ពលរដ្ឋ និងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងរិះគន់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលដែលតែងតែអួត រឿងចេញលិខិតថ្កោលទោស ប្រឆាំងនឹងអំពើឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ ខណៈទឹកដីតាមព្រំដែនបន្តបាត់បង់។ ពួកគាត់ថា ការធ្វើបែបនេះរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលគឺគ្រាន់តែ ដើម្បីស្អំចិត្តប្រជាពលរដ្ឋ កុំឱ្យខឹងសម្បារ នឹងរដ្ឋាភិបាល ដែលគេមើលឃើញថា ហាក់ មិនបានធ្វើអ្វីជាដុំកំភួនសម្រាប់បូរណភាពទឹកដី។
ក្នុងជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ មន្ត្រី រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ស្ទើរតែគ្រប់ក្រសួងស្ថាប័ន ហាក់ប្រឹងប្រែងសម្បើមណាស់ក្នុងការរៀបចំ លិខិតថ្កោលទោស និង កំណត់ទូតជា បន្តបន្ទាប់ប្រឆាំងនឹងយោធាថៃ ចំពោះទង្វើ អំពើឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ និងឈូសឆាយបំផ្លាញ ផ្ទះសម្បែង អ្នកភូមិអស់រាប់ពាន់ខ្នង។ បើទោះជាបែបនេះក្ដី គេឃើញថា យោធាថៃ គ្មានខ្លាចរអា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេ រឹតតែបង្កើនសកម្មភាពរាយបន្លាលួស និងពង្រាយកុងតឺន័រ យកដីខ្មែរបន្ថែមទៀត។
ពលករធ្វើការនៅប្រទេសកូរ៉េ លោកស្រី រង់ សារ៉ែម ប្រាប់ទូរទស្សន៍ អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ ថាការដែលមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល អួតអាងរឿងចេញលិខិតថ្កោលទោស ប្រឆាំងនឹងទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃ មកលើទឹកដីខ្មែរនេះក៏ព្រោះតែ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អសមត្ថភាពក្នុងការរកដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជូនពលរដ្ឋ។ លោកស្រីថា ការធ្វើបែបនេះ គ្រាន់តែដើម្បីស្អំចិត្តពលរដ្ឋ ពុំមែនធ្វើដើម្បីទាមទារទឹកដីពិតប្រាកដនោះទេ ព្រោះថា រដ្ឋាភិបាលនឹងមិនអាចទាមទារទឹកដីខ្មែរបានមកវិញ ដោយគ្មានការប្ដឹងថៃ ទៅកាន់ តុលាការអន្តរជាតិនោះឡើយ។
លោកស្រី រង់ សារ៉ែម៖ «ការចរចាទ្វេភាគី បើទោះជាចរចា១០០ឆ្នាំក៏ដោះស្រាយមិនបាន ប៉ុន្តែការដែល គាត់ធ្វើរាល់ថ្ងៃនេះ គ្រាន់តែដើម្បីស្អំចិត្តពលរដ្ឋ ហើយការងាកចេញពីទំនួលខុសត្រូវភាពជាអ្នកដឹកនាំប្រទេស។ សម្រាប់ខ្ញុំយល់ថា មិនដែលឃើញបរទេសណាឈ្លានពានខ្មែរ បានស្រួលដូច របបលោក ហ៊ុន សែន ដឹកនាំសព្វថ្ងៃនេះទេ»។
ចំណែក ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ក៏មើលឃើញស្រដៀងគ្នានេះដែរថាការចេញលិខិតថ្កោលទោស គឺហាក់គ្មានផ្លែផ្កាជាដុំកំភួន ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចជឿទុកចិត្តបាននោះឡើយ ខណៈទីតាំង តាមព្រំដែនជាច្រើន កំពុងតែត្រូវបានពួកយោធាថៃ កាន់កាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ លោកបន្តថា ការចេញ លិខិតថ្កោលទោសគឺជារឿងសំខាន់ ប៉ុន្តែរឿងសំខាន់ជាជាងនេះទៀតនោះរដ្ឋាភិបាលត្រូវយកយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ ដូចជា ការប្ដឹងថៃទៅកាន់តែតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJ និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC នោះទើបមានប្រសិទ្ធភាពជាង។
លោក រ៉ុង ឈុន៖ «លើសពីនឹង យើងត្រូវដាក់ប្ដឹងស្នើសហប្រធាននៃកិច្ចព្រៀងព្រាងក្រុងប៉ារីសស្ដីពី បញ្ហាកម្ពុជា ឱ្យកោះប្រជុំបន្ទាន់ ករណីសៀមឈ្លានពាន មកលើដែនអធិបតេយ្យបូរណភាពទឹកដីយើងហ្នឹង។ យើងដឹងហើយថា សៀមក៏ជាប្រទេសម្ចាស់ហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសផងដែរ។ អ៊ីចឹងទាំងអស់ហ្នឹងហើយ ដែលយើងមើលឃើញថា មានប្រសិទ្ធភាព ជាងការសេចក្ដីសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ និងការចេញលិខិតថ្កោលទោស»។
ប្រតិកម្មនេះធ្វើឡើង ក្រោយពីប្រធានអង្គភាពអ្នកដឹកនាំពាក្យ រដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកុម្ភៈ បានលើកឡើងថា ការចេញលិខិតប្រឆាំងតវ៉ា មានប្រយោជន៍សម្រាប់កម្ពុជា ដើម្បីបញ្ជាក់ថាកម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ចំពោះទង្វើឈ្លានពាន និងការកាន់កាប់លើទឹកដីខ្មែរ ពីសំណាក់យោធាថៃនោះទេ ព្រោះនោះ ជាទង្វើខុសច្បាប់ជាតិ និង អន្តរជាតិ។ បន្ថែមពីនោះលោកថា កម្ពុជាក៏ចង់បង្ហាញទៅកាន់អន្តរជាតិថា កម្ពុជាត្រូវការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី មិនត្រូវការសង្គ្រាមនោះឡើយ។
លោក ប៉ែន បូណា៖ «ប៉ះដីយើងនៅកន្លែងណា យើងត្រូវតវ៉ានៅកន្លែងហ្នឹង។ ប៉ះប្រជាជនយើងនៅកន្លែងណា យើងត្រូវតែតវ៉ា នេះជាការងាររបស់យើងដាច់ខាត។ បញ្ជាក់ថា យើងមិនទទួលខុសស្គាល់ យើងមិនទទួលយកបានជាដាច់ខាតនូវអំពើឈ្លានពានបែបនេះមកលើអធិបតេយ្យប្រទេសជាតិយើង ឬក៏ ប្រជាពលរដ្ឋយើងដាច់ខាត។ ទី២ បន្ទាប់ពីយើងតវ៉ា យើងត្រូវទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ដើម្បីវាស់វែងព្រំដែនតាមយន្តការគណៈកម្មការជម្រុះព្រំដែនខណ្ឌសីមាគោកដែល យើងហៅកាត់ថា JBC»។
ទោះជាបែបនេះក្ដី លោក ប៉ែន បូណា មិនបានបង្ហាញពីជំហរថា កម្ពុជានឹងប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការ យុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌ អន្តរជាតិICCនោះឡើយ បើទោះជាលោកបានដឹងច្បាស់ថា ទង្វើឈ្លានពាន ទឹកដី និងសកម្មភាពបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះ សម្បែងអ្នកភូមិ ពីសំណាក់យោធាថៃ ជាទង្វើដ៏ព្រៃផ្សៃ និងខុសច្បាប់អន្តរជាតិធ្ងន់ធ្ងរក្ដី។
អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី យល់ឃើញថា ការចេញលិខិតថ្កោលទោស និងកំណត់ទូត ផ្សេងៗ របស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល គឺជារឿងល្អសម្រាប់ទុកជា ភស្តុតាង ដើម្បីប្ដឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ នាពេលខាងមុខ ក៏ប៉ុន្តែ លោកថា ករណីនេះ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាល ពុំប្រើឱ្យត្រឹមត្រូវ ដើម្បីជាផលប្រយោជន៍ជាដុំកំភួនដល់ប្រជាពលរដ្ឋជាក់ស្ដែងទេនោះ គឺប្រាកដណាស់ ប្រជាពលរដ្ឋនឹងខឹងសម្បារ ហើយបន្តរិះគន់ដូចសព្វថ្ងៃ បើទោះជាមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលព្យាយាមបកស្រាយក្ដី ក៏គ្មានន័យនោះដែរ។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «នេះគ្រាន់តែយុទ្ធសាស្ត្រទំនាក់ទំនងសាធារណៈ ដើម្បីបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាលបង្ហាញថា ខ្លួនបានយកចិត្តទុកដាក់លើការការពារដែនអធិបតេយ្យ ប៉ុន្តែ ផលប្រយោជន៍ពិតប្រាកដសម្រាប់ជាតិ គួរតែត្រូវបានវាស់វែងតាមរយៈភាពសុខសាន្តជានិរន្តរនៅតាមព្រំដែន និងការរក្សាបាននូវបូរណភាពទឹកដីឱ្យបានគង់វង្ស។ នៅក្នុងន័យនេះការឆ្លុះបញ្ចាំង ពីភាពខ្វះខាត និងការទាមទារឱ្យមានចំណតការជាក់ស្ដែង ជាជាងការប្រើប្រាស់ត្រឹមតែក្រដាសស្នាម»។
ស្របពេលកម្ពុជាតែងតែប្រឆាំងថៃ ចំពោះទង្វើឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរជាហូរហែ យោធាថៃក៏ហាក់បង្កើនសកម្មភាព រំលោភដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា ក៏កាន់ខ្លាំង និងកាន់តែគឃ្លើនជាងមុន។ បើតាមវីដេអូ និងរូបថត ដែលបានចែកចាយ នៅលើបណ្ដាញសង្គម គេឃើញថា យោធិនខ្មែរ ដែលឈរជើងនៅតាមតាមតំបន់ ជួរភ្នំដងរែក គឺត្រូវបានយោធាថៃប្រមាថមើលងាយ និងបណ្ដេញមិនឱ្យកងទ័ពឈរជើងយាមនៅលើទឹកដីខ្មែរ នៅតាមព្រំដែន ជាញឹកញាប់។ ថ្មីៗនេះ បន្ទាយ និងលេណដ្ឋាន របស់យោធាខ្មែរខ្លះ នៅតាមជើងភ្នំដងរែក ក៏ត្រូវបានពួកយោធាថៃ ដុតព្រៃ បណ្ដាលឱ្យឆាប់ឆេះខ្ទេចខ្ទី រួមទាំងកន្លែងទុកដាក់ ស្បៀងរបស់កងទ័ព ផងដែរ។
ប្រជាពលរដ្ឋ និងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំង ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គួរតែពន្លឿនប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព សម្រាប់ពលរដ្ឋ និងកងទ័ពខ្មែរ នៅតាមព្រំដែន ដែលកំពុងតែជួបទុក្ខលំបាក ដោយសារតែ ការយាយី ពីសំណាក់យោធាថៃមិនចេះចប់ មិនចេះហើយ។ បើតាមយោធិនខ្មែរខ្លះបាន រៀបរាប់ នៅលើបណ្ដាញសង្គមថា ចាប់តាំងពីកម្ពុជាបានគោរពបទឈប់បាញ់មក យោធាថៃបានបង្កើនការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ មិនស្រាកស្រាន្តនោះឡើយ ខណៈតំបន់ខ្លះពួកយោធាថៃបានដើរពង្រាយបន្លាលួស ព័ទ្ធយកមិនថាថ្ងៃឬយប់ ដែលជាហេតុតម្រូវឱ្យកងទ័ពខ្មែរ ត្រូវឈរយាម២៤ម៉ោង៕
