អ្នកឃ្លាំមើលជំរុញឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រាប់ដល់សមាជិកអាស៊ាន ជុំវិញថៃឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យភាគីថៃ ងាកមកគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវ ទង្វើឈ្លានពាន យកដីខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់។ ការលើកឡើងនេះ ស្របពេល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងមានវត្តមានជួបជាមួយ មេដឹកនាំវៀតណាម និង ចូលរួមវេទិកាអនាគតអាស៊ាន ដែលនឹង ធ្វើឡើងនៅ ក្រុងហាណូយ នៅថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា។
បើទោះបីជាយន្តការអាស៊ាន បានបរាជ័យក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងតំបន់ ដោយសារតែគោរពគោលការណ៍ មិនជ្រៀតជ្រែក កិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់សមាជិកខ្លួនក្ដី អ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហានយោបាយ និងសង្គមនៅតែមានជំនឿថា សមាជិកអាស៊ានអាចមានមធ្យោបាយក្នុងការចរចា និងសម្របសម្រួល ដល់សមាជិកខ្លួន ដែលកំពុងតែមានជម្លោះរវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋ ឆ្ពោះទៅរកការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងបញ្ឈប់រាល់ទង្វើឈ្លានពានដែលមិនស្របទៅនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ។
សាស្ត្រាចារ្យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនាថា ក្នុងស្ថានភាពដែលកម្ពុជា និងវៀតណាម កំពុងតែមានទំនាក់ទំនងស្អិតល្មួតនេះកម្ពុជាអាចលើកឡើងពីបញ្ហា ដែលកម្ពុជាកំពុងតែជួបប្រទេសជាមួយថៃ ដើម្បីជួយបញ្ចុះបញ្ចូលវៀតណាម ធ្វើយ៉ាងណា ឱ្យភាគីថៃ ងាកទៅរកការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។ ទន្ទឹមគ្នានោះ កម្ពុជាក៏នឹងចូលរួមវេទិកាអនាគតអនាគតអាស៊ាន នៅទីក្រុងហាណូយ ដូច្នេះ គឺជាឱកាសដែល ភាគីកម្ពុជា ត្រូវជំរុញ ឱ្យសមាជិកអាស៊ាន ងាកមកគាំទ្រកម្ពុជា ដើម្បីដាក់សម្ពាធភាគីថៃ តាមរយៈការទូត។
លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា៖ «កម្ពុជាគួរតែជំរុញឱ្យមានការគាំទ្រពីភាគីវៀតណាម និងសមាជិកអាស៊ានដទៃទៀត ដោយប្រើយន្តការច្បាប់អាស៊ាននៅក្នុងការ សហគមន៍នយោបាយសន្តិសុខអាស៊ានហ្នឹង ដើម្បីរកវិធីសាស្ត្រ និងយន្តការជជែកគ្នា ឱ្យសមប្រកបទៅនឹងគោលការណ៍ច្បាប់ និងអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាព្រោះកម្ពុជាអត់មានប្រើគោលការណ៍ច្បាប់ ដើម្បីចំណេញដីពីប្រទេសណានោះទេ។ មានតែយន្តការនេះទើបអាចរក្សាបានខ្លះនូវ ដីដែលមានតាំងពីអតីតកាល និងមាននៅក្នុងច្បាប់ស្រាប់»។
ការលើកឡើងនេះ ស្របពេលដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត រួមនឹងគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ ជាច្រើនរូប កំពុងតែមានវត្តមាន នៅប្រទេសវៀតណាម ចាប់ពីថ្ងៃទី៨ដល់៩ ខែមិថុនា ដើម្បីជួបពិភាក្សាទ្វេភាគីជាមេដឹកនាំវៀតណាម និងចូលចូលរួមវេទិកាអនាគតអាស៊ានលើកទី៣។
ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានលើកឡើងនៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ថា ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការ របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះ មានជំនួបពិភាក្សាទ្វេភាគី ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រី សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម លោក ឡេ មិញហ៊ឹង ដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈគ្នា អំពីមធ្យោបាយនានាក្នុងការ ធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី កាន់តែស៊ីជម្រៅខណៈដែលប្រទេសទាំងពីរនឹង ប្រារព្ធខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៦០ នៃការបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតនៅឆ្នាំក្រោយ។ ជាមួយគ្នានោះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏គ្រោងនឹងលើកយកមកពិភាក្សាផងដែរ នូវបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិ ដែលជាផលប្រយោជន៍ និងជាក្ដីបារម្ភរួម។
ទន្ទឹមគ្នានោះលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងជួបសម្ដែងការគួរសមដាច់ដោយឡែកជាមួយអគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្ត និងជាប្រធានរដ្ឋវៀតណាម លោក តូ ឡឹម និង ប្រធានរដ្ឋសភាជាតិវៀតណាម លោក ជិន ថាញ់មិន។ បន្ថែមពីលើនោះ ក្រសួងការបរទេសបានបញ្ជាក់ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏នឹងថ្លែងសុន្ទរកថា គន្លឹះក្នុងពិធីបើក «វេទិកាអនាគតអាស៊ាន» ក្រោមប្រធានបទ “រួមគ្នាស្ថាបនាអនាគតរបស់យើង៖ សន្តិភាព វិបុលភាព និងប្រជាជនជាស្នូល» ។ ក្នុងវេទិកានេះ ផ្ដោតសំខាន់ លើការលើកកម្ពស់វិស័យ ពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងសហប្រតិបត្តិការ សេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងអាស៊ាន។
នៅក្នុងវេទិកាអាស៊ានលើកទី៣នេះ គេសង្កេតឃើញថា ហាក់ពុំមានរបៀបវារៈណាមួយ ដែលនឹងនិយាយពីបញ្ហាអសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ឬបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជានិងថៃនោះទេ ។ ប៉ុន្តែយ៉ាងណា អ្នកឃ្លាំមើល នៅតែជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលឆ្លៀតប្រើប្រាស់វេទិកានេះ ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលសមាជិកអាស៊ាន ឱ្យងាកមកគាំទ្រកម្ពុជា ដាក់សម្ពាធឱ្យភាគីថៃ គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយត្រូវយកបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ ទៅទៅ ដោះស្រាយនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
ជុំវិញរឿងនេះដែរ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត មើលឃើញថា ជំនួបរបស់មេដឹកនាំវៀតណាម និង លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងគ្មានការលើកឡើងណាមួយពាក់ព័ន្ធបញ្ហាថៃ ឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជានោះទេ ព្រោះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខ្លាចប៉ះពាល់អារម្មណ៍មេដឹកនាំវៀតណាម ខណៈកន្លងទៅ វៀតណាម ក៏បានឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាទាំងដែនគោកនិងដែនសមុទ្រ ដោយប្រើប្រាស់តាមផែនទីគូសវាសដោយវៀតណាម ហើយបដិសេធចោលផែនទីបារាំង។ ដូច្នេះលោកថា ករណីនេះហើយ ដែលប្រទេសថៃបានយកគំរូតាមវៀតណាម។
បន្ថែមពីលើសនោះ លោកថា កម្ពុជាអាចនឹងលើកឡើងខ្លះៗពីបញ្ហាថៃ ឈ្លានពានកម្ពុជា នៅលើវេទិកាអាស៊ាន ប៉ុន្តែ ក្នុងលក្ខខណ្ឌបញ្ជាក់បន្ថែម ពីជំហរកម្ពុជាក្នុងការប្រើប្រាស់ យន្តការផ្សះផ្សា ដោយបង្ខំរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ UNCLOSរឿងតំបន់ដែន សមុទ្រ ត្រួតស៊ីគ្នា រវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ជាមួយគ្នានោះ លោកបញ្ជាក់ថា វាមានហេតុផលតិចតូចណាស់ ដែលវៀតណាមជួយកម្ពុជា ក្នុងការសម្របសម្រួលដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ ព្រោះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកន្លងមកវៀតណាម និងថៃ តែងតែ មានមហិច្ឆតា ក្នុងការបែកចែក ទឹកដីកម្ពុជាជាពីរចំណែក ម្ខាងទន្លេមេគង្គ ភាគខាងលិច ឱ្យទៅថៃ និងម្ខាងទៀត ភាគខាងកើតឱ្យទៅប្រទេសវៀតណាម។
លោក ម៉ែន ណាត៖ «បើឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកទៅកាន់វៀតណាម ក៏លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនហ៊ានលើកទេ ព្រោះវៀតណាមទើបតែដណ្ដើមកោះត្រល់ និងកោះក្រចកសេះពីកម្ពុជាថ្មីៗនេះទេ ។ អ៊ីចឹងបើ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចង់ជំរុញឱ្យវៀតណាមជួយកម្ពុជា ក៏វៀតណាមជួយមិនបានដែរ។ ចំពោះមេដឹកនាំអាស៊ានដទៃទៀត អាចលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងនិយាយពន្យល់ខ្លះៗ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំមើលទៅមួយរយៈនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនសូវជំរុញការទូតនឹងឱ្យបានខ្លាំងក្លា ហើយក៏មិនមានផែនការអ្វីច្បាស់លាស់ ក្នុងការប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិដែរ»។
នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននេះដែរ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អានុទីន ចាន់វីរៈគុល ក៏បានទៅចូលរួមដែរ ហើយបានចុះកិច្ចព្រៀងរកស៊ីមួយចំនួន ជាមួយប្រទេសវៀតណាម លើវិស័យសំខាន់ៗ រួមមាន កសិកម្ម ការលក់រាយហិរញ្ញវត្ថុ ថាមពល តំបន់ឧស្សាហកម្ម និងការផលិត។
អ្នកប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកផ្នត់គំនិត និងការស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ យល់ឃើញ ថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម និងចូលរួមវេទិកាអាស៊ាន នៅទីក្រុងហាណូយ គឺជារឿងល្អហើយ ប៉ុន្តែ កម្ពុជាត្រូវបង្ហាញគោលជំហរឱ្យបានច្បាស់ពាក់ព័ន្ធបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ ប្រាប់ដល់សមាជិកអាស៊ាន ក្នុងនាមកម្ពុជាជាជនរងគ្រោះពីឈ្លានពានទឹកដីសំណាក់ប្រទេសថៃ៕
