ថៃបន្តសាងសង់សំណង់ និងត្រៀមជួសជុលប្រាសាទបុរាណខ្មែរចំនួនបី នៅលើខ្នងភ្នំដងរែក ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ ដែលយោធាថៃបានចូលកាន់កាប់ ក្រោយសង្គ្រាមឈ្លានពានកម្ពុជានៅតាមព្រំដែន មានដូចជាប្រាសាទតាក្របី តាមាន់ធំ និងប្រាសាទខ្នារ។ ថៃបានប្រកាសថា ក្រោយការជួសជុលរួច ប្រាសាទទាំងនោះនឹងត្រូវអភិវឌ្ឍឱ្យក្លាយជាតំបន់ទេសចរណ៍ម្ដងទៀត ក្រោយស្ថានការណ៍នៅតាមព្រំដែនវិលទៅរកសភាពដើមវិញ ដោយប្រទេសថៃ នឹងកាន់កាប់ប្រាសាទទាំងបីនេះផ្ដាច់មុខ។
បន្ទាប់ពីបានធ្វើសង្គ្រាមវាយប្រហារចូលកាន់កាប់ប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅតាមព្រំដែនមិនដល់មួយឆ្នាំផងនោះ ពេលនេះថៃបានប្រកាសភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិផ្ដាច់មុខ និងធ្វើការកែលំអដើម្បីគ្រប់គ្រងជាអចិន្ត្រៃយ៍។
នៅតំបន់ប្រាសាទតាក្របី ដែលស្ថិតនៅស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ យោធាថៃនៅតែបន្តសាងសង់សំណង់រឹង កាំជណ្ដើរ និងរូបសំណាកជាច្រើននៅតាមបណ្ដោយផ្លូវទៅកាន់ភ្នំ៣៥០។ ពលរដ្ឋថៃបានបង្កើតមូលនិធិសម្រាប់ប្រមូលវិភាគទានយកមកអភិវឌ្ឍតំបន់ប្រាសាទតាក្របី ឱ្យក្លាយជាតំបន់ទេសចរណ៍ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ដោយពួកគេថែមទាំងកៀរគរ និងផ្សព្វផ្សាយដល់ភ្ញៀវទេសចរឱ្យមកទស្សនា ទោះបីជាប្រាង្គប្រាសាទខ្មែរមួយនេះ មានសភាពស្ទើរតែដួលរលំហើយក៏ដោយ។
ទន្ទឹមគ្នានេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ថៃ អ្នកស្រី សាប៊ីដា ថៃសេដ (Sabida Thaised) បានប្រកាសថា អ្នកស្រីនឹងបញ្ជូនក្រុមបច្ចេកទេសឱ្យវាយតម្លៃ និងជួសជុលប្រាសាទតាក្របីឱ្យដូចដើមជាទីបំផុត ក្នុងរយៈពេល២ឆ្នាំ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកស្រីបន្តថា បញ្ហាក្នុងការជួសជុលប្រាសាទតាក្របី គឺស្ថិតនៅលើថ្មដែលយកមកប្រើសម្រាប់ជួសជុលប្រាសាទ មានពណ៌ និងគុណភាពខុសពីថ្មប្រាសាទចាស់ ដែលបណ្ដាលឱ្យប្រាសាទអាចនឹងមានពណ៌ផ្សេងគ្នា ក្រោយការជួសជុលរួច។
ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងវប្បធម៌ លោក ស៊ុំ ម៉ាប់ ដើម្បីសុំប្រតិកម្មជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា។
កន្លងមកក្រសួងវប្បធម៌កម្ពុជា បានតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះវត្តមាន និងការបន្តធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់របស់អាជ្ញាធរថៃ នៅប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់ជុំវិញ ដែលជាទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ដែលជាការរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា ហើយជាសកម្មភាពខុសច្បាប់។
ទាក់ទិនរឿងនេះ អ្នកជំនាញបុរាណវិទ្យានៅខេត្តសៀមរាប លោក ជួន សុវឌ្ឍន៍ ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាស៊ីសេរីជាសំណេរតាមបណ្ដាញទំនាក់ទំនងតេឡេក្រាមថា នៅក្នុងដំណើរជួសជុលប្រាសាទបុរាណ ប្រសិនបើក្រុមអ្នកបច្ចេកទេសថៃយកផ្នែកផ្សេងមកជំនួស ឬប៉ះប៉ូវលើសពី៥០ភាគរយ នៃផ្នែកដើមរបស់ប្រាសាទ នោះនឹងបណ្ដាលឱ្យបាត់បង់តម្លៃវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រាសាទបុរាណ ទោះបីជាក្រោយជួសជុលហើយ ធ្វើឱ្យប្រាសាទនោះមានសភាពស្អាតលើសដើមក៏ដោយ ដោយសារប្រាសាទបុរាណគឺជាផ្នែកមួយនៃអរិយធម៌ដែលឆ្លងកាត់ពេលវេលា និងកត់ត្រានូវរឿងរ៉ាវជាច្រើនទសវត្ស។
លោក ជួន សុវឌ្ឍន៍ ពន្យល់បន្ថែមថា ក្រៅពីមានតម្លៃផ្នែកវប្បធម៌ ប្រាសាទដែលកសាងឡើងនៅលើភ្នំដងរែក ក៏មានតម្លៃផ្នែកស្ថាបត្យកម្មផងដែរ ដោយដំណើរការសាងសង់ប្រាសាទនោះលើភ្នំ គឺមានការលំបាក និងមានរយៈពេលយូរជាងប្រាសាទដែលសាងសង់ឡើងនៅលើដីរាប ឬទីតាំងដែលនៅជិតផ្លូវទឹក ដែលប្រើសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនថ្ម។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការជួសជុលប្រាសាទតាក្របី របស់ក្រសួងវប្បធម៌ថៃវិញ លោក ជួន សុវឌ្ឍន៍ យល់ឃើញថា សកម្មភាពនេះគឺជាការលួចប្រាសាទ និងវប្បធម៌របស់បុព្វបុរសខ្មែរបុរាណ ដែលបានលះបង់អាយុជីវិត កម្លាំងកាយ និងកម្លាំងចិត្ត ដើម្បីស្ថាបនាប្រាសាទនៅលើភ្នំដងរែក។
ក្រៅពីប្រាសាទតាក្របី ថៃកំពុងកាន់កាប់ និងសាងសង់សំណង់ក្នុងតំបន់ប្រាសាទខ្មែរចំនួនពីរទៀត នៅលើភ្នំដងរែក ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ក្នុងនោះនៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ យោធាថៃបានពង្រីកផ្លូវ រាយបន្លាលួសជាច្រើនជាន់ និងដាក់ពង្រាយកម្លាំងយាមល្បាតនៅតាមបរិវេណប្រាសាទ។ ថៃបានប្រកាសពីគម្រោងស្ដារតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំនេះ ឱ្យមានភាពខៀវខ្ចីស្រស់បំព្រងឡើងវិញ ដោយសារប្រាសាទខ្មែរមួយនេះ បានទទួលរងការវាយប្រហារ និងមានការខូចខាតតិចជាងប្រាសាទតាក្របី។
ចំណែកនៅប្រាសាទខ្នារ ស្ថិតក្នុងតំបន់អូរស្មាច់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យវិញ យោធាថៃបានបំបុកព្រៃឈូសឆាយដី ដើម្បីធ្វើផ្លូវទៅកាន់ប្រាសាទខ្នារ។ ទោះបីជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរមួយនេះ នៅសល់តែកំពែងថ្មបាយក្រៀមដែលមានសភាពបែកបាក់ និងគ្មានប្រាង្គដូចប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទតាមាន់ធំក្ដី ក៏អាជ្ញាធរថៃបានប្រកាសថា នឹងកែប្រែប្រាសាទខ្នារឱ្យក្លាយទៅជាតំបន់ទេសចរណ៍ តាមរយៈការសាងសង់រូបសំណាក កែលំអទេសភាព និងសាងសង់របាំងដើម្បីឱ្យអ្នកមកកម្សាន្តអាចទស្សនាទិដ្ឋភាពក្នុងស្រុកខ្មែរ នៅពីលើតំបន់ប្រាសាទខ្នារបាន។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត មានប្រសាសន៍ថា សកម្មភាពរបស់ថៃគឺជាការឈ្លានពានដោយរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ និងធ្វើជាតូបនីយកម្មសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌខ្មែរ ឱ្យទៅជារបស់ថៃ។ លោកជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្ដឹងថៃដោយប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ មុននឹងប្រាសាទបុរាណខ្មែរទាំងបី ត្រូវថៃជួសជុល និងកាន់កាប់ផ្ដាច់មុខ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរស្រក់ទឹកភ្នែកតជំនាន់។
លោក ម៉ែន ណាត៖ «វាពាក់ព័ន្ធនឹងការប្ដឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ តែមកដល់ពេលនេះ គឺនៅតែគ្មានដំណោះស្រាយ។ ប្ដឹងក៏មិនប្ដឹង ដូចជាកំពុងធ្វើប្រជាភិថុតិមកលើប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯង ហើយរិះគន់មិនបាន រិះគន់នឹងចាប់គេដាក់គុកតាមអំពើចិត្ត។ នេះហើយគឺជាក្ដីបារម្ភរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលត្រូវថៃចូលគ្រប់គ្រងទឹកដី ហើយតទៅមុខវាអាចនឹងពិបាកក្នុងការទាមទារមកវិញ ឱ្យតែកម្ពុជានៅតែខ្សោយ»។
នៅមុនផ្ទុះសង្គ្រាមតាមព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ បានឈរជើងជាមួយគ្នានៅតំបន់ប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទតាមាន់ធំ រហូតដល់ផ្ទុះសង្គ្រាមលើកទីមួយ ដែលចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២៤ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ទាហានខ្មែរបានគ្រប់គ្រងប្រាសាទទាំងពីរនេះទាំងស្រុង។ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយភាគីថៃហែកចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជា និងបើកការឈ្លានពានតាមព្រំដែនមកលើកម្ពុជា ជាលើកទី២ ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ទាហានថៃបានផ្លោងគ្រាប់កម្ទេចប្រាសាទតាក្របី ស្ទើរតែរលំរាបដល់ដី និងបានចូលកាន់កាប់ប្រាសាទនេះទាំងស្រុង រួមទាំងប្រាសាទតាមាន់ធំ និងតំបន់មួយចំនួនទៀត ខណៈប្រាសាទព្រះវិហារ ត្រូវបានយោធាថៃវាយប្រហារ រហូតទទួលរងការបែកបាក់ និងដួលរលំជាច្រើនទីតាំង ក៏ប៉ុន្តែ ប្រាសាទនេះមិនបានបាត់បង់ទៅភាគីថៃនោះឡើយ៕
