សាលាឧទ្ធរណ៍រាជធានីភ្នំពេញតម្កល់សាលក្រមពិន័យប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀនលោក ទាវ វណ្ណុល ចំនួន ២ពាន់ ៥រយដុល្លារ និងបង្គាប់ឱ្យសងជំងឺចិត្តដល់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែតចំនួន ១លាន ៥សែនដុល្លារអាមេរិកដដែលក្នុងសំណុំរឿង «បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ» នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា។ មេបក្សភ្លើងទៀនលោក ទាវ វណ្ណុល បានដឹងតាំងពីមិនទាន់ចូលស្ដាប់ក្នុងសវនាការថា តុលាការជាន់ខ្ពស់នេះមិនអាចផ្ដល់យុត្តិធម៌ជូនលោកបានឡើយ ប៉ុន្តែក៏អំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋបន្តស្មារតីតស៊ូ ដើម្បីកែប្រែកម្ពុជាក្លាយឱ្យជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យពេញលេញ និងមានតុលាការឯករាជ្យ។
សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានបើកសវនាការលើបណ្ដឹងឧទ្ធរណ៍ក្នុងសំណុំរបស់ប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន លោក ទាវ វណ្ណុល នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ពី «បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ» ។
សវនាការនេះត្រូវបានក្រុមចៅក្រមជំនុំជម្រះសួរដេញដោលភាគច្រើនជាសំណួរដាក់បន្ទុកលើលោក ទាវ វណ្ណុល ពាក់ព័ន្ធនឹងការថ្លែងសារបញ្ចេញមតិរបស់លោកនៅប្រទេសជប៉ុនកាលខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤។
ប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀនលោក ទាវ វណ្ណុល បានដឹងតាំងពីមិនទាន់បើកសវនាការថា សាលាឧទ្ធរណ៍នឹងមិនអាចផ្ដល់យុត្តិធម៌ជូនលោកបានឡើយ ដោយសារតែគ្មានឯករាជ្យ។ លោកប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានមុនសវនាការថា លោកមិនបាននិយាយបរិហារភាគីណាមួយឡើយ ចំណែកការថ្លែងសារសម្ដែងមតិរបស់លោកអំពីបញ្ហាជាតិនានា កន្លងទៅ គឺជាសិទ្ធិដែលធានាការពារដោយច្បាប់ និងជារឿងទៅទូទៅក្នុងនាមជាមេបក្សប្រឆាំងមួយរូបដែលប្រកួតប្រជែងតាមគោលប្រជាធិបតេយ្យ។
លោក ទាវ វណ្ណុល ជឿជាក់ថា ថ្ងៃណាមួយលោក និងពលរដ្ឋ ព្រមទាំងសកម្មជននយោបាយផ្សេងទៀតនឹងទទួលបានយុត្តិធម៌ ប្រសិនបើប្រជាពលរដ្ឋនៅតែបន្តស្មារតីតស៊ូ ដើម្បីកែប្រែឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសមានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពេញលេញ និងមានប្រព័ន្ធតុលាការមួយឯករាជ្យ មិនកាត់ក្ដីស្ថិតក្រោមសម្ពាធអ្នកនយោបាយ។
លោក ទាវ វណ្ណុល៖«ខ្ញុំសូមឱ្យបងប្អូនខ្មែរទាំងអស់គ្នា យើងដឹងថា វាមានការលំបាកហើយ ប៉ុន្តែលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យវាមិនអាចបានមកដោយងាយៗទេ ទាល់តែយើងតស៊ូ យើងលះបង់ ហើយខ្ញុំលះបង់សព្វគ្រប់អស់ហើយ ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរម្នាក់ គឺខ្ញុំបានបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្ញុំជាកូនខ្មែរ ហើយសង្ឃឹមថា ថ្ងៃមួយយុត្តិធម៌នឹងមានកើតដល់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាយើង លែងក្លាយទៅជាតុលាការតេឡេ និងមានឈ្មោះតុលាការយុត្តិធម៌»។
ក្រោយសវនាការជាង ២ម៉ោង ចៅក្រមសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានសម្រេចប្រកាសសាលដីកាភ្លាមៗដោយឲ្យលោក ទាវ វណ្ណុល បន្តចាញ់ក្ដីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ សេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ខ្ពស់នេះ មិនខុសពីសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញឡើយ។
មេធាវីការពារក្ដីលោក ទាវ វណ្ណុល គឺលោក ឯម ចន្ថា ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា ការសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍រាជធានីភ្នំពេញតម្កល់សាលក្រមរបស់សាលាដំបូងទុកជាបានការដដែល គឺជារឿងអយុត្តិធម៌សម្រាប់កូនក្ដី។
លោក ឯម ចន្ថា៖ «ក្នុងនាមយើងជាមេធាវីការពារ យើងបានបដិសេធតាំងពីដំបូងអំពីអង្គហេតុចោទប្រកាន់ហ្នឹង ដូច្នេះមើលទៅវាគ្មានភស្តុតាងដាក់បន្ទុកធ្ងន់ល្មមដែលស័ក្ដិសមដាក់បន្ទុកចោទប្រកាន់កូនក្ដីខ្ញុំហ្នឹង ហើយទាក់ទងនឹងព្យសនកម្មនៃជំងឺចិត្តហ្នឹង ក៏វាមិនសមហេតុផលទាល់តែសោះ។ ដូច្នេះក្នុងនាមមេធាវី តាមផ្លូវច្បាប់ ការសម្រេចបែបនេះជាសិទ្ធិរបស់តុលាការ បានសម្រេចហើយ យើងមានតែបន្តនីតិវិធីប្ដឹងសារទុក្ខទៅតុលាការកំពូល»។
សវនាការក្នុងសំណុំរឿងមេបក្សប្រឆាំង លោក ទៀ វណ្ណុល ក៏មានថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សភ្លើងទៀន និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ រួមទាំងអ្នកគាំទ្រជាង ១០០នាក់ទៅចូលរួមឃ្លាំមើល និងលើកទឹកចិត្តផងដែរ។
អគ្គលេខាធិការគណបក្សភ្លើងទៀន លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ ខកចិត្ត និងចាត់ទុក ការសម្រេចតម្កល់សាលក្រមរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍រាជធានីភ្នំពេញគឺជារឿងអយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀនលោក ទាវ វណ្ណុល និងសម្រាប់គណបក្សភ្លើងទៀនទាំងមូល។ លោក ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា មេដឹកនាំគណបក្សភ្លើងទៀន និងសកម្មជននៅតែបន្តរងគំរាមកំហែង ធ្វើទុកបុកម្នេញ និងយាយីគ្រប់រូបភាពពីសំណាក់អាជ្ញាធរ និងប្រព័ន្ធតុលាការ។ លោកថា ទិដ្ឋភាពទាំងនេះបានធ្វើឱ្យលំហប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាកាន់តែរួមចង្អៀត និងកាន់តែប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការបោះឆ្នោតជ្រើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់នៅឆ្នាំ២០២៧ ខាងមុខនឹងដំណើរគ្មានតម្លាភាព សេរី និងយុត្តិធម៌។
លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ៖ «យើងទាំងអស់គ្នាយល់ថា វាជារឿងអយុត្តិធម៌ ពីព្រោះអ្វីដែលលោកប្រធាន ទាវ វណ្ណុល បានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ទៅកាសែត នីកគី អេស៊ា ប្រទេសជប៉ុន កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ នោះ វាគឺជារឿងសម្ដែងមតិទៅតាមការយល់ឃើញរបស់លោក ក្នុងនាមជាប្រធានគណបក្សប្រឆាំងម្នាក់នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានេះ។ ការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកនយោបាយ មិនគួរត្រូវបានពិន័យ ឬក៏ទទួលទណ្ឌកម្ម ទទួលពិរុទ្ធទេ។ ការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកនយោបាយ មិនបង្កព្យសនកម្មដល់សង្គម ធ្វើឱ្យសង្គមវឹកវរ ដោយសារការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកនយោបាយទេ។ នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ការបញ្ចេញមតិស្រប ឬមិនស្រប គេហៅថា មតិផ្ទុយ វាជារឿងធម្មតា នៅក្នុងសង្គមមួយដែលប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេស ក៏បានអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋគ្រប់រូប ធ្វើការសម្ដែងមតិទៅតាមការយល់ឃើញរបស់ខ្លួនដែរ»។
ប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀនលោក ទាវ វណ្ណុល ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្ដឹងទៅតុលាការរាជធានីភ្នំពេញបន្ទាប់ពីលោកបានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ដល់សារព័ត៌មាន នីគី អេស៊ា (Nikkei Asia) ក្នុងអំឡុងពេលបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសជប៉ុនកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ដែលលើកឡើងអំពីស្ថានភាពប្រទេសកម្ពុជាគ្មានប្រជាធិបតេយ្យ ហើយអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំងបានរងការគំរាមកំហែងសេរីភាពមិនឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងស្មើគ្នា។ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បានសម្រេចសាលក្រមឱ្យលោក ទាវ វណ្ណុល ចាញ់ក្ដី និងពិន័យជាប្រាក់ ២ពាន់ ៥រយដុល្លារ និងបង្គាប់ឱ្យបង់លុយសងជំងឺចិត្តរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ណែត ជាដើមបណ្ដឹងប្រមាណ ១លាន ៥សែនដុល្លារ ក្រោមបទចោទ «បរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ»។ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញក៏សម្រេចដីកាបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ និងរឹបអូសដីធ្លីចំនួន ៣កន្លែងរបស់លោក ទាវ វណ្ណុល បណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់ទុកទូទាត់សំណងឱ្យរដ្ឋាភិបាលជាដើមបណ្ដឹង។
ជុំវិញរឿងនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ការសម្រេចសាលក្រមរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញលើមេបក្សប្រឆាំងលោក ទាវ វណ្ណុល នឹងធ្វើឱ្យសហគមន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិរិះគន់បន្ថែមពីអំពើបរិយាកាសនយោបាយ និងលំហប្រជាធិបតេយ្យកាន់រួមតូចចង្អៀត។ លោកចង់ឃើញអ្នកនយោបាយតម្កល់ប្រយោជន៍ជាតិជាធំ និងជជែកពិភាក្សាតាមបែបវប្បធម៌នយោបាយសន្ទនា ដើម្បីឱ្យការរៀបចំបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ខាងមុខដំណើរការដោយស្មើភាព និងយុត្តិធម៌។
លោក អំ សំអាត៖ «យើងឃើញថា បញ្ហាទាក់ទងសំណុំរឿងរបស់សកម្មជនគណបក្សនយោបាយ អ្នកនយោបាយ ឬប្រធានគណបក្សនយោបាយ លោក ទាវ វណ្ណុល នេះ ក៏ដូចជាសំណុំរឿងការចោទប្រកាន់ទៅលើសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ សកម្មជនផ្សេងៗទៀតហ្នឹង គឺមានការរិះគន់ច្រើនពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ដែលគេមើលទៅថា លំហពលរដ្ឋ លំហសេរីភាពនយោបាយ លំហសារព័ត៌មាន មានលក្ខណៈធ្លាក់ចុះ ឬក៏រួមតូចជាដើម»។
បរិយាកាសនយោបាយនៅកម្ពុជា និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិដែលមានការធានាដោយច្បាប់រងការរិះគន់ពីអង្គការជាតិ និងអន្តរជាតិថា កាន់តែធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិនៃការរឹតត្បិត ការបង្ក្រាបចាប់ចង់តាមទំនើងចិត្ត និងគំរាមកំហែងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគ្រប់រូបភាពពីរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយក្រុមគ្រួសារត្រកូល ហ៊ុន។ ជាមួយគ្នានេះ ក៏សកម្មជននយោបាយ និងសមាជិកគណបក្សប្រឆាំងយ៉ាងហោច ២២នាក់កំពុងជាប់ពន្ធនាគារ បន្តក្ដីក្ដាំនៅតុលាការ និងរងការបំបិទសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ ខណៈអ្នកទោសនយោបាយ និងអ្នកទោសមនសិការជាង ១រយនាក់ទៀតត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ដាក់គុកដោយសារភាពសកម្មសម្ដែងមតិរបស់ពួកគាត់ឈឺឆ្អាលអំពីបញ្ហាជាតិ និងបញ្ហាបាត់បង់ទឹកដី ដែលធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ៕
