សមាជិកព្រឹទ្ធសភាជប៉ុន បានលើកឡើងថា តួនាទីរបស់ប្រទេសជប៉ុនក្នុងការជំរុញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជានៅតែមានសារៈសំខាន់ ខណៈការធ្លាក់ចុះនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការរឹតត្បិតសេរីភាពនៅកម្ពុជា កំពុងបង្កផលប៉ះពាល់មិនត្រឹមតែដល់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្នុងប្រទេសប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងដល់ពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅប្រទេសជប៉ុនផងដែរ។
សមាជិកព្រឹទ្ធសភាជប៉ុន អ្នកស្រី សាគូរ៉ា អ៊ូជីកូស៊ី (Sakura Uchikoshi) បានថ្លែងបែបនេះ បន្ទាប់ពីបានជួបជាមួយប្រមុខដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យកម្ពុជា ២៣ តុលា លោក សម រង្ស៊ី នៅក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាលមួយដែលរៀបចំឡើងនៅអគារការិយាល័យសមាជិកព្រឹទ្ធសភាជប៉ុន កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦។
លោក សម រង្ស៊ី បានបង្ហោះសារនៅលើហ្វេសប៊ុកថា អ្នកស្រី សាគូរ៉ា អ៊ូជីកូស៊ី បានសរសេរក្នុងសេចក្តីប្រកាសរបស់ខ្លួនថា បញ្ហាប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាមិនមែនជាបញ្ហារបស់ប្រទេសមួយដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីជប៉ុននោះទេ។ អ្នកស្រីបានលើកឡើងថា ការបំផ្លាញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋក្នុងប្រទេស ហើយក៏អាចឆ្លងដែនទៅគំរាមកំហែងដល់សុវត្ថិភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ប្រជាជនប្រទេសដទៃទៀតផងដែរ។
ក្នុងជំនួបនោះ លោក សម រង្ស៊ី បានអរគុណប្រទេសជប៉ុន ដែលបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ និងបានចូលរួមចំណែកក្នុងដំណើរការស្វែងរកសន្តិភាព និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ លោកក៏បានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្ថានភាពនយោបាយបច្ចុប្បន្ន ដោយលើកឡើងថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបានដើរថយក្រោយយ៉ាងខ្លាំង ទោះបីកម្ពុជាទទួលបានការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ រួមទាំងជប៉ុនក៏ដោយ។
តាមការរៀបរាប់របស់អ្នកស្រី អ៊ូជីកូស៊ី លោក សម រង្ស៊ី បានលើកឡើងពីការផ្ទេរអំណាចក្នុងគ្រួសារត្រកូលហ៊ុន និងអ្នកនយោបាយបក្សកាន់អំណាច ការចាប់ខ្លួនអ្នករិះគន់រដ្ឋាភិបាល ការខ្វះការធានាសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងការខ្វះឯករាជ្យភាពរបស់ប្រព័ន្ធតុលាការ។ អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា លោក សម រង្ស៊ី បានលើកឡើងពីបញ្ហាទាំងនេះយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងជំនួប។
អ្នកស្រីក៏បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះបញ្ហាឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ដែលលោក សម រង្ស៊ី បានលើកឡើងថា កម្ពុជាបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសកម្មភាពឆបោក ហើយយុវជនមកពីប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំងជប៉ុន ត្រូវបានបង្ខំឱ្យចូលរួមក្នុងសកម្មភាពខុសច្បាប់ទាំងនោះ។ ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះទាំងនោះ មានអ្នកដែលត្រូវបានចាប់ជំរិត ឬជួញដូរមនុស្ស និងបង្ខំឱ្យប្រព្រឹត្តបទល្មើស។
អ្នកស្រី អ៊ូជីកូស៊ី បានចាត់ទុកថា បញ្ហានេះបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ឆ្លងដែននៃការខ្វះនីតិរដ្ឋ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។ អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ប្រទេសជប៉ុននៅតែមានតួនាទីធំធេងក្នុងការជួយជំរុញឱ្យកម្ពុជាវិលត្រឡប់ទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។
ចំណុចមួយទៀតដែលអ្នកស្រីលើកឡើង គឺស្ថានភាពរបស់យុវជនខ្មែរដែលកំពុងរស់នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន។ អ្នកស្រីបានឱ្យដឹងថា យុវជនទាំងនោះបានចូលរួមក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាល ហើយមួយចំនួនមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតវិញបានដោយសារស្ថានភាពនយោបាយនៅកម្ពុជា។
អ្នកស្រីបានអះអាងថា បន្ទាប់ពីពិធីបញ្ចប់ យុវជនមួយចំនួនបានប្រាប់អ្នកស្រីថា ក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេនៅកម្ពុជាពេលខ្លះប្រឈមនឹងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងការគំរាមកំហែង ដោយសារពួកគេចូលរួមសកម្មភាពទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់កម្ពុជានៅប្រទេសជប៉ុន។ ក្នុងចំណោមយុវជនទាំងនោះ ក៏មានអ្នកកំពុងដាក់ពាក្យស្នើសុំឋានៈជាជនភៀសខ្លួនផងដែរ។
អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា បញ្ហានេះធ្វើឱ្យប្រទេសជប៉ុនត្រូវពិចារណាថា តើខ្លួនអាចការពារមនុស្សដែលប្រឈមនឹងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយសារការទាមទារប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនបានយ៉ាងដូចម្តេច។ អ្នកស្រីមានបំណងលើកយកបញ្ហានេះទៅពិភាក្សានៅក្នុងគណៈកម្មាធិការកិច្ចការច្បាប់នៃព្រឹទ្ធសភា ដែលអ្នកស្រីជាសមាជិក។
ពិធីជួបសំណេះសំណាលនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាចម្រុះគណបក្សចំនួនបួនរូប រួមមានអ្នកស្រី ហ៊ីរ៉ូអិ ម៉ាគីយ៉ាម៉ា លោក មិឈិហ៊ីរ៉ូ អ៊ីស៊ីបាស៊ី លោក ខេនជិ អ៊ីសេហ្សាគិ និងអ្នកស្រី អ៊ូជីកូស៊ី។ ក្រៅពីយុវជនខ្មែរ ក៏មានការចូលរួមពីសមាជិកសភា និងសមាជិកព្រឹទ្ធសភាជប៉ុនមួយចំនួនមកពីគណបក្សផ្សេងៗផងដែរ។
អ្នកស្រី អ៊ូជីកូស៊ី បានសម្តែងការរីករាយចំពោះការចូលរួមរបស់អ្នកតំណាងរាស្ត្រ និងសមាជិកព្រឹទ្ធសភាជាច្រើនរូប ទោះបីនៅថ្ងៃនោះមានកិច្ចប្រជុំសួរដេញដោលក្នុងគណៈកម្មាធិការទាំងពេលព្រឹក និងពេលរសៀលក៏ដោយ។ អ្នកស្រីបានចាត់ទុកការចូលរួមពីសមាជិកសភាចម្រុះគណបក្សថា ជាការបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាកម្ពុជា។
កម្ពុជាបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមស៊ីវិលអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ មុនពេលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១។ ប្រទេសជប៉ុនបានចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ និងដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជួយសម្របសម្រួលដំណើរការសន្តិភាព។ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ការបោះឆ្នោតសកលត្រូវបានរៀបចំឡើងក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (UNTAC)។
លោក សម រង្ស៊ី បានចូលកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ ប៉ុន្តែត្រូវបានដកចេញពីតំណែងនៅឆ្នាំ១៩៩៤។ ក្រោយមក លោកបានក្លាយជាមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង និងបន្តសកម្មភាពនយោបាយប្រឆាំងរហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។
ពាក់ព័ន្ធនឹងសេចក្តីប្រកាសរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាជប៉ុន អ្នកនាំពាក្យនៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា លោក គឹម សុខ បានលើកឡើងថា សាររបស់ស្រីអ្នក អ៊ូជីកូស៊ី បង្ហាញពីការយល់ឃើញថា កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវស្តារប្រជាធិបតេយ្យ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សឡើងវិញ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិជាតិ។
«អ្វីដែលជប៉ុនចង់ឃើញ គឺប្រទេសកម្ពុជាមានការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងត្រឹមត្រូវ ដែលផ្ដល់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាម្ចាស់ប្រទេស»។
លោក គឹម សុខ
លោក គឹម សុខ បាននិយាយថា វត្តមានរបស់លោក សម រង្ស៊ី និងសហការីនៅកម្ពុជា គឺជាផ្នែកមួយនៃដំណោះស្រាយដែលលោកយល់ថា ចាំបាច់សម្រាប់ការស្តារប្រជាធិបតេយ្យ និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ លោកក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា សន្តិភាព និងប្រជាធិបតេយ្យមិនអាចបំបែកចេញពីគ្នាបានឡើយ ហើយការរក្សាសន្តិភាពតែមួយមុខមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ប្រសិនបើគ្មានការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពនយោបាយ។
លោក គឹម សុខ យល់ឃើញថា ការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងត្រឹមត្រូវ ដែលផ្តល់សិទ្ធិសម្រេចជោគវាសនាប្រទេសទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គឺជាអ្វីដែលជប៉ុនចង់ឃើញ។
អ្នកស្រី អ៊ូជីកូស៊ី បានបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីប្រកាសថា អ្នកស្រីនឹងបន្តជំរុញការគាំទ្រលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា តាមរយៈការទូត និងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស។ អ្នកស្រីបានចោទជាសំណួរថា តើជប៉ុនអាចធ្វើអ្វីបន្ថែមទៀតសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាដែលកំពុងទាមទារសេរីភាព និងប្រជាធិបតេយ្យ ទាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងនៅលើទឹកដីជប៉ុន៕
