មន្ត្រីសង្គមសង្គមស៊ីវិល ព្រួយបារម្ភពីការរំលោភសិទ្ធិ និងការរីករាលដាលនៃជំងឺឆ្លងដល់អ្នកជាប់ឃុំកាន់តែច្រើន ខណៈពន្ធនាគារមានភាពចង្អៀតណែន។ ការព្រួយបារម្ភនេះ បន្ទាប់ពីអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារបានបង្ហាញរបាយការណ៍ពីចំនួនអ្នកជាប់ឃុំនៅទូទាំងប្រទេសមានការកើនឡើងខ្លាំងក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ។
មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស លើកឡើងថា ចំនួនកើនឡើងនៃអ្នកជាប់ឃុំ និងអ្នកទោសក្នុងពន្ធនាគារអាចបង្កជាជំងឺឆ្លង និងបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ដល់អ្នកជាប់ឃុំកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ ហើយការផ្ទេរអ្នកទោស ឬអ្នកជាប់ឃុំពីមន្ទីរឃុំឃាំងមួយទៅមន្ទីរឃុំឃាំងមួយទៀតមិនមែនជាដំណោះស្រាយល្អក្នុងការកាត់បន្ថយភាពចង្អៀតណែននេះឡើយ។
ការលើកឡើងនេះ គឺក្រោយពេលដែលអគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារលោក ឈន សាណាត បានថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ ឆមាសទី១ កាលពីថ្ងៃទី០៤ កក្កដា ថា ចំនួនអ្នកជាប់ឃុំ និងអ្នកទោសនៅទូទាំងប្រទេសបានបន្តកើនឡើងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ លោកអះអាងថា ការកើនឡើងនៃចំនួនជនជាប់ឃុំនេះបណ្តាលមកពីការរឹតបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងការដាក់ចេញនូវវិធានការណ៍នានាពាក់ព័ន្ធការបង្ក្រាបប្រតិបត្តិការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Scam Online) បទល្មើសគ្រឿងញៀន និងក្រុមក្មេងទំនើងជាដើម។
លោក ឈន សាណាត ទទួលស្គាល់ថា ភាពចង្អៀតណែននៅតាមពន្ធនាគារជាដើមចមដែលបង្កការលំបាកក្នុងការរៀបចំការឃុំឃាំង និងអនុវត្តមិនបានពេញលេញក្នុងការបែងចែកអ្នកជាប់ឃុំទៅតាមប្រភេទបទល្មើសនីមួយៗ ដូចជាកម្រិតហានិភ័យផ្នែកសន្តិសុខ និងមិនអាចបែងចែកដាច់ដោយឡែកសម្រាប់អ្នកមានជំងឺឆ្លងបានឡើយ។
មន្ត្រីគ្រប់គ្រងពន្ធនាគាររូបនេះ ឲ្យដឹងទៀតថា ការឃុំឃាំងអ្នកជាប់ឃុំ និងអ្នកទោសនៅក្នុងបន្ទប់ចង្អៀតណែនតែមួយមានគ្នាច្រើន បង្កឲ្យអ្នកជាប់ឃុំទាំងនោះ មានសម្ពាធផ្លូវចិត្ត ភាពតានតឹងរហូតចង់ធ្វើអត្តឃាតខ្លួនឯង មានអារម្មណ៍ចង់រត់គេច ចង់បង្កបាតុកម្មឬកុបកម្មក្នុងពន្ធនាគារជាពិសេសគឺជនជាប់ឃុំដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ មានបំណងចង់រត់គេច ឬមានបំណងប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មជាដើម។
លោក ឈន សាណាត៖ «ជនជាប់ឃុំមុខសញ្ញាពិសេស កម្រិតគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ដល់សន្តិសុខតែងតែរិះរកមធ្យោបាយឬឱកាសធ្វើសកម្មភាពលួចរត់គេចខ្លួន ឬទំនាក់ទំនងប្រព្រឹត្តបទល្មើសផ្សេងៗ។ បញ្ហានេះបង្កផលអវិជ្ជមានដល់ការងារជាសារវ័នក្នុងការស្តានីតិសម្បទាដល់ជនជាប់ឃុំ។ សមាមាត្ររវាងជនជាប់ឃុំនិងមន្ត្រីនៅតែមានគម្លាតឆ្ងាយពីគ្នា។ បច្ចុប្បន្នមន្ត្រីម្នាក់គ្រប់គ្រងជនជាប់ឃុំចន្លោះពី២០នាក់ទៅ២៥នាក់ តាមពន្ធនាគារនិងមណ្ឌលដែលមានភាពចង្អៀតណែន»។
បច្ចុប្បន្នចំនួនជនជាប់ឃុំ និងអ្នកទោសសរុបមានចំនួនជិតប្រាំពីរម៉ឺន (៦៧ ៦៧៧)នាក់ ក្នុងនោះ មានស្ត្រីជាង បួនពាន់ប្រាំរយ (៤ ៥៣០)នាក់ អនីតិជនចំនួនជាងបីពាន់ (៣ ០៤៧)នាក់ និងជនបរទេសចំនួនជាង ប្រាំពីរពាន់បួនរយ (៧ ៤៣៤)នាក់ ដែលកំពុងឃុំឃាំង។
ក្នុងនោះបទល្មើសពាក់ព័ន្ធគ្រឿងញៀនមានចំនួនច្រើនជាងគេ គឺ៥១ភាគរយនៃអ្នកជាប់ឃុំសរុបទាំងអស់។ ចំណែកអ្នកដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាមានចំនួនជិត ២.៦០០ (ពីរពាន់៦០០) នាក់។
នាយករងទទួលបន្ទុកផ្នែកឃ្លាំមើល និងការពារសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ទោះបីរដ្ឋាភិបាលដាក់ចេញនូវវិធានការមួយចំនួន ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពចង្អៀតណែននេះក្តី ប៉ុន្តែមន្ត្រីនៅតាមពន្ធនាគារ និងបន្ទប់ឃុំឃាំង គឺនៅមានកម្រិតតិចនៅឡើយធៀបនឹងអ្នកជាប់ឃុំទាំងនោះ។ លោកថា ភាពចង្អៀតណែនអាចធ្វើឲ្យអ្នកជាប់ឃុំមានជំងឺថប់អារម្មណ៍ដែលអាចបង្កជាជំងឺសម្ពាធឈាម ជាពិសេសអ្នកដែលមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃគឺងាយរងគ្រោះ ហើយកត្តាបរិស្ថាន ចំណីអាហារក៏ជាផ្នែកមួយផងដែរ។
លោកបន្ថែមទៀតថា ការអូសបន្លាយនៃសំណុំរឿងរបស់អ្នកជាប់ឃុំពីតុលាការក៏ជាហេតុបង្កឲ្យមានការកកស្ទះ និងចង្អៀតណែននៅក្នុងពន្ធនាគារផងដែរ។ លោកលើកឡើងថា តុលាការត្រូវតែពិនិត្យពិចារណាឲ្យបានត្រឹមត្រូវលើសំណុំរឿងរបស់អ្នកជាប់ឃុំទាំងនោះ ជាពិសេសលើអ្នកដែលបញ្ចេញមតិលើបណ្ដាញសង្គម ដែលបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន។ លោក អំ សំអាត ថា តុលាការមិនគួរអូសបន្លាយសំណុំរឿងរបស់សកម្មជនទាំងនោះ ឬគួរពិចារណាដាក់ឲ្យនៅក្រៅឃុំ ដើម្បីបញ្ចៀសការរិះគន់ពីមជ្ឈដ្ឋានជាតិ និងអន្តរជាតិ និងបញ្ចៀសការកកស្ទះនៅក្នុងពន្ធនាគារ។
លោក អំ សំអាត៖ «គោលការណ៍សំខាន់មួយទៀតគឺគោលការណ៍សេរីភាពដែលមានចែង។ ការឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នវាជាការចាំបាច់ហើយនឹងជម្រើសចុងក្រោយ។ អញ្ចឹងបច្ចុប្បន្នអាការឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នហ្នឹងវាច្រើន អញ្ចឹងតុលការគួរតែពិនិត្យមើលថា បទល្មើសណាដែលអាចអនុញ្ញាតឲ្យនៅក្រៅឃុំបណ្ដោះអាសន្ន ហើយស្ថិតក្រោមលក្ខខណ្ឌនៃការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការ ហើយបន្តនីតិវិធី អាហ្នឹងក៏វាជាការកាត់បន្ថយនៃការឃុំខ្លួនអឺចង្អៀតណែននោះ»។
កន្លងមកអង្គការសិទ្ធិមនុស្សជាតិ និងអន្តរជាតិតែងតែលើកឡើងពីក្ដីកង្វល់ពីភាពណែនតាន់តាប់ក្នុងពន្ធនាគារ និងបញ្ហាលំបាកផ្សេងៗ ហើយបានទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយបញ្ហានេះ ជាបន្តបន្ទាប់។ ចំណែកសាច់ញាតិជនជាប់ឃុំមួយចំនួន ក៏បានស្នើដល់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ ដើម្បីបំបែកអ្នកជាប់ឃុំកុំឱ្យរស់នៅចង្អៀតណែនជាមួយគ្នាក្នុងបន្ទប់តូចចង្អៀត ព្រមទាំងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងផ្តល់គ្រឿងបរិក្ខារដូចជា កង្ហារឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីរួមចំណែកការពារសុខភាពរបស់អ្នកជាប់ឃុំ កុំឱ្យកាន់តែទ្រុឌទ្រោមផងដែរ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលននៅតែមិនអាចទប់ស្កាត់ការកកស្ទះនិងចង្អៀតណែននេះបានឡើយ៕
