អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជា អះអាងថា ការនាំអ្នកសារព័ត៌មានទៅមើលទីតាំងដែលអាជ្ញាធរបានបង្ក្រាប អាចជួយឱ្យសាធារណជនបានឃើញសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែមិនអាចបង្ហាញថាបណ្ដាញឆបោកត្រូវបានកម្ចាត់ទាំងស្រុងនោះទេ ។ កន្លងទៅរដ្ឋាភិបាលក៏ធ្លាប់បានចាប់អ្នកសារព័ត៌មានដាក់ពន្ធនាគារដោយសារតែរាយការណ៍ពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកនេះដែរ។
តែប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះនៅមុនពេលកម្ពុជារៀបចំសន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ICCOS រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាហាក់មមាញឹកខ្លាំងណាស់ក្នុងការរៀបចំឱ្យអ្នកកាសែតចុះយកព័ត៌មាន និងផ្តិតរូបភាពនៅទីតាំងធំៗដែលឧក្រិដ្ឋជនធ្លាប់ប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋឆបោក។ ទោះជាយ៉ាងណា ការបើកចំហរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅពេលនេះហាក់ផ្ទុយទៅនឹងសកម្មភាពរដ្ឋាភិបាលធ្វើចំពោះអ្នកសារព័ត៌មានកន្លងទៅ ហើយដែលក្នុងករណីខ្លះ អ្នកសារព័ត៌មានថែមទាំងត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ដាក់ពន្ធនាគារដោយសារបានរាយការណ៍ពីសកម្មភាពឆបោកទៀតផង។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជា លោក សេង វណ្ណលី បាននិយាយថា សំណួរសំខាន់ជាងការបង្ហាញអគារ និងឧបករណ៍ដែលនៅសល់ គឺថា តើអ្នកដែលដឹកនាំបណ្ដាញនៅឯណា ប្រាក់ដែលបានពីបទល្មើសត្រូវបានផ្ទេរទៅណា និងតើមានអ្នកណាខ្លះដែលបានជួយសម្រួល ឬការពារប្រតិបត្តិការទាំងនេះ។ លោក ថា ប្រសិនបើសំណួរទាំងនេះមិនត្រូវបានឆ្លើយតប ការនាំអ្នកសារព័ត៌មានទៅមើលទីតាំងដែលបិទរួច អាចត្រឹមតែជួយបង្ហាញសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះ។
លោក សេង វណ្ណលី បន្ថែមថា ការបិទទីតាំងមួយដោយមិនតាមដានអ្នកបញ្ជា និងអ្នកផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន អាចធ្វើឱ្យប្រតិបត្តិការឆបោកផ្លាស់ទីទៅកន្លែងផ្សេង។ លោកថា រដ្ឋាភិបាលគួរបង្ហាញថា តើបានចាប់ខ្លួនមេខ្លោងណាខ្លះ សំណុំរឿងស្ថិតនៅដំណាក់កាលណា និងតើការស៊ើបអង្កេតលើលំហូរហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងដូចម្តេច។
លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតលើមន្ត្រីណាដែលមានភស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងការទទួលសំណូក ឬការជួយការពារបទល្មើស។ លោក ថា ការចាប់បានតែអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសនៅកម្រិតទាប ខណៈអ្នកដែលដឹកនាំ ឬផ្តល់មូលនិធិដល់បណ្ដាញនៅតែអាចបន្តសកម្មភាព នឹងធ្វើឱ្យការបញ្ចប់បញ្ហានេះកាន់តែពិបាក។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «អ្វីដែលប្រជាពលរដ្ឋគាត់ព្រួយបារម្ភ គឺការបិទទីតាំងមួយ ប៉ុន្តែទុកឱ្យអ្នកបញ្ជា នៅពីក្រោយនឹងអ្នកផ្តល់ទុន អាចផ្លាស់ទៅបើកទីតាំងថ្មីមួយទៀត។ ដូច្នេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវបង្ហាញថា ចាប់បានមេខ្លោងណាខ្លះ សំណុំរឿងទៅដល់ណា ហើយបានតាមដានបណ្ដាញលុយ យ៉ាងដូចម្តេច? ហើយក៏ត្រូវស៊ើបអង្កេត មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធណា ដែលមានភស្តុតាងថា បានទទួលសំណូក ឬក៏ជួយការពារបទល្មើស ផងដែរ។ បើចាប់បានតែអ្នកតូច ហើយទុកឱ្យអ្នកមានអំណាចរួចខ្លួន ខ្ញុំគិតថា បញ្ហានឹងនៅតែមិនអាចបញ្ឈប់ ក៏ដូចជា ទាក់ទាញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជឿជាក់បានទេ»។
លោក សេង វណ្ណលី បាននិយាយថា សម្រាប់សន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (ICCOS) លោកចង់ឃើញការប្តេជ្ញាដែលអាចវាស់វែងបានតាមរយៈសកម្មភាព និងលទ្ធផលជាក់ស្តែង។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលបើកឱកាសឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានសួរសំណួរដោយសេរី និងអាចតាមដានសំណុំរឿងបន្ទាប់ពីសន្និសីទ ព្រមទាំងធានាការការពារជនរងគ្រោះ និងសាក្សី។
លោកថា កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់កម្ពុជានឹងប្រសើរឡើង ប្រសិនបើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកនាំឱ្យមានការកាត់បន្ថយបទល្មើសជាក់ស្តែង និងអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវត្រូវបាននាំមកទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់។
ការអះអាងរបស់អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជារូបនេះ បន្ទាប់ពីក្រសួងព័ត៌មាន កាលពីថ្ងៃទី២១ និង២២ ខែកញ្ញា បានសម្របសម្រួលដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់អ្នកសារព័ត៌មានជាតិ និងអន្តរជាតិ ចំនួន ៧៩នាក់ មកពីស្ថាប័នព័ត៌មានក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិចំនួន ៣៩ ទៅកាន់ទីតាំងដែលអាជ្ញាធរបានបង្ក្រាបនៅខេត្តព្រៃវែង ស្វាយរៀង និងកណ្តាល មុនកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសន្និសីទ ICCOS នៅរាជធានីភ្នំពេញ។
ទីតាំងមួយក្នុងចំណោមទីតាំងដែលអ្នកសារព័ត៌មានបានចូលមើល គឺមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មម៉ឺនជ័យ ឬ 8Park លាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីរហូតដល់ ១២០ហិកតារ ដែលធ្លាប់ជាសម្បុកដ៏ធំប្រចាំស្រុកកំចាយមារ ខេត្តព្រៃវែង ដែលមានជនបរទេស២៨០០០នាក់ ធ្វើសកម្មភាពឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។ ទីតាំង មជ្ឈមណ្ឌលឧក្រិដ្ឋកម្មបោកប្រាស់ដ៏ធំមួយនេះ មានពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ជាមួយ លោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលជាគម្រោងធ្វើសកម្មភាពឆបោកតាមអនឡាញរួមរវាងក្រុមហ៊ុនព្រីនស៍ និងក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន របស់លោក ហ៊ុន តូ ដោយចែកភាគលាភ៥០/៥០។
កម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ សន្និសីទអន្តរជាតិស្ដីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (ICCOS) ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៣ និង២៤ ខែកញ្ញា ក្រោមប្រធានបទ «រួមគ្នាឆ្ពោះទៅកាត់ផ្តាច់ច្រវាក់ និងលុបបំបាត់ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា»។ សន្និសីទនេះមានគោលបំណងប្រមូលផ្តុំរដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តរជាតិ ស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ និងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការប្រឆាំងការឆបោកតាមអនឡាញ។
អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក គឹម សុខ បានរិះគន់ការរៀបចំឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានទៅមើលទីតាំងឆបោកដោយចាត់ទុកថា វាអាចជាយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីបង្ហាញសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ។ លោកបានចោទសួរថា ហេតុអ្វីបានជាអ្នកសារព័ត៌មានមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលមើលទីតាំងផ្សេងទៀត ដែលធ្លាប់មានការរាយការណ៍អំពីប្រតិបត្តិការឆបោក ដូចជានៅព្រះសីហនុ ភ្នំបូកគោ និងរាជធានីភ្នំពេញ។
លោក គឹម សុខ បាននិយាយថា ការបង្ហាញអគារ ឬទីតាំងដែលត្រូវបានបិទ មិនមែនជាការកម្ចាត់បណ្តាញឆបោកដោយខ្លួនឯងទេ។ លោក ថា តើការបង្ក្រាបទីតាំងទាំងនោះបាននាំទៅដល់ការចាប់ខ្លួនអ្នកដឹកនាំបណ្ដាញឬនៅ និងតើមានការស៊ើបអង្កេតលើលំហូរប្រាក់ពីប្រតិបត្តិការឆបោកដែរឬទេ។
លោក គឹម សុខ៖ «គ្រប់គ្នាបានឃើញត្រឹមតែទីតាំងមួយកន្លែងនៅខេត្តព្រៃវែង ឬក៏ទីតាំងតូចៗបន្ថែមទៀតនៅខេត្តស្វាយរៀង នៅកម្ពុជាតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ប៉ុន្តែមិនបានឃើញក្នុងទីតាំងជាច្រើនលើសលប់ផ្សេងទៀត ជាពិសេសមិនបានឃើញអ្នកទទួលខុសត្រូវធំបំផុត ដែលដឹកនាំបណ្ដាញឆបោកអនឡាញនៅប្រទេសកម្ពុជានោះទេ»។
ការបង្ហាញទីតាំងអតីតសម្បុកឆបោកដល់អ្នកសារព័ត៌មានធ្វើឡើង ខណៈកម្ពុជាព្យាយាមបង្ហាញការបង្ក្រាបបណ្ដាញឆបោករបស់ខ្លួនទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ។
គិតចាប់ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជា បានបើកប្រតិបត្តិការស៊ើបអង្កេតលើទីតាំងសង្ស័យបានចំនួន៨៣២កន្លែង និងបានចុះបង្ក្រាបជាក់ស្តែងចំនួន ៦៦៣ទីតាំង។ ក្នុងនោះ អាជ្ញាធរបានគ្រប់គ្រង និងកម្ទេចទីតាំងឆបោកតាមអនឡាញទ្រង់ទ្រាយធំ ( Scam Compound ) បានរហូតដល់ ៨៦កន្លែង រួមទាំងបណ្តេញចេញមុខសញ្ញាជនសង្ស័យជាជនបរទេសបានជាង២ម៉ឺននាក់។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម បានលើកឡើងថា សំណួរសំខាន់សម្រាប់ការបង្ក្រាបបណ្តាញឆបោក មិនមែនមានត្រឹមថា តើអគារណាខ្លះត្រូវបានបិទនោះទេ ប៉ុន្តែថាតើអ្នកដែលដឹកនាំបណ្ដាញ អ្នកផ្តល់មូលនិធិ និងលំហូរប្រាក់ពីបទល្មើសត្រូវបានស៊ើបអង្កេត និងចាត់វិធានការដល់កម្រិតណា។ លទ្ធផលដែលសំខាន់បំផុតនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ នឹងត្រូវវាស់តាមការកាត់បន្ថយបទល្មើស ការការពារជនរងគ្រោះ និងការនាំអ្នកដែលនៅពីក្រោយបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មមកទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់៕
