន្ធយកទៅអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីបំបាត់នូវនិទ្ទណ្ឌភាព ក៏ដូចជា បង្កើននៅភាពយុត្តិធម៌សម្រាប់លោក ឈុត វុទ្ធី និងក្រុមគ្រួសារ»។
ជាមួយគ្នានេះ នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាលោក សេង សុវឌ្ឍនា និយាយក្នុងអត្ថបទខ្លីថា អាជ្ញាធរត្រូវតែខិតខំធ្វើយ៉ាងណា ដើម្បីបញ្ឈប់ការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងការពារអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញនានា។
ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាល ឬអាជ្ញាធរ បញ្ឈប់ការរំលោភបំពាន និងបំភិតបំភ័យលើសកម្មជនការពារបរិស្ថាននិងព្រៃឈើ ព្រមទាំងទាមទារឱ្យដោះលែងសកម្មជននៃចលនាមាតាធម្មជាតិជាបន្ទាន់ និងឥតលក្ខខណ្ឌ ដោយថា កិច្ចការពារបរិស្ថាន មិនមែនជាបទល្មើសនោះទេ៕
