អ្នកឃ្លាំមើលរិះគន់ថា ក្រសួងការបរទេសអសកម្ម និងជួយបិទបាំងភាពកម្សោយរបស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាយោធា ថៃឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ។ ការលើកឡើងនេះ ក្រោយពីក្រសួងការបរទេស មិនបានដាក់ពាក្យប្ដឹងយោធាថៃនោះទេ ដោយគ្រាន់តែ ចេញលិខិតប្រឆាំងនឹងយោធាថៃ ដែលបានបំផ្លិចបំផ្លាញរូបសំណាក់ ព្រះវិស្ណុ ដាក់ពង្រាយកុងតឺន័ររារាំងអ្នកភូមិមិនឱ្យត្រឡប់ទៅភូមិកំណើតវិញ និងការសាងសង់ លេណដ្ឋានច្រើននៅក្នុងតំបន់បឹងត្រកួន។
អ្នកឃ្លាំមើល និងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងថា ចាប់តាំងពីយោធាថៃ បើកការឈ្លានពានកម្ពុជា អស់ចំនួន២ លើកមកក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ហាក់គ្មានវិធានការអ្វីសោះ ក្រៅតែពីការចេញលិខិតថ្កោលទោសប្រឆាំង និងអំពាវនាវឱ្យយោធាថៃ បញ្ឈប់ការឈ្លានពាន និងការបំផ្លិចបំផ្លាញ មកលើផ្ទះសម្បែងរបស់អ្នកភូមិ បើទោះជាកម្ពុជា មានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ ប្ដឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិក្ដី។
ករណីនេះហើយ បានជាអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម និងនយោបាយ រិះគន់ថា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ដែលនាំដោយ លោក ប្រាក់ សុខុន គឺ គ្រាន់តែជាស្ថាប័នគម្របកិច្ចចាំតែចេញលិខិតប្រឆាំង និងថ្កោលទោសថៃ ដើម្បីលួងលោមចិត្តពលរដ្ឋខ្មែរ កុំឱ្យខឹងសម្បា នឹងរដ្ឋាភិបាលបក្សកាន់អំណាច ខណៈ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត រងការរិះគន់ថា ជាមេដឹកនាំ «អសមត្ថភាព»។
អ្នកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វ៉ន់ ចាន់ឡូត ប្រាប់អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា ថាការដែលភាគីកម្ពុជា ចេញលិខិតប្រឆាំងនឹងទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជាជាថ្មីនេះ គ្មានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ ព្រោះថាយោធាថៃ បានចាត់ទុកពួកគេថា ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាមឈ្លានពានកម្ពុជា រីឯ កម្ពុជាគឺជាអ្នកចាញ់សង្គ្រាម។ ដូច្នេះលោកថា គ្មានហេតុផលអ្វី ដែលថៃត្រូវមកស្ដាប់កម្ពុជា នោះឡើយ។ លោកចាត់ទុក ការតវ៉ាទៅថៃនេះថា គឺគ្រាន់តែជារបៀបស្អំចិត្តពលរដ្ឋ កុំឱ្យបន្តចោទ រដ្ឋាភិបាលថា មិនបានធ្វើអ្វីសោះ។
លោក វ៉ន់ ចាន់ឡូត៖ «ការចេញលិខិតនេះគ្រាន់តែជាការស្អំចិត្តប្រជាជន ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីកុំឱ្យខឹងខ្លាំងពេកចំពោះភាពបរាជ័យរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំពោះកិច្ចការពារដែនអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដី ពីការឈ្លានពានរបស់ភាគីថៃ។ វាជារឿងគួរឱ្យសោកស្ដាយបំផុតដែល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបានបង្ហាញពីឥរិយាបថពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខប្រជាជាតិរបស់ខ្លួនសូម្បីតែដាក់ ពាក្យប្ដឹងទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ»។
ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការ អន្តរជាតិកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករា បានចេញសេចក្ដីប្រកាសតវ៉ាប្រឆាំងនឹងយោធាថៃ ចំពោះ ទង្វើដែលដើរផ្ទុយទៅនឹងវិធានការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង ដែលមានចែងក្នុងចំណុចទី១ នៃសេចក្ដីប្រកាសរួមរបស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែន ទូទៅ (GBC) កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
ក្នុងនោះ យោធាថៃ បានធ្វើ សកម្មភាពបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ អធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមករា រួមមាន ការតម្កល់ រូបសំណាកព្រះពុទ្ធនៅលើទីតាំងរូបសំណាកបដិមា ព្រះវិស្ណុ ដែលត្រូវ បានបំផ្លាញដោយយោធាថៃ នៅតំបន់អានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ ហើយការដាក់ពង្រាយកុងតឺន័ររាំងផ្លូវអ្នកភូមិ នៅតំបន់បឹងត្រកួន ស្រុកថ្មពួកខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មិនឱ្យ ត្រឡប់ចូលទៅរស់នៅក្នុងភូមិកំណើតវិញ។ មួយវិញទៀត យោធាថៃបានសាងសង់លេណដ្ឋាន ដោយប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ នៅតំបន់បឹងត្រកួនផងដែរ។
ទន្ទឹមគ្នានោះ កម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យប្រទេសថៃ អនុវត្តឱ្យបានពេញលេញ និងស្មោះត្រង់ចំពោះសេចក្ដីប្រកាសរួម របស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដើម្បី កាត់បន្ថយភាពតានតឹង កសាងទំនុកចិត្ត និងការជឿជាក់ព្រមទាំងស្ដារសន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ បន្ថែមពីនោះកម្ពុជាប្ដេជ្ញាចិត្តយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយភាគីថៃ ដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ដែលមានស្រាប់ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ថា «ព្រំដែនមិនត្រូវបានកែប្រែដោយប្រើកម្លាំងឡើយ»។
អ្នកភូមិ រស់នៅតំបន់បឹងត្រកួន ពួកគាត់បានត្រឹមដេកកើតទុក្ខ នៅពេលឃើញយោធាថៃបន្ត ជួសឆាយ និងដុតបំផ្លាញ ផ្ទះសម្បែងជាបន្ទាប់បន្ទាប់។ ក្នុងនោះ អ្នកភូមិត្រពាំងសំរោង ឃុំគោករមៀត កញ្ញា ល សុខប៉ាវ បានលើកឡើងថា ចាប់តាំងពីថៃបានកាន់កាប់តំបន់បឹងត្រកួន មកយោធាថៃ បានបន្តដុតផ្ទះអ្នកភូមិចោល ដោយគ្មានការខ្លាចរអា អ្វីនោះទេ ខណៈអ្នកភូមិបានត្រឹមតែដេកយំ តូចចិត្ត ព្រោះមិនដឹងត្រូវធ្វើបែបណា ចំណែករដ្ឋាភិបាល ក៏គ្មានវិធានការអ្វីជាដុំកំភួនសោះ។
កញ្ញា ល សុខប៉ាវ៖ «ឃើញអ៊ីចឹងទៅវាណែន ហើយធ្វើអីអត់បាន!។ ឃើញស្ងាត់ទៅៗ អត់មានដំណោះស្រាយ។ ដំណោះស្រាយថាមានឱ្យពួកខ្ញុំ តែមិនទាន់ឮដំណឹងអីមក វាស្ងាត់ជ្រាប បណ្ដោយ។ ដល់ពេលអ៊ីចឹងទៅ ខ្ញុំទ្រាំអត់បាន ខ្ញុំក៏ផុសទៅ បើទោះជាសារនោះបានឮដល់គាត់ ឬអ្នកកាន់ហ្វេសប៊ុក របស់សម្ដេចគាត់បានឃើញ ឬរាយការទៅស្ដេចឬអត់នោះជារឿងរបស់គាត់។ ប៉ុន្តែ សំខាន់ខ្ញុំចង់ឱ្យគាត់ឃើញពីការលំបាករបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំជាប្រជាពលរដ្ឋផ្ទាល់នៅតំបន់បឹងត្រកួនហ្នឹង»។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន លើកឡើងថា ការតវ៉ាប្រឆាំងថៃរបស់ក្រសួងការបរទេស គ្មានប្រយោជន៍ឡើយ ហើយករណីនេះ គឺធ្វើឡើងគ្រាន់តែដើម្បីលាក់បាំងភាពកម្សោយ របស់មេដឹកនាំ ត្រកូល«ហ៊ុន»។ លោកហ៊ានភ្នាល់ដាក់ជីវិតថា ក្រោមដឹកនាំរបស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ទឹកដីចំនួន៤១តាំង ដែលលោកអះអាងថា បានបាត់បង់ ក្រោយចប់សង្គ្រាម២១ថ្ងៃ នឹងពុំទទួលបាន មកកម្ពុជាវិញនោះទេ ដរាបណា កម្ពុជាមិនប្ដឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ។ លោកអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋឈប់ជឿនយោបាយបោកប្រាស់ ហើយនាំគ្នាតវ៉ាជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឱ្យប្ដឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ នោះជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុត។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ស្នើឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងរកដីផ្សេង កន្លែងផ្សេង ធ្វើផ្ទះធ្វើសម្បែងនៅទៅនោះវា ល្អជាង ព្រោះខ្ញុំហ៊ានភ្នាល់ដាក់ជីវិត ដី៤០ទីតាំង បើត្រកូលហ៊ុន កាន់អំណាច គឺ១០០ភាគរយមិនអាចទាមទារបាននោះទេ។ ទល់តែមានមេដឹកនាំថ្មីដែលគេមានសមត្ថភាពដើម្បីប្ដឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ ICJ នោះទើបបានទទួលដីនោះមកវិញ។ បើសិនត្រកូលហ៊ុន កុំថាឡើយ ១ឆ្នាំ ២ឆ្នាំ ១០ឆ្នាំ ២០ឆ្នាំទៀត ក៏មិនអាចទាមទារដីនោះបានមកវិញដែរ»។
ទោះជាយ៉ាងណា ចាប់តាំងពីយោធាថៃបានឈ្លានពានកម្ពុជាមក គេឃើញថា ទាំងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំង នៅក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក ហើយនិងប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់និន្នាការ នៅតាមបណ្ដាប្រទេសនានា ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និង ប្រជាពលរដ្ឋនៅប្រទេសបារាំង ជាដើម បាននាំគ្នាតវ៉ាប្រឆាំងនឹងអំពើឈ្លានពាន របស់យោធាមកលើកម្ពុជា។
ទន្ទឹមគ្នានោះ ពួកគាត់បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវប្ដឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC រួមនិងប្ដឹងទៅកាន់ហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ ព្រោះយល់ថា មានតែជម្រើសមួយនេះគត់ ដែលកម្ពុជាអាចឈ្នះភាគីថៃ ដោយសន្តិវិធី ប៉ុន្តែ ទោះជាយ៉ាងណា មកទល់ពេលនេះរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ហាក់គ្មានជំហរច្បាស់លាស់សោះ ក្នុងការប្ដឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋ ខកចិត្តជាខ្លាំង ហើយបន្តរិះគន់ រដ្ឋាភិបាលថា ជាជនកំសាក គិតតែអំណាច ជាងផលប្រយោជន៍ជាតិ៕
