ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា ស្នើឱ្យអ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក ថម អេនឌ្រូ (Tom Andrews) ផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាលំហសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន ដោយសារ សេរីភាពនយោបាយ សេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងប្រទេសប្រទេសកម្ពុជា។ ការលើកឡើងនេះ ខណៈលោក ថម អេនឌ្រូ កំពុងធ្វើទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មាន និងវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ LICADHO លោក អំ សំអាត បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី ថា ក្នុងជំនួបជាមួយអ្នករាយការណ៍ពិសេសថ្មីនៅពេលខាងមុខនេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិលនឹងលើកឡើងពីបញ្ហាសំខាន់ៗដែលពួកគេចាត់ទុកថា កំពុងប៉ះពាល់ដល់ការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។ បញ្ហាទីមួយ គឺពាក់ព័ន្ធនឹង លំហសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ ដែលនៅតែមានការរឹតត្បិត គួរឱ្យកត់សម្គាល់។ បញ្ហាសេរីភាពសារព័ត៌មាន ដោយសារកន្លងមកមានអ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួនត្រូវបានចាប់ខ្លួន ចោទប្រកាន់ និងផ្ដន្ទាទោស។ លោក ថា ប្រសិនបើអ្នកសារព័ត៌មានមានកំហុសក្នុងការអនុវត្តវិជ្ជាជីវៈ គួរតែមានការដោះស្រាយតាមច្បាប់ស្ដីពីរបបសារព័ត៌មាន ជាជាងការប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។
លោកបន្ថែមថា សង្គមស៊ីវិលក៏នឹងលើកឡើងពីបញ្ហាសេរីភាពនយោបាយ ដោយលោកកត់សម្គាល់ថា ការចាប់ខ្លួនសកម្មជននយោបាយ បានបង្កើតការព្រួយបារម្ភអំពីការរួមតូចនៃលំហនយោបាយនៅកម្ពុជា។ លោកក៏នឹងលើកពីសិទ្ធិបញ្ចេញមតិតាមបណ្ដាញសង្គមផងដែរ។ លោក ថា សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានមួយ។ ប៉ុន្តែពេលមានការប្រើប្រាស់ច្បាប់ដាក់ទោសទៅលើអ្នកដែលបញ្ចេញមតិ វាធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភថា លំហសេរីភាពនេះកាន់តែរួមតូច។ ចំណែក បញ្ហាសង្គមស៊ីវិលក៏ជាចំណុចមួយដែលត្រូវលើកឡើងផងដែរ ដោយសារអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមសកម្មជនមួយចំនួន ប្រឈមនឹងការរឹតត្បិតក្នុងការបំពេញការងាររបស់ខ្លួន។
លោក អំ សំអាត៖ «យើងដឹងហើយថាប្រទេសកម្ពុជាយើងជាប្រទេស មួយដែលបានផ្តល់សច្ចាប័ន ទៅលើបទដ្ឋានអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សច្រើនជាងគេនៅក្នុងអាស៊ាន ចឹងកម្ពុជាត្រូវតែមានកាតព្វកិច្ច នៅក្នុងការទីមួយគឺការគោរព ធ្វើម៉េចគឺគោរព ទៅលើបទដ្ឋានអន្តរជាតិហ្នឹង ហើយគោរពការអនុវត្តសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋដែលមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់»។
ការអះអាងរបស់ក្រុមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សនេះ បន្ទាប់ពីលោក ថម អេនឌ្រូ កំពុងធ្វើទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មាន និងវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស រួមទាំងបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរមនុស្ស ជម្លោះព្រំដែន សេរីភាពបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិបង្កើតសមាគម និងសិទ្ធិជួបប្រជុំដោយសន្តិវិធី។ លោកក៏នឹងជួបជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន តំណាងសង្គមស៊ីវិល ជនរងគ្រោះ និងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសនឹងជួបជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន តំណាងសង្គមស៊ីវិល ជនរងគ្រោះ អ្នករស់រានមានជីវិតពីការរំលោភបំពាន ព្រមទាំងភាគីពាក់ព័ន្ធនានាផ្សេងទៀត។ អ្នករាយការណ៍ពិសេសនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងខេត្តសៀមរាប។ អ្នករាយការណ៍ពិសេស UN នឹងបញ្ចប់ទស្សនកិច្ចនៅថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយរៀបចំសន្និសីទសារព័ត៌មាន ដើម្បីបង្ហាញការវាយតម្លៃបឋមរបស់លោកអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។
ជុំវិញបញ្ហានេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា បាននិយាយថា របាយការណ៍របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិកន្លងមក បានបង្ហាញពីបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដែលកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែវិធានការដែលអាចជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែងនៅតែជាបញ្ហាប្រឈម។
លោកបន្តថា ក្រុមសង្គមស៊ីវិលនៅតែព្រួយបារម្ភអំពីការរឹតត្បិតលើសេរីភាពនយោបាយ ការបញ្ចេញមតិ និងការចាប់ខ្លួនសកម្មជននយោបាយ សកម្មជនបរិស្ថាន និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស។ លោកថា ស្ថានភាពដែលឃើញជាក់ស្តែង គឺមានការរឹតត្បិតលើសិទ្ធិសេរីភាពបន្ត ហើយជាពិសេសសេរីភាពនយោបាយ និងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ គឺជាបញ្ហាដែលរងការរិះគន់ខ្លាំង។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា៖ «អ៊ីចឹងវា ជាការបង្ហាញឃើញច្បាស់ៗទៅហើយ ប៉ុន្តែវិធានការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិហ្នឹង គឺមិនទាន់ មានអ្វីដែលជាការធ្វើឱ្យមានការកែប្រែនោះទេ។ ចឹងយើងក៏ទន្ទឹងចាំមើលដែរថាតើ អ្នករាយការណ៍ពិសេសថ្មីហ្នឹង នឹងមានរបាយការណ៍អ្វីដែលប្លែក ហើយមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណា នៅក្នុងការដាក់សម្ពាធ ឱ្យ រដ្ឋាភិបាលហ្នឹង ធ្វើការកែលម្អ ឱ្យមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងបើកនូវលំហសេរីភាពផ្នែកនយោបាយ»។
ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្លាប់បញ្ជាក់ថា សិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋត្រូវបានធានាតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ ហើយកម្ពុជាបន្តបំពេញកាតព្វកិច្ចតាមបទដ្ឋានសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម លើកឡើងថា រយៈពេលជាង៤០ឆ្នាំ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ត្រកូលហ៊ុនកម្ពុជាប្រៀបបីដូចប្រទេសកុម្មុយនីស្ត បើទោះបីជា មានរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ នានាសម្រាប់ធានាសិទ្ធិពលរដ្ឋ ធានាអធិបតេយ្យជាតិ និងធានាឱ្យមានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក៏ដោយ៕
