តំណាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ច្រានចោលជាថ្មីចំពោះការអះអាងរបស់ភាគីថៃ ដែលថាប្រជាជនកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីលំនៅឋានដោយសារជម្លោះព្រំដែន កាលពីឆ្នាំ២០២៥ បានរស់នៅលើទឹកដីរបស់ថៃ តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ គឺជារឿងដែលមិនត្រឹមត្រូវ និងបំភ្លៃការពិតជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំនៅប្រទេសបារាំង លោក លុយ ដាវីត និងជាតំណាងកម្ពុជាចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំ លើកទី១៣៤ នៃក្រុមប្រឹក្សាអចិន្ត្រៃយ៍ហ្វ្រង់កូហ្វូនី (CPF) កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា បានសរសេរនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួនថា លោកបានធ្វើបទអន្តរាគមន៍ដើម្បីបំភ្លឺខ្លឹមសារនៃការលើកឡើងរបស់ប្រតិភូថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រជាជនភៀសសឹកកម្ពុជានៅតំបន់ព្រំដែន។
លោក លុយ ដាវីត អះអាងថា ប្រតិភូថៃរូបនោះ បានអះអាងថា ប្រជាជនទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់របស់ថៃ ដែលត្រូវបានបើកឱ្យប្រើប្រាស់ជាជម្រកជនភៀសខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ន ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ហើយវត្តមានរបស់ពួកគេបំពានលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ។
លោក លុយ ដាវីត បានច្រានចោលការអះអាងរបស់ប្រតិភូថៃ ហើយចាត់ទុកការលើកឡើងនេះ ថា ជារឿងដែលមិនត្រឹមត្រូវ និងបំភ្លៃការពិតជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ លោកថា ដើម្បីគាំទ្រដល់បទអន្តរាគមន៍របស់លោក គឺលោកបានយោងទៅតាមរបាយការណ៍របស់ឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន (HCR) ដែលបញ្ជាក់ថា ជំរំជនភៀសខ្លួនកម្ពុជានៅក្នុងប្រទេសថៃ គឺមិនមានជនភៀសខ្លួនទៀតទេ តាំងពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៩ បន្ទាប់ពីក្រុមជនភៀសខ្លួនចុងក្រោយចំនួន ៧០៥នាក់ បានវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។
ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា ថៃបំភ្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ គឺស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីខ្មែរ មិនមែនស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីថៃទេ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររស់នៅក្នុងជំរំ ក្នុងទឹកដីខ្មែរមិនមែនក្នុងទឹកដីថៃនោះទេ។ ប៉ុន្តែថៃយកលេសថា ពលរដ្ឋខ្មែរកាលសម័យសង្គ្រាមបានរស់នៅក្នុងជំរំក្នុងទឹកដីរបស់ថៃ ដូច្នេះហើយបានជាថៃឈ្លានពានយក ភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ កាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ដូចយើងឃើញហើយ តំបន់ដទៃទៀតភ្នំទ្រព្យ ប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទខ្នារ ច្រកអានសេះ ទឹកដីយើងតើ តែថៃ អះអាងថា ជារបស់គេតាមផែនទីខ្នាត ១/៥០.000 មិនសំអាងទៅលើផែនទីខ្នាត ១/២០០.000 អ៊ីចឹងហើយ ទើបថៃចេះតែឈ្លានពាន ដណ្តើមកាន់កាប់ហើយ ទៅក្រឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ថាភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ ជាទឹកដីរបស់ថៃ តាមពិតខ្មែរ យើងរស់នៅសម័យសង្គ្រាមក្នុងជំរំណងចាន់ ហ្នឹងនាទសវត្សរ៍ទី ៨០ហ្នឹង គឺជាទឹកដីខ្មែរយើងទេ»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជា លោក សេង វណ្ណលី បានប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីថា ការលើកឡើងរបស់ភាគីថៃ គឺជាការកែប្រែប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបំភ័ន្តច្រឡំផ្នែកច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកថា ការបំភ្លៃនេះ ធ្វើឡើងក្នុងបំណងលុបបំបាត់ប្រវត្តិនៃការរស់នៅជាម្ចាស់ទឹកដីដើមរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា នៅតាមបណ្តោយតំបន់ព្រំដែនប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរំលោភលើការពិតផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។
លោក សេង វណ្ណលី បន្ថែមទៀតថា ការភ្ជាប់ព្រឹត្តិការណ៍ជម្លោះព្រំដែនបច្ចុប្បន្ន ទៅនឹងជនភៀសខ្លួនសង្គ្រាមស៊ីវិលក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៧០ គឺជាឧបាយកលបង្វែរដាន ដើម្បីបិទបាំងការឈ្លានពាន ឬការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពដើម នៅតាមតំបន់ព្រំដែន។ លោកថា ផ្អែកលើទិដ្ឋភាពច្បាប់អន្តរជាតិ ខ្សែព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ ត្រូវបានកំណត់រួចរាល់ដោយស្របច្បាប់តាំងពីសម័យអាណានិគមតាមរយៈ សន្ធិសញ្ញា សៀម-បារាំង (ឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧) និង ផែនទីដងរ៉ែក ខ្នាត ១/២០០.០០០ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយតុលាការអន្តរជាតិរួចមកហើយ។
លោក សេង វណ្ណលី អះអាងថា ការប្រើប្រាស់លេសប្រវត្តិសាស្ត្រជនភៀសខ្លួន ដើម្បីបណ្តេញ ឬបង្ខំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាចាកចេញពីភូមិឋាន និងដីស្រែចំការដែលពួកគេបានអាស្រ័យផលតាំងពីបុរាណកាលមក គឺជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិជនស៊ីវិលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកថា ភាគីថៃតែងតែប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្របង្កើតការពិតនៅលើដី ដោយបណ្តេញប្រជាជនកម្ពុជាចេញ រួចជំនួសដោយការបញ្ជូនកងទ័ព ឬប្រជាជនខ្លួនឲ្យមកតាំងទីលំនៅ ដើម្បីកែប្រែប្រជាសាស្ត្រ និងទាមទារសិទ្ធិកាន់កាប់នៅពេលក្រោយ។
អង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ បានចេញផ្សាយរូបភាពផ្កាយរណប កាលពីខែសីហា អះអាងថា រូបភាពផ្កាយរណបដែលត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដោយ Apple Maps កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា កងកម្លាំងយោធាថៃបានឈូសបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលជាច្រើន នៅក្នុងភូមិជោគជ័យ តំបន់បឹងត្រកួន និងភូមិព្រៃចាន់ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ភាគីថៃ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់រវាងប្រទេសទាំងពីរ កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក ថម អេនឌ្រូ (Tom Andrews) បាននិយាយកន្លងមកថា តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅដោយសារជម្លោះប្រដាប់អាវុធ មានសិទ្ធិវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនវិញ។ វាជារឿងចាំបាច់ដែលថៃ និងកម្ពុជា ត្រូវធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីពន្លឿនការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ។ ពួកគេត្រូវការ និងសមនឹងទទួលបានការវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគេវិញ។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមអះអាងថា ជនភៀសសឹកកម្ពុជាប្រមាណជាង ២០.០០០ នាក់ ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយជម្លោះព្រំដែន មានបំណងប្រាថ្នា ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញដោយសុវត្ថិភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។ កូនចៅរបស់ជនភៀសសឹក ទន្ទឹងរង់ចាំការត្រឡប់ទៅសាលារៀនដើមរបស់ពួកគេវិញ៕
