អង្គការចលនាមាតាធម្មជាតិ និងអង្គការអន្តរជាតិឈ្មោះ មូលនិធិប្រ៊ូណូ មែនសឺរ (Bruno Manser Fonds) បានអំពាវនាវឲ្យអង្គការអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF) និងរដ្ឋាភិបាលប្រទេសបារាំង ផ្តល់អាទិភាពដល់ការគោរពសិទ្ធិពលរដ្ឋ សិទ្ធិនយោបាយ និងដាក់សម្ពាធឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិទាំង៥រូបដែលកំពុងជាប់ឃុំដោយអយុត្តិធម៌។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរួមរបស់អង្គការទាំងពីរដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា។
ស្ថាបនិកអង្គការចលនាមាតាធម្មជាតិ លោក អាឡិចហាន់ដ្រូ ហ្គន់សាឡេស ដេវិតសុន (Alejandro Gonzalez Davidson) រួមជាមួយមន្ត្រីនៃអង្គការអន្តរជាតិឈ្មោះ មូលនិធិប្រ៊ូណូ មែនសឺរ បាននាំគ្នាធ្វើបាតុកម្មនៅខាងមុខការិយាល័យកណ្តាលនៃអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF) ស្ថិតនៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា។ ក្រុមមន្ត្រីអង្គការដែលធ្វើការផ្នែកការពារបរិស្ថានទាំងនេះ បានទាមទារឲ្យអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី ប្រើតួនាទីពិសេសរបស់ខ្លួនជាអ្នករៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ដើម្បីចូលរួមជាបន្ទាន់ និងខ្លាំងក្លាជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីកែលម្អស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងជាពិសេសធានាដល់ការដោះលែងសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិវ័យក្មេងទាំង៥នាក់។ លើសពីនេះ ក្រុមមន្ត្រីអង្គការអន្តរជាតិទាំងនេះ ក៏កំពុងស្វែងរកកិច្ចប្រជុំជាមួយតំណាងអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី និងតំណាងក្រសួងការបរទេសបារាំងផងដែរ។
ប្រទេសកម្ពុជា នឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកាខាងមុខនេះ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលនេះ ក៏មានការចូលរួមពីប្រធានាធិបតីបារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង (Emmanuel Macron) នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា លោក ម៉ាក់ ខានីយ (Mark Carney) រួមទាំងមេដឹកនាំប្រទេសប្រើប្រាស់ភាសាបារាំងជាច្រើនរូបទៀត។
មាត្រា១នៃគោលការណ៍របស់អង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី ដែលមានប្រទេសនិងរដ្ឋាភិបាលជាសមាជិកចំនួន ៩៣ នោះ ចែងថា ការលើកកម្ពស់ប្រជាធិបតេយ្យ ការគាំទ្រដល់នីតិរដ្ឋ និងសិទ្ធិមនុស្សគឺជាចំណុចស្នូលរបស់អង្គការអន្តរជាតិមួយនេះ។
នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការអន្តរជាតិ Bruno Manser Fonds លោក ឡូហ្គាស ស្ត្រូម៉ាន់ លើកឡើងក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរួមថា «សកម្មភាពការទូតដ៏រឹងមាំរបស់អង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី ( OIF) និងរដ្ឋាភិបាលបារាំង គឺមានសារៈសំខាន់បំផុតក្នុងការធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរសម្រាប់សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ដូចជាសកម្មជនមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយខុសច្បាប់។ លោក បន្តថា វាដល់ពេលហើយដើម្បីធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទទួលស្គាល់ថា សកម្មជនវ័យក្មេងទាំងនេះគ្រាន់តែស្វែងរកការការពារព្រៃឈើ ធនធានធម្មជាតិ និងជួយទប់ស្កាត់ការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុប៉ុណ្ណោះ ដែលទាំងអស់នេះជាបញ្ហាស្នូលដែលត្រូវដោះស្រាយនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនាពេលខាងមុខនេះ។ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គួរតែធ្វើសកម្មភាពស្របតាមស្មារតីនេះ និងដោះលែងសកម្មជនវ័យក្មេងទាំងប្រាំនាក់នេះភ្លាមៗ និងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ»។
កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា អង្គការតស៊ូមតិសិទ្ធិមនុស្ស និងការងារអាស៊ី (AHRLA) ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយដោយទាមទារឲ្យមេដឹកនាំប្រទេសឈានមុខគេក្នុងតំបន់ប្រើប្រាស់ភាសាបារាំង ដែលនឹងចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល ហ្វ្រង់កូហ្វូនី នៅកម្ពុជាខាងមុខនេះ ត្រូវតែលើកឡើងពីឥឡូវនេះអំពីសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិកម្ពុជាទាំង៥នាក់ រួមទាំងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងបរិស្ថានផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានចាប់ដាក់គុកដោយអយុត្តិធម៌នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លើសពីនេះ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនាកន្លងទៅ ក្រុមអង្គការជាតិ និងអន្តរជាតិចំនួន៧០ស្ថាប័នមកពីជុំវិញពិភពលោក ក៏បានផ្ញើលិខិតចំហមួយទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយពួកគេទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងសកម្មជនមាតាធម្មជាតិចំនួន ៥រូបដែលកំពុងជាប់ឃុំ មុនកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងហ្វ្រង់កូហ្វូនី។
សកម្មជនយុវជននៃចលនាមាតាធម្មជាតិចំនួនប្រាំនាក់ កំពុងជាប់ពន្ធនាគារដាច់ដោយឡែកពីគ្នារយៈពេល២ឆ្នាំហើយ គិតចាប់តាំងពីថ្ងៃចាប់ខ្លួនដោយអយុត្តិធម៌ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៦។ យុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ដែលកំពុងជាប់ឃុំទាំងនោះ រួមមាន លោក ថុន រដ្ឋា លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត លោក យីម លាងហ៊ី កញ្ញា ឡុង គន្ធា និងកញ្ញា ភួន កែវរស្មី។ ពួកគាត់ត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារចន្លោះពី ៦ឆ្នាំ ទៅដល់ ៨ឆ្នាំ កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ក្រោមបទចោទ «រួមគំនិតក្បត់ និងប្រមាថអង្គព្រះមហាក្សត្រ» ដោយសារតែភាពសកម្មនិយមរបស់ពួកគាត់ក្នុងការការពារបរិស្ថាន៕
