ស្ថានទូតអាមេរិកស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបើកលំហសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានដល់ពលរដ្ឋខ្មែរឱ្យបានទូលំទូលាយ ដូចជា ការជួបប្រជុំដោយសន្តិវិធី និងការបញ្ចេញមតិ ដោយសេរី ជាដើម។ ការលើកឡើងនេះ ស្របពេល ស្ថានទូតអាមេរិកសាទរចំពោះការលើកលែងទោស ដល់លោក កឹម សុខា។
ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ដោយរៀបរាប់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកស្វាគមន៍ការដោះលែង លោក កឹម សុខា ឱ្យរួចផុតពីការឃុំខ្លួននៅក្នុងផ្ទះ រយៈពេល២៧ឆ្នាំ។ សហរដ្ឋអាមេរិក បញ្ជាក់ថាកន្លងទៅ តែងបានអំពាវនាវ ជាបន្តបន្ទាប់ ឱ្យដោះលែង លោក កឹម សុខា ហើយអាមេរិក នៅតែរក្សាជំហរថា ការផ្ដន្ទាទោសលោក កឹម សុខា ដោយចោទសហរដ្ឋអាមេរិក ថាជាប់ពាក់ព័ន្ធ ក្នុងសកម្មភាព ប្រឆាំងនឹង រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានោះ គឺ «គ្មានមូលដ្ឋាន»ត្រឹមត្រូវ។
ស្ថានទូតនៃប្រទេសមហាអំណាចមួយនេះ ចាត់ទុកការ ការដោះលែងលោក កឹម សុខា គឺជាការវិវឌ្ឍវិជ្ជមានមួយ ហើយអាមេរិក នៅតែបន្តអំពាវនាវ ដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឱ្យធានាថា ពលរដ្ឋខ្មែរមានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញ ក្នុងការជួបប្រជុំដោយសន្តិវិធី និង សេរីភាព ក្នុងការបញ្ចេញមតិ ដោយគ្មានការរឹតត្បិតពីសំណាក់អាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ។
លោក កឹម សុខា កាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវបាន តុលាការ ផ្ដន្ទាទោស ឱ្យជាប់ឃុំក្នុងផ្ទះរយៈពេល២៧ឆ្នាំពី បទសន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេសពោលគឺ សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលត្រកូល«ហ៊ុន» ខណៈការចោទប្រកាន់នេះ រងការរិះគន់ថា ធ្វើឡើងតាម បញ្ជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីឆ្លៀតឱកាស ក្ដោបក្ដាប់អំណាច តែម្នាក់ឯង។
ថ្មីៗនេះ បន្ទាប់ពីមានការដោះលែង លោក កឹម សុខា បណ្ដាស្ថានទូតប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យជាច្រើន ដូច បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន អង់គ្លេស និង ស្ថានទូតកាណាដា ជាដើម ក៏បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ព្រោងព្រាត ដោយចាត់ទុកការលើកលែងទោស លោក កឹម សុខា គឺជាជំហានវិជ្ជមានមួយផ្នែកប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ ពួកគេសោកស្ដាយដែលតុលាការក្រុងភ្នំពេញ បន្តដកហូតសិទ្ធិធ្វើនយោបាយអស់មួយជីវិតរបស់លោក កឹម សុខា។ ជាមួយគ្នានោះ ពួកគេបានទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវតែបង្ហាញភាពស្មោះត្រង់ក្នុងការស្ដារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញ តាមរយៈការដោះលែង អ្នកទោសនយោបាយ សកម្មជនបរិស្ថាន និងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សជាដើម។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភា លោក ជា ធីរិទ្ធ ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា ការលើកលែងទោស លោក កឹម សុខា គឺធ្វើឡើង ព្រោះរដ្ឋាភិបាលអាណិតអាសូរដល់លោក កឹម សុខា ដែល ម្ដាយកំពុងតែឈឺធ្ងន់ ដូច្នេះ ការដោះលែង គឺដើម្បីផ្ដល់ឱកាស ឱ្យលោកបានទៅមើលថែម្ដាយជាលើកចុងក្រោយ ដូច្នេះ លោកថា ការទាមទារលើសពីនេះទៀតជាគំនិត «ចង្អៀតចង្អល់»។
លោក ជា ធីរិទ្ធ៖ «សម្រាប់មនុស្សដែលមានទស្សនៈជ្រុលនិយម ឬចង្អៀតចង្អល់ ធ្វើអ្វីក៏មិនត្រូវចិត្តពួកគេដែរ ដូច្នេះ ករណីនេះ ប្រសិនបើព្រះកូណាមិនលើកលែងទោសលោក កឹម សុខាទេ ពួកគេរិះគន់វាយប្រហារ។ ពីមុនគេឱ្យលើកលែងទោសលោក កឹម សុខា ឱ្យបានទៅជួបម្ដាយ និងមើលថែម្ដាយ ដល់ពេល បានលើកលែងទោសលោក កឹម សុខា ឱ្យមានសេរីភាព អាចដើរហើយ ទៅជួបមើលម្ដាយបានដំណាក់កាលចុងក្រោយ ពួកគេរឿងផ្សេងទៀត។ នេះពុំមែនជារឿងថ្មីទេ នេះជាគំនិតបែប ចង្អៀតចង្អល់»
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាហាក់មិនបានបង្ហាញឆន្ទៈពិតប្រាកដ ក្នុងការស្ដារនូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនោះទេ បើទោះជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក ហ៊ុន សែន បានដឹងច្បាស់ថា ក្រោយពីលើកលែង លោក កឹម សុខា ទទួលបានការសាទរពីសំណាក់បណ្ដាទូតបរទេស និងពលរដ្ឋគ្រប់និន្នាការនយោបាយក្ដី ក៏លោក នៅតែរក្សា របៀបដឹកនាំកៀបសង្កត់ និងចាប់ពលរដ្ឋដាក់ពន្ធនាគារ តាមអំពើចិត្ត ដោយមិនខ្វល់រឿងផ្សះផ្សាជាតិ និងឯកភាពជាតិ ដូចដែល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអះអាងនោះទេ។
អនុប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ដីធ្លី និងធនធានធម្មជាតិ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) លោក យិន ម៉េងលី យល់ឃើញថា ការដែលបណ្ដាស្ថានទូតប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ រួមនឹងសហរដ្ឋអាមេរិកផង អំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យស្ដារនូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងបើកលំហសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន ដល់ពលរដ្ឋ ភ្ជាប់ជាមួយនឹងករណី លោក កឹម សុខា គឺឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញថា ពួកគេ មិនទាន់ជឿថា កម្ពុជានឹងគោរពសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញនោះទេ។ ដូច្នេះលោកថា រដ្ឋាភិបាល គួរតែពិចារណាលើសំណើទាំងអស់របស់សហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីយកមកអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសប្រកបដោយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និង លើកកម្ពស់យុត្តិធម៌សង្គមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
លោក យិន ម៉េងលី៖ «ប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ និងមហាអំណាចផ្សេងៗបានស្នើសុំ ដល់រដ្ឋាភិបាលនេះជារឿងមួយ ដ៏ល្អ។ រដ្ឋាភិបាលគួរតែយកមកពិចារណារាល់សំណើរបស់ប្រទេសទាំងអស់ហ្នឹង ដើម្បីបង្កើនទំនាក់ទំនងឱ្យបានល្អថែមទៀត ដើម្បីមុខមាត់កម្ពុជាយើងដែរ»។
នាយកអង្គការតស៊ូមតិសិទ្ធិមនុស្ស និងការងារអាស៊ីអន្តរជាតិ (AHRLA) លោក ហ្វីល រ៉ូបឺតសុន បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី កាលពីថ្ងៃទី២៩ ឧសភា ថា ករណី លោក កឹម សុខា មិនគួរត្រូវបានចោទប្រកាន់ ទាល់តែសោះព្រោះលោកគ្មានកំហុសនោះទេ ដូច្នេះ ការដោះលែង លោកឱ្យនៅក្រៅឃុំ គ្រាន់តែជាការបន្ធូរបន្ថយការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សប្រឆាំងនឹងលោក កឹម សុខា បានមួយផ្នែក ប៉ុន្តែ សិទ្ធិជាពលរដ្ឋពេញលេញ នៅតែត្រូវបានដកហូតដដែល។
អ្នកជំនាញផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិរូបនេះ ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គួរតែបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់ របស់ខ្លួន ដោយដោះលែងអ្នកទោស ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនជាង១០០នាក់ ដោយសារតែការ អនុវត្តសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយរបស់ពួកគាត់ ដោយចាប់ផ្ដើមពី សកម្មជនមាតាធម្មជាតិចំនួន៥នាក់ ព្រោះក្រុមយុវជនការពារបរិស្ថានទាំងនេះកន្លងទៅ គ្រាន់តែបានបញ្ចេញមតិ និងរៀបចំ ការតវ៉ា ដោយសន្តិវិធី ដើម្បីទាមទារឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ការពារបរិស្ថាន និងបញ្ឈប់គម្រោង បំផ្លិចបំផ្លាញនានាដែលប្រព្រឹត្តដោយឧកញ៉ា និង អ្នកមានអំណាចខិលខូចមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ៕
