នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបង្ហាញលទ្ធផលខុសគ្នា ជំនួបពិភាក្សាត្រីភាគីស្ដីអំពីរឿងជម្លោះដែនសមុទ្រ ដែលមានការសម្របសម្រួលពីប្រធានាធិបតីប្រទេសហ្វីលីពីនគឺលោក ហ្វឺឌីណាន់ ម៉ាកូស ជូញៀ (Ferdinand Marcos Jr.)។ ក្នុងនោះ មេដឹកនាំកម្ពុជាបានបង្ហាញពីលទ្ធផលបែបវិជ្ជមាន ដោយប្តេជ្ញាចិត្តជាមួយភាគីថៃក្នុងការសម្រេចឱ្យបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែង និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹងដាក់គ្នា។ ចំពោះភាគីថៃ បានព្រមានកម្ពុជាកុំឱ្យបង្កសង្គ្រាមពាក្យសម្ដី និងប្រឆាំងថៃនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ក្នុងនោះភាគីថៃបានលើកឡើងពីគម្រោងបង្កើតក្របខ័ណ្ឌចរចាទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះដែនគោក និងដែនទឹក។
ក្រោយជំនួបត្រីភាគីដែលភាគីកម្ពុជា ថៃ និងហ្វីលីពីន បានឆ្លៀតចូលរួមក្នុងអំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤៨ នៅទីក្រុងសេប៊ូ ថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា មេដឹកនាំកម្ពុជាមិនបានបញ្ចេញព័ត៌មានសំខាន់ អំពីលទ្ធផលនៃកិច្ចចរចារឿងជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃនោះឡើយ។
នៅលើគេហទំព័រ និងបណ្ដាញសង្គមរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា មិនមានបញ្ចេញព័ត៌មានលម្អិត ឬធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពថ្មីៗអំពីខ្លឹមសារនៃកិច្ចប្រជុំជាមួយភាគីថៃនោះឡើយ ក្រៅតែពីព័ត៌មានបែបពិធីការខ្លីៗ។ ចំណែកលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ចេញកាលពីម្សិលមិញ ដោយបង្ហាញពីការប្ដេជ្ញាចិត្តជាមួយប្រទេសថៃ ដើម្បីរក្សាសន្តិភាពយូរអង្វែង ការពិភាក្សាផ្ដោតលើភាពតានតឹង និងវិធានការកសាងទំនុកចិត្តដើម្បីស្តារសន្តិភាព ដែលធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងវាងកម្ពុជា និងថៃប្រែមកសភាពធម្មតាវិញ ដោយបន្តប្រើប្រាស់យន្តការចរចាទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់។
ចំណែកភាគីប្រទេសថៃវិញ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeow)បានអះអាងនៅថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា នេះថា នៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សារវាងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅចំពោះមុខ ប្រធានាធិបតីប្រទេសហ្វីលីពីនគឺលោក ហ្វឺឌីណាន់ ម៉ាកូស ជូញៀ (Ferdinand Marcos Jr.) ដែលជាប្រធានអាស៊ានប្ដូរវេន នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អានុទីន ចាន់វីរៈគុល (Anutin Chanvirarkul) បានប្រាប់មេដឹកនាំកម្ពុជាឱ្យជៀសវាងសង្គ្រាមពាក្យសម្ដី និងការចោទប្រកាន់មកលើប្រទេសថៃនៅលើឆាកអន្តរជាតិបន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់។
ប្រមុខការទូតថៃរូបនេះ លើកឡើងថា ក្រៅពីនេះ ភាគីកម្ពុជា និងថៃបានពិភាក្សាគ្នាអំពីការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌចរចាទ្វេភាគីឡើងវិញ ដើម្បីស្ដារទំនាក់ទំនងឱ្យមានភាពដូចដើម និងបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។ លោកបញ្ជាក់បន្ថែមថា នឹងជួបពិភាក្សាជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន ក្នុងពេលឆាប់ៗ ដើម្បីចរចាឱ្យភារធារី ឬសមាជិកបេសកកម្មការទូតទទួលបន្ទុកប្រមុខបេសកកម្មការទូតស្ដីទី វិលទៅកាន់ស្ថានទូតរៀងៗខ្លួនវិញ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការដោះស្រាយជម្លោះដែនគោកវិញ លោក ស៊ីហាសាក់ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រទេសថៃមិនគេចវេះពីការចរចានោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការពេលវេលាដើម្បីសមាសភាពគណៈកម្មាធិការបច្ចេកទេសជាមុនសិន ខណៈការចរចាព្រំដែនសមុទ្រវិញ ប្រទេសទាំងពីរនឹងដោះស្រាយក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រ(UNCLOS) ដូចគ្នា។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសស្ដីទី អ្នកស្រី អ៊ាត សោភា ដើម្បីសុំការបកស្រាយជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ឃើញថា ជំនួបរវាងមេដឹកនាំកម្ពុជា និងថៃ នៅប្រទេសហ្វីលីពីន នេះ ភាគីកម្ពុជាហាក់មិនមានតុល្យភាពក្នុងការចរចានោះឡើយ ដោយកម្ពុជាចរចាស្ថិតក្នុងឋានៈជាភាគីទន់ខ្សោយ ខណៈភាគីថៃកំពុងមានប្រៀបទាំងកម្លាំងការពារជាតិ និងការទូត។ លោកកត់សម្គាល់ថា លទ្ធផលនៃការចរចានេះ គឺភាគីកម្ពុជានៅដើរមិនឆ្ងាយពីយុទ្ធសាស្ត្រចរចាទ្វេភាគី ដែលភាគីថៃចង់បាននោះឡើយ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ទោះជាយ៉ាងណា យើងមិនសង្ឃឹមថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិនោះទេ ព្រោះវាអាចប៉ះពាល់ទៅដល់កោះត្រល់ដែលលោក ហ៊ុន សែន កាត់ទៅឱ្យវៀតណាម តាមសន្ធិសញ្ញាដែនទឹកប្រវត្តិសាស្ត្រ ឆ្នាំ១៩៨២។ អ៊ីចឹងគាត់គ្រាន់តែប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ ជួនកាលគ្រាន់តែនិយាយ ប៉ុន្តែមិនធ្វើក៏អាចថាបាន ដូចករណីប្ដឹងទៅ ICJ ឥឡូវមិនទាន់ប្ដឹងផង»។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ ជំនួបរវាងមេដឹកនាំកម្ពុជា និងថៃនៅប្រទេសហ្វីលីពីន នេះ បានធ្វើឱ្យអ្នកវិភាគ និងអ្នកនយោបាយនៃប្រទេសទាំងពីរ បង្ហាញពីទស្សនៈផ្ទុយគ្នា។
អ្នកវិភាគ និងអ្នកនយោបាយរបស់ថៃមួយចំនួន បានហៅកិច្ចចរចារវាងកម្ពុជា និងថៃ នៅប្រទេសហ្វីលីពីន នេះថាជា «អន្ទាក់សេប៊ូ» ដែលជាផែនការរបស់កម្ពុជាដើម្បីឡោមព័ទ្ធ និងទាញប្រទេសថៃឡើងទៅលើឆាកពិភពលោក ដែលគេហៅថាជា«អន្តរជាតូបនីយកម្មផ្នែកច្បាប់»។
ក្រុមបញ្ញវន្តថៃទាំងនោះបារម្ភថា ការប្រើប្រាស់អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រ(UNCLOS) របស់រដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្រជាមួយកម្ពុជា ដែលទើបតែផ្ដល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញានេះដែរនោះ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រចរចាដោយប្រថុយមួយចានទឹកមួយចានគោក ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសថៃប្រឈមមុខនឹងការបាត់បង់ដែនសមុទ្រដែលភាគីថៃបានទាមទារ និងអាចបាត់បង់ទឹកដីមួយផ្នែកនៅលើកោះគុជទៀតផង។
ដោយឡែក អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី បានសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា ជំនួបត្រីភាគីនៅកោះសេប៊ូ វាងមេដឹកនាំកម្ពុជា និងថៃ គ្រាន់តែជាល្បែងនយោបាយបង្គ្រប់កិច្ច ដែលភាគីថៃប្រើដើម្បីលម្អមុខមាត់ការទូតអាស៊ាន ប៉ុន្តែធាតុពិតនៅតែបន្តឈ្លានពានដែនដីកម្ពុជាដដែល។ លោកបន្តថា ការណ៍ដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់ការទូតនេះបានស្ដែងឱ្យឃើញពីភាពទន់ជ្រាយនៃយុទ្ធសាស្ត្រដឹកនាំរបស់លោក។
លោក សេង វណ្ណលី បន្តថា ជំនួបនៅកោះសេប៊ូ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រទិញពេលវេលារបស់ភាគីថៃ ដូច្នេះដើម្បីពង្រឹងអំណាចការទូត និងការពារផលប្រយោជន៍ជាតិឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាំបាច់ត្រូវបោះបង់ចោលយុទ្ធសាស្ត្រទន់ភ្លន់តាមកាលៈទេសៈ ដោយងាកមកអនុវត្តនយោបាយការទូតដែលមានការធានា តាមរយៈការដាក់ចេញនូវវិធានការឆ្លើយតបជាក់ស្ដែងនៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែន រួមផ្សំជាមួយនឹងការបង្ហាញឆន្ទៈកម្ចាត់ឫសគល់នៃឧស្សាហកម្មឆបោកឆ្លងដែនឱ្យអស់ប្រទេសកម្ពុជា៕
