ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីប្រកាសមួយដោយតវ៉ាទៅភាគីថៃ ឲ្យបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពនានា ដែលអាជ្ញាធរថៃ បានអនុវត្តនៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របី។ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញ យល់ឃើញថា ភាគីកម្ពុជាគួរតែប្ដឹងភាគីថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) ដើម្បីទាមទារប្រាសាទ និងទឹកដីទាំងអស់នោះត្រឡប់មកវិញ។
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា បានអំពាវនាវឱ្យភាគីថៃបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវសកម្មភាពនានានៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របី ដែលជាដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា និងត្រូវរកដំណោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់នេះ ដោយសន្តិវិធី និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ នេះបើបានសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ នេះ។
លិខិតដដែលនោះ បញ្ជាក់ទៀតថា ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង នៃការខូចខាត ធ្ងន់ធ្ងរ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញស្ទើរតែទាំងស្រុង នៃប្រាសាទតាក្របី។ កម្ពុជានឹងមិនទទួលយកនូវ ការប្រើប្រាស់កម្លាំងណាមួយប្រឆាំងទៅលើតំបន់វប្បធម៌ និងបុរាណវិទ្យា និងអភិរក្ស ចុះបញ្ជី ឬការសាងសង់ណាមួយ ដែលអនុវត្តដោយឯកតោភាគី ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីភាគីកម្ពុជា ព្រមទាំង
សកម្មភាពដែលប៉ះពាល់ ឬបំផ្លាញស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់ និងវប្បធម៌នៃតំបន់ទាំងអស់នេះនោះទេ។
ក្រោយពីផ្ទុះអាវុធលើកទី២ ភាគីថៃបានគ្រប់គ្រងប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របី ដោយអាជ្ញាធរថៃបាន រាយបន្លាយលួស សាងសង់លេណដ្ឋានរបស់យោធា ធ្វើពិធីសាសនា និងគ្រោងសាងសង់តួប្រាសាទដែលខូចខាតឡើងវិញ។
ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន លើកឡើងថា កម្ពុជាគួរតែប្ដឹងភាគីថៃ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីទាមទារប្រាសាទ និងទឹកដីត្រឡប់មកវិញ ប្រសើរជាងការចេញលិខិតមួយច្បាប់ ក្នុងចេតនាស្អំចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនឲ្យខឹងសម្បាទៅលើមេដឹកនាំអសមត្ថភាព ព្រោះវាមិនមានប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជាឡើយ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «គ្រាន់តែអំពាវនាវ ថ្លែងការណ៍ គ្រាន់តែថ្កោលទោស វាមិនមានប្រយោជន៍នោះទេ ពាក្យបណ្ដឹងបានជារឿងមានប្រយោជន៍ ដូច្នេះខ្ញុំយល់ថា ក្រសួងវប្បធម៌ធ្វើនេះ ធ្វើគ្រាន់តែឲ្យប្រជាពលរដ្ឋយល់ថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គេបានធ្វើដែរ ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋស្ងប់ចិត្តទៅ គេបានតវ៉ាហើយ ដូច្នេះវាអត់បានប្រយោជន៍នោះទេ យើងគ្រាន់តែថ្លែងការណ៍ អត់ដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទាមទារប្រាសាទត្រឡប់មកវិញ តាមរយៈ(ICJ)»។
កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈថៃ បានអះអាងថា ប្រាសាទតាមាន់ធំ ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិរបស់ប្រទេសថៃ និងបានចុះបញ្ជី ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៥ ពោលគឺនៅមុនកម្ពុជា ទទួលបានឯករាជ្យ ពីបារាំងទៅទៀត។ លើសពីនេះ ថៃអះអាងថា ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី គឺស្ថិតក្នុងទឹកដីថៃ ក្នុងខេត្តសុរិន្ទ ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ព្រៃឈើការពារ ស្របតាមព្រះរាជក្រឹត្យឆ្នាំ១៩៥១ ដោយមិនស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយកម្ពុជា នោះឡើយ។
ទោះជាបែបនេះក្ដី ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា អះអាងថា ទីតាំងប្រាសាទទាំងពីរ ស្ថិតនៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាទាំងស្រុង ដូចដែលបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ដោយសន្ធិសញ្ញា បារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ព្រមទាំងផែនទីដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ និងនៅតែមានសុពលភាពស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ៕
