ធនាគារចំនួន ៣ដែលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាទើបដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណថ្មីៗនេះ គឺសុទ្ធតែជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងការលាងលុយកខ្វក់ដែលបានមកអំពើឆបោកតាមអនឡាញ។ ធនាគារទាំងនោះរួមមាន ធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ (CCU Bank) ធនាគារ ហេង ហ្វឹង (Heng Feng Bank) និងធនាគារ អេចអេច ឬ ហេង ហ៊ី (HH Bank)។ អ្នកឃ្លាំមើលលើកឡើងថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកំពុងប្រឈមដួលរលំ ហើយអ្នកវិនិយោគអន្តរជាតិនឹងគ្មានទំនុកចិត្តដោយសារតែប្រព័ន្ធធនាគារនៅកម្ពុជាបង្កើតឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍របស់បណ្ដាញឧក្រិដ្ឋជនលាងលុយកខ្វក់។
ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែសីហា បានប្រកាសដកអាជ្ញាប័ណ្ណធនាគារចំនួន ៣ស្ថាប័ន និងចាត់ចែងបង្គាប់ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនចំនួន ២ ដើម្បីធ្វើជាអ្នកជម្រះបញ្ជីទូទាត់សងលុយអតិថិជនដែលបានជាប់គាំងលុយក្នុងធនគារទាំងនោះ។ ធនាគារដែលធនាគារជាតិកម្ពុជាដកអាជ្ញាប័ណ្ណរួមមាន ធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ (CCU Bank) ធនាគារ ហេង ហ្វឹង (Heng Feng Bank) និងធនាគារ អេចអេច ឬ ហេង ហ៊ី (HH Bank)។
ធនាគារជាតិកម្ពុជាប្រកាសថា នឹងបន្តតាមដានដោយប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការអនុវត្តការជម្រះបញ្ជីទូទាត់សងលុយអតិថិជន ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកដែលដាក់លុយផ្ញើនៅក្នុងធនាគារទាំងនេះ។
ការដកអាជ្ញាប័ណ្ណធនាគារទាំងនេះ ធនាគារជាតិកម្ពុជាមិនបានបកស្រាយ និងពន្យល់ឱ្យបានច្បាស់លាស់ឡើយ។
ទោះជាយ៉ាងណា ចំណាត់របស់ការធនាគារជាតិកម្ពុជានេះគឺកើតឡើងបន្ទាប់ពីក្រសួងរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើធនាគារ និងបុគ្គលសំខាន់ដែលមានភាគហ៊ុន និងគ្រប់គ្រងធនាគារទាំងនេះ ដោយចោទថា ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងការលាងលុយកខ្វក់ដែលភាគច្រើនបានមកពីអំពើឆបោកតាមអនឡាញ។
កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន ហេង ហ្វឹង គ្រុប (Heng Feng Group) គឺលោក អៃ ប៉ោង (Aik Paung) និងលោក សៃ អ៊ុង លីន (Sai Aung Linn) និងអង្គភាពពាក់ព័ន្ធរួមទាំងធនាគារ ហេង ហ្វឹង (Heng Feng Bank) ផងដោយចោទថា ពាក់ព័ន្ធនឹងការលាងលុយកខ្វក់ និងជាប់ទាក់ទងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មជួញដូរមនុស្សយកមកបង្ខំឱ្យបម្រើការងារឆបោកតាមអនឡាញនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន និងកាស៊ីណូស៊ីហួ (Xihu) ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ និងក្រុមហ៊ុនកាស៊ីណូនៅក្នុងបរិវេណតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសក្នុងខេត្តកោះកុង។ អាមេរិកលាតត្រដាងថា លោក អៃ ប៉ោង និងលោក សៃ អ៊ុងលីន គឺជាអ្នកជំនួញកើតនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរ និងមានដៃគូជំនួញអាជីវកម្មជាមួយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាលោក កុក អាន និងប្រធានក្រុមហ៊ុន (K99 Group) លោក ឬទ្ធី រស្មី ក្នុងការវិនិយោគលើឧស្សាហកម្មឆបោកតាមអនឡាញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ក្រសួងរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិក បានសម្រេចដាក់ចេញចំណាត់ការថ្មីបន្ថែមទៀតប្រឆាំងនឹងអង្គការឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ព្រីនស៍ គ្រុប (Prince Group TCO) របស់មេខ្លោងឧក្រិដ្ឋកម្ម ចេន ហ្ស៊ី (Chen Zi) ដែលធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយលោក ហ៊ុន សែន។ ចំណាត់ការថ្មីនោះគឺការដាក់ទណ្ឌកម្មបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិលើបុគ្គលចំនួន ៩ នាក់ មានដើមកំណើតចិន និងក្រុមហ៊ុនចំនួន ២៦ ដែលក្រសួងរតនាគារអាមេរិកចោទថា មានទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មនៃក្រុមហ៊ុនព្រីនស៍គ្រុប (Prince Group) របស់ លោក ចេន ហ្ស៊ី នៅកម្ពុជា។ ក្នុងចំណោមបុគ្គល និងក្រុមហ៊ុនដែលរងទណ្ឌកម្មនេះក៏មានលោក ចេន បូ (Chen Bo) ប្រធានធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ (CCU) ដែរ។ លោក ចេន បូ (Chen Bo) គឺជាអ្នកជំនួញជនជាតិចិនទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរ និងត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិករកឃើញថា ប្រើប្រាស់ធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ (CCU) ធ្វើឧបករណ៍លាងលុយកខ្វក់ជំនួសធនាគារព្រីសន៍លោក ចេន ហ្ស៊ី បន្ទាប់ពីរងទណ្ឌកម្មបង្កកទ្រព្យ។
ចំណែក ធនាគារ អេចអេច ឬហេង ហ៊ី (HH Bank) នៃក្រុមហ៊ុន ហេងហ៊ី គ្រុប (Heng He Group) គឺមានប្រធានគ្រប់គ្រងឈ្មោះ ចេន អៃលេន (Chen Ailen) និងលោក ស៊ូ លាងហ្សេង (Su Laingsheng)។ ឯកសាររបស់ធនាគារ អេចអេច (HH Bank) បង្ហាញថា ក្មួយប្រុសបង្កើតលោក ហ៊ុន សែន គឺលោក ហ៊ុន តូ ក៏មានភាគហ៊ុន និងជាក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃធនាគារនេះផងដែរ។ ជាមួយគ្នានេះ អាមេរិកធ្លាប់លាតត្រដាងថា ធនាគារ រួមទាំងអង្គភាពពាក់ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុន ហេងហ៊ី គ្រុប (Heng He Group) ក៏មានមហាសេដ្ឋីខ្មែរគឺលោក ទ្រី ភាព ចូលរួមសហការអភិវឌ្ឍឧហ្សាហកម្មឆបោកតាមអនឡាញនៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសក្នុងបាវិត ខេត្តស្វាយរៀង និងខេត្តពោធិ៍សាត់ផងដែរ។ ក្រសួងរតនាគារអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មក្រុមហ៊ុន ហេងហ៊ី គ្រុប (Heng He Group) ធនាគារអេចអេច (HH Bank) និងប្រធានក្រុមហ៊ុននេះដោយចោទថា ពាក់ព័ន្ធយ៉ាងសកម្មនឹងអំពើលាងលុយកខ្វក់ ពលកម្មដោយបង្ខំ និងការជួញដូរមនុស្សទៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា។
វិធានការទណ្ឌកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក រួមមានការបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គល និងក្រុមហ៊ុនដែលរងទណ្ឌកម្ម ហាមឃាត់មិនឱ្យពួកគេប្រើប្រាស់ ឬធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិក ព្រមទាំងហាមឃាត់បុគ្គល និងក្រុមហ៊ុនអាមេរិកមិនឱ្យធ្វើប្រតិបត្តិការជាមួយបណ្ដាញឆបោកអនឡាញទាំងនេះ។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ ២៣តុលា លោក គឹម សុខ លើកឡើងថា ធនាគារមួយចំនួននៅកម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងដោយជនជាតិចិន គឺមានរដ្ឋាភិបាល និងសមាជិកនៃក្រុមគ្រួសារត្រកូល ហ៊ុន គឺជាគាំទ្រ និងកាងការពារ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយសម្រាប់លាងលុយកខ្វក់ដែលបានមកពីអំពើឧក្រិដ្ឋកម្ម។ លោកពន្យល់ថា គ្មានប្រទេសក្រីក្រណាដូចជាប្រទេសកម្ពុជាដែលមានប្រជាជនក្រីក្រ គ្មានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿន និងសម្បូរដោយគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុនោះទេ។
លោក គឹម សុខ បន្ថែមទៀតថា ការបន្តដកអាជ្ញាប័ណ្ណធនាគារជាបន្តបន្ទាប់មកនេះក៏ជាយុទ្ធសាស្ត្ររំដោះខ្លួនរបស់រដ្ឋាភិបាលត្រកូល ហ៊ុន ដើម្បីគេចពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើលាងលុយកខ្វក់ ដោយមិនរំពឹងថា អាជ្ញាធរនាំយកអ្នកពាក់ព័ន្ធមកអនុវត្តច្បាប់ឡើយ។
លោក គឹម សុខ៖ «ប្រព័ន្ធធនាគារជាច្រើនទៀតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលសហគមន៍អន្តរជាតិមិនទាន់រកឃើញ ក្រុមគ្រួសារ ហ៊ុន នៅតែដំណើរការលាងលុយកខ្វក់ដដែល។ ការព្រួយបារម្ភមួយទៀត ប្រព័ន្ធធនាគារដែលសហគមន៍អន្តរជាតិរកឃើញពីការពាក់ព័ន្ធទៅនឹងលាងលុយកខ្វក់ ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ ក្រុមគ្រួសារ ហ៊ុន គ្រាន់តែបិទចោល រួចហើយមិននាំអ្នកទទួលខុសត្រូវឱ្យទៅប្រឈមចំពោះមុខច្បាប់ទេ។ ក្រុមគ្រួសារ ហ៊ុន ធ្វើមិនដឹងមិនឮ ហើយមិនដោះស្រាយការទូទាត់ប្រាក់របស់អតិថិជនឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ហើយទីបំផុតទៅ ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុនៅប្រទេសកម្ពុជា ធ្លាក់ទៅក្នុងវិបត្តិនៃការលាងលុយកខ្វក់ក្នុងបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ។ កាលណាប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុច្របូកច្របល់បែបនេះ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាអាចដួលរលំតែម្ដង ដោយសារតែពុំមានទំនុកចិត្តពីអ្នកវិនិយោគនៅក្រៅប្រទេស»។
ចំណែក អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយលោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ចំណាត់ការរបស់ធនាគារជាតិកម្ពុជាដកអាជ្ញាប័ណ្ណ ធនាគារចំនួន ៣បន្ទាប់ពីមានទណ្ឌកម្ម និងការលាតត្រដាងពីក្រសួងរតនាគារអាមេរិកបែបនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីយន្តការត្រួតពិនិត្យ និងការវាយតម្លៃហានិភ័យផ្ទៃក្នុងរបស់ធនាគារជាតិកម្ពុជាមានភាពទន់ខ្សោយ ឬខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការស៊ើបអង្កេតដោយខ្លួនឯង។ លោកបន្ថែមថា កម្សោយនៃប្រព័ន្ធដឹកនាំបែបនេះនឹងប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរលើទំនុកចិត្តអតិថិជនមានលុយបញ្ញើទូទៅលើធនាគារក្នុងស្រុក និងជះផលអាក្រក់លើវិស័យសេដ្ឋកិច្ច រូមទាំងការវិនិយោគនៅកម្ពុជា។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «ការលេចចេញព័ត៌មានដែលថា ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុក្នុងស្រុកត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍បម្រើឱ្យបទល្មើសឆបោក និងការលាងលុយកខ្វក់ គឺជាស្នាមប្រឡាក់យ៉ាងធំលើកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់កម្ពុជា។ វាមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគអន្តរជាតិមានការរារែកក្នុងការវិនិយោគ និងបង្កើនតម្លៃដើមទុននៃការធ្វើអាជីវកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាចធ្វើឱ្យធនាគារអន្តរជាតិធំៗកាត់បន្ថយ ឬក៏ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងហិរញ្ញវត្ថុជាមួយធនាគារនៅកម្ពុជាផងដែរ»។
មកដល់ពេលនេះ យ៉ាងហោចណាស់ មានធនាគារ និងក្រុមហ៊ុន គ្រឹះស្ថាន ហិរញ្ញវត្ថុ ធំៗ ចំនួន ៦ នៅកម្ពុជា ដែលកំពុងបង្កកលុយអតិថិជន និងត្រូវបានដកអាជ្ញាប័ណ្ណ ។ ក្នុង នោះ រួមមាន ធនាគារ ព្រីនស៍ (Prince Bank) ធនាគារ ផេនដា (Panda Bank) ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ (Huione Pay) ធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ (CCU Bank) ធនាគារ ហេង ហ្វឹង (Heng Feng Bank) និងធនាគារ អេចអេច (HH Bank)។ ជាមួយគ្នានេះគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុមួយចំនួនដូចជា ធនាគារ អេភីឌី (APD Bank) របស់កូនប្រុសអតីតសមាជិកព្រឹទ្ធសភាលោក ឡាវ ម៉េងឃីន ក៏កំពុងលេចឡើងនូវសញ្ញាក្ស័យធនបណ្ដើរៗហើយ និងបានប្រកាសបង្កកលុយអតិថិជនផងដែរ។
អ្នកឃ្លាំមើល និងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេសលើកឡើងថា ការដាក់ទណ្ឌកម្មជាបន្តបន្ទាប់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើស្ថាប័នធនាគារនៅកម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់ពីបទលាងលុយកខ្វក់ អាចធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មរបស់កម្ពុជាប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់កាន់តែខ្លាំង។ ពួកគាត់ពន្យល់ថា នៅពេលប្រព័ន្ធធនាគារជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ធ្វើជាឧបករណ៍លាងលុយបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋជននោះ អ្នកវិនិយោគជាតិ និងអន្តរជាតិនឹងខ្លាចរអារមិនហ៊ានចូលមកពាក់ព័ន្ធ ឬរកស៊ីសហការជាមួយប្រព័ន្ធធនាគារនៅកម្ពុជាឡើយ ដោយសារតែព្រួយបារម្ភទទួលរងទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ៕
