ក្រសួងយុត្តិធម៌បដិសេធមិនទទួលលិខិតស្នើសុំពន្លឿនកិច្ចអន្តរាគមន៍របស់ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ដែលបានដាក់ញត្តិស្នើឲ្យសើរើសំណុំរឿងមកជំនុំជំរះឡើងវិញ។ ពលរដ្ឋ និងមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សថា ក្រសួងយុត្តិធម៌អនុវត្តផ្ទុយពីស្មារតីរបស់ខ្លួន ដែលបានអះអាងថា នឹងខិតខំទទួលយកសំណើរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលមិនសុខចិត្ត ចំពោះការកាត់ក្តីរបស់តុលាការមកដោះស្រាយឲ្យបានឆាប់រហ័ស។
នៅព្រឹកថ្ងៃទី០៥ សីហានេះ ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ដាក់លិខិតទៅក្រសួងយុត្តិធម៌ស្នើសុំពន្លឿនការឆ្លើយតបញត្តិរបស់លោក ដែលបានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាងមួយខែមកហើយ ប៉ុន្តែក្រសួងយុត្តិធម៌បដិសេធមិនទទួលលិខិតរដ្ឋបាលនោះ។
ប្រធានចលនាស្ត្រីនៃគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោកស្រី ព្រំ ចន្ថា ដែលជាអ្នកដាក់លិខិតនោះ ថ្លែងថា លោកស្រីខកចិត្តចំពោះមន្ត្រីរដ្ឋបាលនៅក្រសួងយុត្តិធម៌ ដែលបានបដិសេធមិនទទួលយកលិខិតស្នើសុំរបស់លោក រ៉ុង ឈុន និងបានរុញច្រានឲ្យលោកស្រីទាក់ទងសួរនាំតាមលេខទូរស័ព្ទវិញ។ លោកស្រីថា ក្រសួងមិនបានផ្តល់លេខទូរស័ព្ទឲ្យសួរនាំពីដំណើរការរឿងក្តីនេះឡើយ ប៉ុន្តែរដ្ឋបាលនៅតែបដិសេធ ដោយថា លោក រ៉ុង ឈុន បានស្នើសុំម្តងហើយ មិនអាចដាក់ជាថ្មីទៀតបានទេ។ លោកស្រីបន្តថា រដ្ឋបាលបានឆ្លើយថា ខុសនីតិវិធីរដ្ឋបាល ដោយបានប្រាប់ឲ្យរង់ចាំការឆ្លើយតបរបស់ក្រសួង ដោយមិនបានបញ្ជាក់ប្រាប់ពីពេលវេលាឡើយ។
លោកស្រី ព្រំ ចន្ថា ថ្លែងថា មិនចម្លែកនោះទេ ដែលក្រសួងយុត្តិធម៌មិនឆ្លើយតបនឹងការស្នើសុំរបស់មន្ត្រីគណបក្សជំទាស់ ឬពលរដ្ឋដែលកាន់និន្នាការផ្ទុយពីរដ្ឋាភិបាល ដោយសារក្រសួងនេះ មិនដែលផ្តល់យុត្តិធម៌ឲ្យពលរដ្ឋយូរមកហើយ ពោលគឺមានតែគណបក្សកាន់អំណាចប៉ុណ្ណោះ ដែលក្រសួងស្វះស្វែងធ្វើកិច្ចអន្តរាគមន៍។
លោកស្រីទទូចឲ្យក្រសួងយុត្តិធម៌ និងរដ្ឋាភិបាល គួរផ្តល់សេរីភាពឲ្យលោក រ៉ុង ឈុន មានសិទ្ធិធ្វើនយោបាយឡើងវិញ និងអនុវត្តដោយស្មើភាពដូចពលរដ្ឋដទៃ ដើម្បីបង្ហាញអន្តរជាតិពីលំហប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ តាមឆន្ទៈរបស់ខ្លួនដែលបានលើកឡើងចំពោះមុខអ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ។
លោកស្រី ព្រំ ចន្ថា៖ «ស្រុកខ្មែរវាយូរមកហើយព្រោះប្រព័ន្ធផ្នែកច្បាប់ ប្រព័ន្ធផ្នែកយុត្តិធម៌ហ្នឹងគឺគ្មានដាច់ខាត។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាក្រសួងយុត្តិធម៌ ហើយនឹងអឺជាពិសេសបើកលំហប្រជាធិបតេយ្យ ជាពិសេសដូចជាលោកប្រធាន កឹម សុខា ពីមុនមកនៀក ដែលសម្តេចប្រមុខគាត់បានលើកលែងរាល់ការចោទឲ្យលោក កឹម សុខា បានដើរគ្រប់ទិសទីឲ្យគាត់បានដើរមានសេរីភាព អញ្ចឹងចុះលោកគ្រូ រ៉ុង ឈុន តើគាត់ទុកគាត់នៅធ្វើអី?អ៊ីចឹងឲ្យគាត់មានសេរីភាពដូចលោក កឹមសុខា ដែរទៅ ដើម្បីឲ្យគាត់បានដើរ បានអីដោយសេរីទៅ អញ្ចឹងសូមឲ្យបើកលំហប្រជាធិបតេយ្យក្នុងបោះឆ្នោតតាមដូចថា ប្រកួតប្រជែងដោយសន្តិវិធី ប្រកួតប្រជែងដោយផ្លូវច្បាប់ទៅ កុំធ្វើអញ្ចឹងទៀតវាអត់ៗត្រឹមត្រូវចា៎!»។
កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ លោក រ៉ុង ឈុន បានដាក់ញត្តិស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ ឲ្យពិនិត្យមើល និងសើរើសំណុំរឿងរបស់លោកមកជំនុំជំរះជាថ្មី និងពិចារណាទម្លាក់ចោលទាំងស្រុងការអនុវត្តវិធានការកម្រិតសិទ្ធិ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់បុគ្គល ស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា។
ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន ឲ្យទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីដឹងថា មន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌មិនបានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះតួនាទីរបស់ខ្លួន និងខកចិត្តចំពោះទង្វើបែបនេះ។ លោកបន្តថា ក្រសួងយុត្តិធម៌អនុវត្តកិច្ចការងារហាក់មានភាពយឺតយ៉ាវ ដោយសាររយៈពេល១ខែមកហើយដែលក្រសួងនេះមិនបានឆ្លើយតបចំពោះសំណើររបស់លោក។ លោកថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលគួរកែប្រែឥរិយាបថ ដោយពិចារណាលើការលើកឡើងរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិលោក ថម អេនដ្រូ (Thomas Andrews) ចំពោះលំហសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
លោក រ៉ុង ឈុន ថា ការប្រើប្រាស់សិទ្ធិក្នុងសកម្មភាពសង្គម នយោបាយ មិនមានកំហុសនោះទេ ឬត្រូវជាប់ពន្ធនាគារឡើយ ហើយការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើពលរដ្ឋដែលមានមតិផ្ទុយពីរដ្ឋាភិបាលនឹងធ្វើឲ្យកម្ពុជាខាតបង់កាន់តែខ្លាំង។ លោកបន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលគួរស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជាឡើងវិញ ដោយដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំទាំងអស់ដែលបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ខ្លួន ដួចជា អ្នកនយោបាយ សង្គមស៊ីវិល ពលរដ្ឋដីធ្លី អ្នកសារព័ត៌មាន និងសហជីពជាដើម ដើម្បីបង្ហាញពីការផ្សះផ្សាជាតិ ក្នុងពេលដែលកម្ពុជារងគ្រោះដោយសារការឈ្លានពានរបស់ថៃ។
លោក រ៉ុង ឈុន៖ «មើលរយៈពេលជាង១ខែវាសមល្មមនឹងការឆ្លើយតប ទោះបីការសម្រេចដោះស្រាយបានប៉ុនណាអាហ្នឹងវារឿងមួយដោយឡែកទៀត។ ប៉ិនយ៉ាងណា បែបបទរដ្ឋបាលត្រូវធ្វើការឆ្លើយតបតាមលិខិតឬមួយក៏ជូនដំណឹងតាមរយៈជម្រាបតាមទូរស័ព្ទមកពីព្រោះក៏មានដាក់ទូរស័ព្ទដាក់អីដែរផ្តល់ថា ហ្អក៎លិខិតរបស់លោកឥលូវក្រសួងកំពុងតែពិនិត្យអញ្ចេះអញ្ចុះទៅ អាហ្នឹងក៏វាជារឿងមួយដែលល្អប្រសើរដែរ»។
កាលពីថ្ងៃទី១៩ មិថុនា តុលាការកំពូលសម្រេចតម្កល់សាលក្រមតុលាការជាន់ទាបទុកជាបានការដដែល ដោយកម្រិតសិទ្ធិរបស់លោក រ៉ុង ឈុន ពោលគឺ បន្ធូរបន្ថយទោសខ្លះ តែដកហូតសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ៥ឆ្នាំ រួមនឹងការដកហូតសិទ្ធិមិនឱ្យថ្លែងសារនយោបាយ និងការផ្លាស់ទីលំនៅក្រៅរាជធានីភ្នំពេញ។
ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនស្ស អាដហុក (ADHOC) លោក នី សុខា មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងយុត្តិធម៌គួរអនុវត្តតាមឆន្ទៈរបស់ខ្លួន ដែលថ្លែងប្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋពីការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនក្នុងការពន្លឿន និងដោះស្រាយជូនពលរដ្ឋដែលកើតទុក្ខមិនសុខចិត្តចំពោះការកាត់ក្តីរបស់តុលាការទាំង៣ថ្នាក់។ លោកថា ក្រសួងយុត្តិធម៌មិនបានអនុវត្តឲ្យបានសមស្របនៅឡើយ ហើយករណីលោក រ៉ុង ឈុន ជារឿងនយោបាយពិបាកនឹងដោះស្រាយ។
លោក នី សុខា៖ «ខ្ញុំលើកទឹកចិត្តឲ្យមានការដោះស្រាយសម្របសម្រួលគ្នាតាមផ្លូវនយោបាយរវាងរាជរដ្ឋាភិបាលនិងគណបក្សប្រឆាំងធ្វើយ៉ាងម៉េចអឺរកផ្លូវដោះស្រាយស្រុះស្រួលគ្នាក្នុងកិច្ចសម្របសម្រួលខាងគោលនយោបាយ ដើម្បីឈានទៅលើកលែង ឬក៏ដោះស្រាយធ្វើម៉េចឲ្យលោក រ៉ុង ឈុន លោក មានសេរីភាពឡើងវិញនៅក្នុងការចូលរួមនយោបាយប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងពេលបោះឆ្នោតខាងមុខ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឈានទៅបង្ហាញទៅដល់មតិជាតិ អន្តរជាតិអំពីដំណើរការនៃការបោះឆ្នោតខាងមុខអំពីស្ថានភាពអឺល្អប្រសើរនៃអឺការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខនេះផងដែរ»។
កន្លងមកករណីលោក រ៉ុង ឈុន នេះ អង្គការអន្តរជាតិ រួមទាំងអង្គការអប់រំអន្តរជាតិ (Education International ) ដែលតំណាងឱ្យស្ថាប័នមកពីប្រទេសជិត២០០នៅជុំវិញពិភពលោក ធ្លាប់បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះតុលាការកំពូល ដែលបានផ្ដន្ទាទោស និងដកហូតសិទ្ធិនយោបាយរបស់ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ និងជាអតីតមេដឹកនាំសហជីពរូបនេះ។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក ថម អេនឌ្រូ បានមានប្រសាសន៍ថា បេសកកម្មលើកដំបូងរបស់លោកនៅកម្ពុជា បានបន្សល់ទុកនូវក្តីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអ្នកដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅនៅតាមព្រំដែនជាមួយថៃ អ្នកដែលរងគ្រោះដោយការជួញដូរមនុស្ស និងអ្នកដែលកំពុងស្ថិតនៅក្នុងពន្ធនាគារ ដោយសារតែការប្រើប្រាស់សិទ្ធិសេរីភាពមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេ។
ក្នុងអំឡុងពេលបំពេញទស្សនកិច្ចរយៈពេល ១១ថ្ងៃ របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាតិ ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា លោក ថម អេនដ្រូ បានបង្ហាញក្តីបារម្ភចំពោះការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។ លោកបានជំរុញឱ្យកម្ពុជាបើកទូលាយលំហសេរីភាពសង្គមស៊ីវិល និងធានាការគោរពសិទ្ធិនយោបាយ ខណៈប្រទេសកំពុងឈានទៅរកការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៧ និង២០២៨។
លោក រ៉ុង ឈុន គ្រោង ជួបជុំបើកវេទិកាសាធារណៈ ដើម្បីទទូចទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់សិទ្ធិសេរីភាពឲ្យពលរដ្ឋឲ្យបានពេញលេញឡើងវិញ និងបន្តនីតិវិធីទៅតាមស្ថាប័ននានាផងដែរ៕
