ប្រមុខការទូតថៃបានបង្ហាញពីទំនុកចិត្តលើសមត្ថភាពរបស់ប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា អ្នកស្រី កាទ្រីណា ឃូបភើរ (Katrina Cooper) ដែលជាមន្ត្រីការទូតរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី (Australia) ឱ្យធ្វើជាប្រធានអ្នកសម្របសម្រួលជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ក៏ប៉ុន្តែ ថៃដែលជាភាគីធ្លាប់ជំទាស់នឹងយន្តការដោះស្រាយតាមយន្តការផ្សះផ្សានេះ បានលើកឡើងដោយមិនសូវឱ្យតម្លៃទៅលើលទ្ធផលសម្រេច និងបដិសេធក្នុងការលើកយកប្រធានបទបែងចែកធនធានរួមក្នុងសមុទ្រ មកជជែកដោះស្រាយនៅឡើយ។
រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeow) បានបង្ហាញពីការសាទរចំពោះការតែងតាំងអ្នកស្រី ខាទ្រីណា ឃូបភើរ មកធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការសម្របសម្រួលដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ឆ្នាំ១៩៨២ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជា។
ថ្លែងទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា នេះ លោក ស៊ីហាសាក់ បានបង្ហាញពីទំនុកចិត្តលើភាពមិនលំអៀង និងបទពិសោធន៍របស់ប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា អ្នកស្រី កាទ្រីណា ឃូបភើរ ជាបេក្ខភាពដែលប្រទេសថៃគាំទ្រ។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ប្រមុខការទូតថៃរូបនេះ បានលើកឡើងជាថ្មីថា លទ្ធផលនៃការសម្របសម្រួលក្រោមយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ គឺគ្រាន់តែជា «អនុសាសន៍» ដែលគ្មានទម្ងន់ផ្នែកច្បាប់ ហើយនិងមិនអាចតម្រូវឱ្យប្រទេសភាគីជម្លោះណាមួយត្រូវតែអនុវត្តនោះឡើយ។ លោកបន្តថា អនុសាសន៍ដែលជាលទ្ធផលសម្រេចនេះ យ៉ាងច្រើនអាចប្រើប្រាស់ត្រឹមតែជាគោលការណ៍ណែនាំ និងជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចាទ្វេភាគីនាពេលអនាគតរវាងភាគីកម្ពុជា និងភាគីថៃតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងន័យនេះ លោក ស៊ីហាសាក់ បានអះអាងថា នាពេលអនាគត កម្ពុជា និងថៃ នៅតែជៀសមិនរួចពីការចរចាទ្វេភាគីដដែលនោះឡើយ។
បន្ថែមពីនេះ លោក ស៊ីហាសាក់ បានបញ្ជាក់ពីគោលជំហរមុតមាំថា ក្នុងដំណើរការដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ កម្មវត្ថុដែលត្រូវលើកយកមកពិភាក្សាត្រូវតែផ្ដោតតែលើការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រចុងក្រោយ និងពេញលេញ និងមិនលើកយកបញ្ហាការចែករំលែកធនធានក្នុងសមុទ្រយកមកពិភាក្សាជាដាច់ខាត ទោះបីជាកម្ពុជាចង់លើកយកបញ្ហាមកបូកបញ្ចូលបន្ថែមក៏ដោយ។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុក រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន ឡាំ ជា ដើម្បីសុំការបកស្រាយជុំវិញរឿងនេះបានទេ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែសីហា។
កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយ ដោយបង្ហាញក្ដីសាទរចំពោះការតែងតាំងអ្នកស្រី ខាទ្រីណា ឃូបភើរ ធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការសម្របសម្រួលដោយបង្ខំ។ ផ្ទុយពីគោលជំហររបស់ភាគីថៃ កម្ពុជាបានបង្ហាញក្ដីរំពឹងថា យន្តការផ្សះផ្សានេះនឹងផ្ដល់ដំណោះស្រាយបញ្ហាខ្វែងគំនិតគ្នាលើការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ និងការសម្របសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍធនធានប្រេង និងឧស្ម័នដែលភាគីកម្ពុជា និងថៃបានទាមទារ ហើយកំណត់ជាតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា។
គិតមកដល់ពេលនេះ បេក្ខភាពតំណាង និងប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា ត្រូវបានជ្រើសរើស និងតែងតាំងរួចរាល់ហើយ ដោយនៅរង់ចាំតែការសម្របសម្រួលជាលើកដំបូង ដែលគេរំពឹងថា នឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅក្នុងខែកញ្ញា ខាងមុខនេះ។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ឃើញថា ទោះបីជាភាគីថៃមិនអនុវត្តតាមលទ្ធផល ឬអនុសាសន៍របស់គណៈកម្មការសម្របសម្រួលក៏ដោយ កម្ពុជាគួរតែយកលទ្ធផលសម្រេចនេះធ្វើជាភស្តុតាងដើម្បីប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដោយមិនចាំបាច់សុំអង្វរថៃចរចាទ្វេភាគីនោះឡើយ។ លោកបន្តថា គោលបំណងរបស់ភាគីថៃ គឺលេបយកទាំងដែនសមុទ្រ រួមទាំងធនធានធម្មជាតិក្រោមសមុទ្រ ដែលជាចំណែករបស់កម្ពុជាផ្ដាច់មុខ។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «តាមពិតមិនគួរចរចាបែងចែកផលប្រយោជន៍នៃការធ្វើអាជីវកម្មប្រេង និងឧស្ម័នមុនកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រនោះទេ គួរតែកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រសិន។ រឿងរកស៊ីប្រេងអីហ្នឹងកុំប្រញាប់ពេក ប៉ុន្តែប្រហែលជារដ្ឋាភិបាលលោកមានវិបត្តិខ្វះថវិកា ទោះបីមិនទាន់កំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ ក៏ចង់យកធនធានរបស់យើងទៅរកស៊ីជាមួយថៃដែរ។ ចំណុចហ្នឹងខ្ញុំយល់ថា មិនជារឿងល្អនោះទេ»។
កម្ពុជាបានផ្ដួចផ្ដើមប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ បន្ទាប់ពីគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក អានុទីន ចាន់វីរៈគុល (Anutin Chanvirarkul) បានសម្រេចលុបចោលអនុស្សរណៈ នៃការយោគយល់គ្នា២០០១ ឬMOU44 ជាមួយកម្ពុជា ជាឯកតោភាគី ខណៈអនុស្សរណៈនេះ ធ្លាប់ប្រើធ្វើជាយន្តការដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃអស់រយៈពេលជាង២០ឆ្នាំមកហើយ។
ការលុប MOU44 របស់លោក អានុទីន នេះ ត្រូវបានអ្នកនយោបាយថៃរិះគន់ថា ធ្វើឡើងដើម្បីទាក់ទាញប្រជាប្រិយភាពនយោបាយតាមរយៈការប្រើប្រាស់ចរន្តជាតិនិយមរបស់ពលរដ្ឋ។ អ្នកនយោបាយថៃលើកឡើងថា បញ្ហានេះបានធ្វើឱ្យភាគីកម្ពុជាមានលេស ដើម្បីអូសទាញភាគីទីបី ឱ្យមកចូលរួមក្នុងបញ្ហាជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ។
ចំណែកភាគីកម្ពុជាវិញ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន ដែលជាមគ្គុទ្ទេសក៍អ្នកណែនាំនាយករដ្ឋមន្ត្រីកូន គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងថា ថៃកំពុងចូលអន្ទាក់របស់លោក ក្នុងការចរចាជម្លោះដែនសមុទ្រតាមរយៈយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ។
ទោះជាបែបនេះក្ដី អ្នកឃ្លាំមើលយល់ឃើញថា អន្ទាក់របស់មេដឹកនាំកម្ពុជា នៃគ្រួសារត្រកូលហ៊ុននេះ គឺសម្រាប់ដាក់ពលរដ្ឋខ្លួនឯង និងជាឧបាយកលដើម្បីទិញពេលវេលា និងស្អំចិត្តពលរដ្ឋ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលមួយនេះ បានដឹកនាំធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីទាំងដែនគោក និងដែនសមុទ្រទៅកាន់ប្រទេសថៃ។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលរបស់ថៃបច្ចុប្បន្ន ដែលត្រូវបានគេមើលឃើញថា ចំណុះឱ្យអំណាចរបស់ក្រុមយោធា បានបង្ខំឱ្យកម្ពុជាចរចាដែនសមុទ្រជាលក្ខណៈទ្វេភាគីទល់មុខគ្នា ដោយយកការចរចាដែនគោក មកដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជា។ លើសពីនេះ ថៃដែលមានកម្លាំងយោធាខ្លាំងជាងកម្ពុជា បានប្រកាសមិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលនៃការសម្របសម្រួលដោយបង្ខំនោះឡើយ ប្រសិនបើសេចក្ដីសម្រេចនេះ ធ្វើឱ្យថៃខាតបង់ផលប្រយោជន៍៕
