ខណៈរដ្ឋាភិបាលឪពុកកូន គឺលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងរវល់ខ្វាយខ្វល់រឿងអូសទាញ និងបំបែកបំបាក់អ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំងនោះ រដ្ឋាភិបាលថៃវិញ ពួកគេកំពុងរវល់រៀបចំការគ្រប់គ្រងទឹកដីខ្មែរជាអចិន្ត្រៃយ៍។ ឥឡូវនេះ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃបានអនុម័តថវិកាចំនួនជាង ១៣លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិកបន្ថែមទៀត ដើម្បីយកទៅចំណាយលើការពង្រឹងប្រព័ន្ធការពារនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ។ ថវិកានេះ នឹងត្រូវចំណាយលើសកម្មភាពបន្ទាន់ចំនួនបីគឺ ការសាងសង់លេណដ្ឋាន ប៉មយាម និងប្រព័ន្ធប្រកាសភាពអាសន្ននៅតាមតំបន់ជាប់ព្រំដែន។ អ្នកឃ្លាំមើលយល់ឃើញថា ប្រទេសថៃហាក់កំពុងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការទប់ទល់សង្គ្រាម ដើម្បីកាន់កាប់ទឹកដីដែលឈ្លានពានបានពីកម្ពុជា ជាអចិន្ត្រៃយ៍។
អស់រយៈពេលមួយឆ្នាំ ចាប់តាំងពីកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជានៅតាមព្រំដែន ថៃបានពង្រឹងកម្លាំងទ័ព សាងសង់ខ្សែក្រវាត់យុទ្ធសាស្ត្រការពារ និងអភិវឌ្ឍតាមតំបន់ព្រំដែនគ្មានលោះពេលនោះឡើយ។
កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃបានអនុម័តការបែងចែកថវិកាចំនួនជាង ១៣លានដុល្លារ សម្រាប់គាំទ្រគម្រោងការពារតំបន់ព្រំដែន និងពង្រឹងសន្តិសុខនៅក្នុងខេត្តជាប់ព្រំដែនកម្ពុជាចំនួន៧របស់យោធាថៃ។
បើតាមមន្ត្រីនាំពាក្យរបស់ទីស្ដីការនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានបញ្ជាក់ថា ថវិកាទាំងនេះនឹងត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងផែនការបន្ទាន់ចំនួនបីគឺ ការសាងសង់លេណដ្ឋានយោធា និងទីសុវត្ថិភាពចំនួនជាង១ពាន់ ៦រយទីតាំង ការសាងសង់ប៉មល្បាត និងប្រកាសអាសន្នចំនួនជាង១៤០ទីតាំង និងគម្រោងអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងតាមបច្ចេកវិទ្យាសម័យថ្មី ដើម្បីត្រៀមខ្លួនក្នុងពេលមានសង្គ្រាមផ្ទុះឡើងដោយប្រការណាមួយ។
ក្រៅពីទទួលបានថវិកាជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ និងពង្រឹងកម្លាំងទ័ពនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជាហើយនោះ យោធាថៃថែមទាំងបានទទួលជំនួយពីមូលនិធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងរាជវង្ស យកទៅសាងសង់របងព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍ ផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រ រូបសំណាក បណ្ដាញអគ្គិសនី និងសេវាអ៊ីនធឺណិតជាដើម។
សន្ទុះនៃការអភិវឌ្ឍរបស់យោធាថៃនេះធ្វើឡើងក្នុងពេលដែលស្ថានការណ៍ជម្លោះនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជាមានភាពតានតឹង និងមិនប្រាកដប្រជា ដោយភាគីថៃបានចេញមកចោទប្រកាន់មកលើភាគីកម្ពុជា ថា បានចល័តកម្លាំងទ័ព សម្ភារៈយោធា និងផ្ទុះអាវុធនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនជាដើម។ ក្នុងនោះភាគីយោធាថៃនៅតែបន្តចូលរាយបន្លាលួសក្នុងទឹកដីកម្ពុជា និងបង្កទំនាស់ជាមួយទាហានខ្មែរជាញឹកញាប់ទៀតផង។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា ដើម្បីសុំការបកស្រាយជុំវិញរឿងនេះបានទេ នៅថ្ងៃ១៩ ខែសីហា។
ពាក់ព័ន្ធរឿងនេះ អង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ដោយតវ៉ាចំពោះសកម្មភាពចូលកាន់កាប់ និងអភិវឌ្ឍទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ពីសំណាក់យោធាថៃ បន្ទាប់ពីបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង ទីតាំងសាសនា លួចទ្រព្យសម្បត្តិជនស៊ីវិល និងការរារាំងមិនឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលើកឡើងថា សកម្មភាពនេះគឺជាការកែប្រែទីតាំង និងស្ថានភាពនៅលើដីជាក់ស្ដែង (fait accomplis) ដែលជាការបំពានមកលើដែនអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា និងបំពានច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នអធិបតេយ្យជាតិព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍ នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ឃើញថា សកម្មភាពរបស់យោធាថៃហាក់កំពុងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការទប់ទល់សង្គ្រាម ដើម្បីឈានដល់ការកាន់កាប់ទឹកដីដែលឈ្លានពានបានពីកម្ពុជា ជាអចិន្ត្រៃយ៍។ លោកបន្តថា ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរតែរកវិធីសាស្ត្រប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ បើមិនដូច្នេះទេ ថៃនឹងគ្រប់គ្រងទឹកដីកម្ពុជានៅតាមព្រំដែនជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដោយប្រើប្រាស់គោលការណ៍ឌឺ ហ្វាក់តូ (De facto) ដែលជាការកាន់កាប់ផ្អែកតាមទិដ្ឋភាពជាក់ស្ដែង។
លោក អ៊ុំ សំអាន៖ «ការកាន់កាប់ជាក់ស្តែងយូរៗទៅ នឹងក្លាយទៅជាទឹកដីរបស់គេ យើងទាមទារលែងបានហើយ។ អ៊ីចឹងហើយបានយើងនៅតែជំរុញឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រញាប់ប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ។ តាមពិតទៅគាត់អត់ព្រមប្តឹង ដូច្នេះខ្ញុំជឿថា នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះ ១០០ភាគរយ គឺមិនអាចទាមទារទឹកដីបានមកវិញនោះទេ ហើយនឹងថែមធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីខ្មែរយើងបន្ថែមទៀតទៅខាងភាគីថៃ»។
បច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថានភាពឈរជើងរបស់កងកម្លាំងកម្ពុជា និងភាគីថៃនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន មានភាពខុសស្រលះពីគ្នាឆ្ងាយ។ នៅខាងភាគីថៃ យោធាថៃបានពង្រីកទាំងកម្លាំងទ័ព សព្វាវុធ សាងសង់ផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រ និងលេណដ្ឋានក្នុងតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗយ៉ាងរឹងមាំ ដែលស្ថិតនៅលើទីតាំងខ្ពស់តាមបណ្ដោយជួរភ្នំដងរែក ខណៈទឹកដីកម្ពុជាដែលយោធាថៃបានដណ្ដើមយកក្នុងតំបន់មួយចំនួនទៀត ត្រូវយោធាថៃកាត់អង្កន់ចែកឱ្យពលរដ្ឋថៃដើម្បីបង្កបង្កើនផលជាបន្តបន្ទាប់។
ចំណែកនៅខាងភាគីកម្ពុជាវិញ ទាហានខ្មែរដែលភាគច្រើនបានដកថយមកឈរជើងនៅតាមជើងភ្នំ និងចង្កេះភ្នំ ក្រោយសង្គ្រាមព្រំដែនលើកទីពីរនោះបាននាំគ្នាជីកដីធ្វើលេណដ្ឋានថ្មី ដោយប្រើប្រាស់ចប និងដៃ។
ដោយឡែកចំពោះមេដឹកនាំកម្ពុជាឯណេះវិញ ក៏មិនទាន់បង្ហាញពីគោលជំហរប្រាកដប្រជាណាមួយ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពឈ្លានពានរបស់យោធាថៃនោះឡើយ ក្រៅតែពីចេញលិខិតតវ៉ា និងធ្វើប្រជាភិថុតិតាមបណ្ដាញសង្គម និងវេទិកាសាធារណៈ ខណៈកន្លងមក មេដឹកនាំកម្ពុជាបានលើកឡើងពីយុទ្ធសាស្ត្រជាច្រើន សម្រាប់ទល់ទល់ជាមួយយោធាថៃ ដូចជា យុទ្ធសាស្ត្រខ្ចីដៃសត្រូវដើម្បីអភិវឌ្ឍ យុទ្ធសាស្ត្រអន្ទាក់ក្រុងសេប៊ូ និងយុទ្ធសាស្ត្រស្ងាត់តែមិនស្ងៀម ជាដើម។
ក៏ប៉ុន្តែ មកដល់បច្ចុប្បន្នយុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះ ហាក់គ្មានប្រសិទ្ធភាពនោះឡើយ ខណៈយោធាថៃនៅតែបន្តឈ្លានពានកម្ពុជាគ្រប់ទម្រង់រូបភាព និងអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់ និងទីតាំងយោធារបស់កម្ពុជាឥតឈប់ឈរ ដោយមិនខ្វល់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់នោះឡើយ៕
